Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De inlichtingenwet wordt aangepast: is het een verbetering of cosmetische ingreep?

Home

Marno de Boer en Kristel van Teeffelen

De Jonge Democraten, de onafhankelijke jongerenorganisatie van D66, voerden campagne tegen de sleepwet. Het kabinet zegt te hebben geluisterd naar de zorgen van burgers. © ANP

De nieuwe inlichtingenwet gaat vanaf 1 mei gelden, ook al stemde een meerderheid van de burgers ‘nee’ bij het referendum. 

Wel komt het kabinet volgens premier Mark Rutte de tegenstanders tegemoet door de wet die de bevoegdheden van de AIVD en MIVD flink uitbreidt, op een aantal ‘belangrijke punten’ te wijzigen.  Maar of het gaat om ingrijpende veranderingen of dat het vooral een cosmetische ingreep is, hangt sterk af van wie je het vraagt. 

Lees verder na de advertentie

Zo spreekt David Korteweg van digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom over ‘muizenstapjes’. Het is een verbetering dat straks voor drie jaar lang jaarlijks opnieuw beoordeeld wordt of gegevens die de geheime diensten onderscheppen op internet nog steeds bewaard mogen worden, erkent hij. In de oorspronkelijke wet werd direct uitgegaan van een bewaartermijn van drie jaar. Maar daarmee zijn zijn zorgen nog niet weggenomen. “Data van onschuldige burgers kunnen nog steeds op grote schaal en stelselmatig door de inlichtingendiensten onderschept worden. Daar verandert niets aan.”

Waarborg

Korteweg doelt op het zogenoemde ‘sleepnet’ waar tegenstanders van de nieuwe wet zo tegen ageerden. Dat het kabinet zegt dat data alleen ‘zo gericht mogelijk’ mogen worden getapt, voegt weinig toe, vindt hij. “Dat komt overeen met een al aangenomen Kamermotie. Natuurlijk is het goed dat dit wordt bevestigd, maar wat betekent het? Welke waarborg voegt het kabinet hier extra toe?”

De zin ‘zo gericht mogelijk’ is een wassen neus, vindt SP-Kamerlid Ronald van Raak. “Alsof iemand ervoor zou pleiten om zo ongericht mogelijk te zoeken. De informatie van onschuldige burgers komt op deze manier nog steeds in handen van inlichtingendiensten.”

Het kabinet gaat in op de kritiek van de tegenstanders, maar dat wat er gebeurt is minimaal

Kathelijne Buitenweg, Tweede Kamerlid GroenLinks

Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) is iets positiever. “Het kabinet gaat in op de kritiek van de tegenstanders, maar dat wat er gebeurt is minimaal.” Buitenweg wilde ook de hele sleepnetfunctie uit de wet hebben, en het delen van ongelezen informatie met buitenlandse diensten verbieden. 

Verbeteringen

Toch ziet zij ook een aantal verbeteringen. “In de oorspronkelijke wet moest het democratische gehalte van een buitenlandse dienst wel beoordeeld worden, maar kon de minister de informatie ook zonder beoordeling delen. Die mogelijkheid verdwijnt nu.” Buitenweg vindt het ook goed dat waarborgen rond bijvoorbeeld het sleepnet straks in de wet worden vastgelegd. “Ze stonden in moties van de Kamer en in het regeerakkoord. De rechtszekerheid neemt toe met een wettelijke verankering.”

Ook Sander Vols denkt dat de wet met de toevoegingen van het kabinet iets verbeterd is. Hij was vanuit het ministerie van economische zaken betrokken bij de totstandkoming van de oorspronkelijke wettekst en is nu consultant bij ICT-adviseur Verdonck, Klooster & Associates. “Zijn het grote stappen? Nee. De tegenstanders hadden liever gezien dat er hele bevoegdheden zouden sneuvelen. Maar ik denk dat het goed en nodig is dat het kabinet een aantal zaken verduidelijkt heeft. Zoals het jaarlijks moeten verlengen van de bewaartermijn van gegevens.” Wel is het volgens hem belangrijk dat de toezichthouder op de diensten daar goed naar gaat kijken. Het moet geen papieren werkelijkheid worden.

Volgens premier Rutte moet het 'sleepnet' wel blijven bestaan om banden tussen jihadisten in Nederland en het buitenland in kaart te brengen

Rutte benadrukt dat de nieuwe wet werkbaar moet zijn en blijven voor de inlichtingendiensten. Zo moet wat critici het ‘sleepnet’ noemen volgens hem blijven bestaan, bijvoorbeeld om banden tussen jihadisten in Nederland en het buitenland in kaart te brengen. Maar, zo erkent hij, ook een breed draagvlak voor deze wet is van belang. Komende dinsdag debatteert de Tweede Kamer over de wet. 

Lees ook het commentaar van Trouw na het referendum: 'Het kabinet moet de sleepwet wijzigen'.

Deel dit artikel

Het kabinet gaat in op de kritiek van de tegenstanders, maar dat wat er gebeurt is minimaal

Kathelijne Buitenweg, Tweede Kamerlid GroenLinks

Volgens premier Rutte moet het 'sleepnet' wel blijven bestaan om banden tussen jihadisten in Nederland en het buitenland in kaart te brengen