Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De ICT-projecten bij de overheid zijn nog steeds een chaos

Home

Ingrid Weel

Servers van de Rijksoverheid bij Equinix. © ANP

Opnieuw is er stevige kritiek op ICT-projecten bij het Rijk. Het bureau dat die uit, wordt wellicht opgeheven.

Veel IT-projecten van het Rijk zijn ‘onnodig of onnodig groot’, kennis van zaken bij ministeries ontbreekt en te vaak worden ‘duurbetaalde externen’ ingehuurd om de boel vlot te trekken.

Lees verder na de advertentie

Deze kritiek komt van het Bureau ICT-toetsing (Bit). Maar het is onzeker of dat bureau na volgend jaar nog bestaat. Eerdere kritiek viel niet altijd goed en staatssecretaris Raymond Knops (binnenlandse zaken) wil nog niet beslissen of hij het bureau laat voortbestaan.

In de jaarrapportage van het Bit over 2018 – die morgen in de Tweede Kamer wordt besproken – worden harde noten gekraakt over ICT-projecten bij de overheid. Het Bit ziet bijvoorbeeld geregeld dat bestaande IT-systemen worden vervangen terwijl een analyse van de problemen ontbreekt. “Dat kan leiden tot weinig gerichte investeringen. In sommige gevallen is niets doen een beter alternatief.”

Bij de rijksoverheid gaat enorm veel geld naar IT. De kosten in 2017 bedroegen circa 3,3 miljard euro voor 125 lopende projecten. Het kan goedkoper, constateert het Bit. Doordat er niet genoeg inzicht is in wat bestaande systemen kunnen, worden er vaak goed werkende functies opnieuw gebouwd. Zonde. Het toetsingsbureau adviseert om vaker in kleine stappen een IT-systeem te verbeteren. Dat is meestal meer succesvol en heeft minder risico’s dan een groot project.

Het Bit ziet veel te vaak dat er ‘met weinig kennis van zaken te grote ambities worden gesteld bij IT-projecten’. Vooral bij ministeries ontbreekt expertise. De externen die worden ingehuurd om het Rijk van advies te dienen, zijn ‘geen oplossing, maar eerder een oorzaak van problemen’, stelt de ICT-waakhond.

Vijf jaar na het parlementair onderzoek naar mislukte ICT-projecten gaat er nog veel mis

Vijf jaar

Het Bit is in 2015 opgericht op advies van de commissie-Elias, die een parlementair onderzoek had gehouden naar falende ICT-projecten binnen de overheid. Het Bureau ICT-toetsing zou vijf jaar lang vooraf advies geven aan nieuwe grote IT-projecten. Vanaf 2020 zou er genoeg expertise over IT moeten zijn binnen de departementen. Maar die expertise is er nog lang niet, zegt het Bit nu in zijn jaarrapportage.

Het ontbreekt de opdrachtgever ook vaak aan goed inzicht in de kosten van IT-projecten. Het Bit constateert dat zware digitaliseringstaken worden neergelegd bij managers zonder IT-kennis. “Dit leidt tot kostbare ongelukken bij het uitzetten van een koers of het nemen van IT-beslissingen.”

Toch is het niet zeker of het Bit ook na 2020 blijft bestaan. Er zijn spanningen tussen de ministeries en het Bit, melden ingewijden. De kritische rapporten vallen niet op alle departementen even goed.

Dat zou kunnen verklaren waarom het hoofd van het toetsingsbureau, Cokky Hilhorst, een paar weken geleden plotseling opstapte. Dat zou ‘in goed overleg’ zijn besloten. Een half jaar daarvoor vertrok ook al de chief information officer (CIO) van het Rijk, Hans Wanders. Tot juni 2018 stond die nog aan het hoofd van het Bit. Een verschil van inzicht met de leiding van het ministerie van binnenlandse zaken gaf hij op als reden van zijn vertrek.

Staatssecretaris Knops wil pas later beslissen of de ICT-waakhond langer mag blijven bestaan. In februari meldde zijn ministerie nog van plan te zijn de taken van het Bit op termijn over te hevelen naar de CIO’s van de departementen. Knops heeft de Tweede Kamer laten weten een nieuwe evaluatie te willen van het functioneren van het Bit.

Een eerste evaluatie is al uitgevoerd door het onafhankelijke bureau Andersson, Elffers, Felix in opdracht van de toezichtsraad van het Bit. Die viel lovend uit en vooral Hilhorst werd zeer geprezen: zij “vult met verve haar verantwoordelijkheid in, zowel intern als extern”. En: het succes van het Bit hangt deels af van het functioneren van Hilhorst.

Het Bit gaf in 2018 over vijftien grote ICT-projecten advies, bijna altijd kritisch. Zo adviseerde het bureau over de IT-infrastructuur van Defensie, de douane, het persoonsgebonden budget en over systemen van het uitkeringsorganisatie UWV. Eén advies zorgde er onlangs voor dat een ICT-project voor de Nederlandse voedsel en warenautoriteit per direct werd stopgezet.

Minister Schouten van landbouw trok de stekker eruit nadat het bureau concludeerde dat het project tientallen miljoenen euro’s meer gaat kosten dan gedacht.

Lees ook: 

Waakhond Bit probeert ICT-projecten in toom te houden, maar de overheid luistert niet altijd

Het Bureau ICT-toetsing (Bit) moet proberen digitale overheidsprojecten binnen de perken te houden. Dat lukt met wisselend succes. Vijf voorbeelden uit de Jaarrapportage 2018.

ICT-chaos bij overheid dupeert leerlingen van groep 8

Scholieren in groep 8 kunnen dit jaar geen digitale centrale eindtoets maken. Dat is heel vervelend voor kinderen die maatwerk nodig hebben. 

De overheid is bij digitalisering de regie al jaren kwijt 

De overheid heeft zich in de armen geworpen van IT-leveranciers en dat gaat niet goed, aldus August Hans den Boef en Rinke Smedinga.

Deel dit artikel

Vijf jaar na het parlementair onderzoek naar mislukte ICT-projecten gaat er nog veel mis