Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Groningse bodem blijft nog wel ‘twee, twintig of tweehonderd jaar’ onrustig

Home

Johan van Heerde

© ANP

De gaswinning wordt afgebouwd, maar bevingen, zoals die van woensdag, teisteren het noorden van het land voorlopig nog wel. Wat verwachten deskundigen?

Komt de beving als een verrassing, na de zware beving in januari vorig jaar?

Lees verder na de advertentie

‘Ja en nee’, is het antwoord van Manuel Sintubin, aardbevings­geoloog aan de universiteit van Leuven. In de scenario’s die voor het aardbevingsgebied in Groningen zijn gemaakt, wordt de terugkomtijd van een dergelijk zware aardbeving geschat op vijf à zes jaar. Tussen Huizinge (2012) en Zeerijp (2018) zat inderdaad zes jaar, maar nu volgt er na zestien maanden alweer een zware beving. “Ik had deze daarom niet verwacht, maar dat het gebeurt, is niet uitzonderlijk. Het kan evengoed dat er nu tien jaar niet zo’n zware aardbeving plaatsvindt”, zegt Sintubin.

Zolang de grond inklinkt en vervormt, zijn er aard­bevingen in dit gebied

Christopher Spiers, hoogleraar aardse materialen, Universiteit Utrecht

In de gemeente Loppersum is de gaskraan dicht. Dat geeft dus geen garanties?

“Dat klopt”, zegt Sintubin. “Er is in dit gebied decennia lang aardgas uit de grond gehaald en de effecten daarvan blijven nog wel even aan de oppervlakte zichtbaar.” Zes van de tien zwaarste aardbevingen door gaswinning in Nederland troffen Loppersum, een gebied van ruim tien bij tien kilometer. Onderzoek wijst uit dat ook de bodemdaling in ­deze streek het ergst is. Vorig jaar werd de gaswinning in die gemeente daarom definitief stilgelegd. 

Dat wil inderdaad niet zeggen dat het gebied veilig is, zegt Christopher Spiers, hoogleraar aardse materialen aan de Universiteit Utrecht. “Het aardgas komt uit een laag zandsteen die is opgesneden door breuklijnen. De laag is heterogeen en klinkt heel langzaam in. Dat gebeurt op sommige plekken sneller dan op andere, waardoor spanning op breuklijnen toeneemt en kan uitmonden in een aardbeving. Zolang de grond inklinkt en vervormt, zijn er aard­bevingen in dit gebied.”

Kunnen Groningers meer van zulke bevingen verwachten?

“We moeten eerlijk zijn naar de ­inwoners van Groningen. Zelfs als de gaswinning al jaren gedaan is, is er kans op aardbevingen”, zegt Sintubin. Er is volgens de Vlaming ook goed nieuws: uiteindelijk resulteert het dichtdraaien van de gaskraan in minder aardbevingen.

Dat blijkt al uit de eerste cijfers. In 2013 waren er dertig aardbevingen met een kracht van 1,5 op de schaal van Richter of hoger. In 2018 waren dat er zestien, maar de neergaande lijn bevat uitschieters naar boven en beneden. Dit jaar staat de teller na bijna vijf maanden op vijf aardbevingen, die van woensdag meegerekend. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) schat dat na het jaar 2030, als de gaskraan definitief dicht is, Groningen jaarlijks zal worden getroffen door gemiddeld vijf aardbevingen met een kracht hoger dan 1,5 op de schaal van Richter.

Hoogleraar Spiers is voorzichtiger. “Het bodemsysteem is door de gaswinning uit zijn oorspronkelijke, natuurlijke evenwicht gehaald met aardbevingen als gevolg. Na de gaswinning zal de bodem tot rust komen, maar we weten nog onvoldoende om te kunnen zeggen hoe dit proces verloopt. Het kan nog twee, twintig of tweehonderd jaar duren.”

Moeten mensen zich zorgen maken over heel zware aard­bevingen?

Het SodM en KNMI hebben diverse analyses losgelaten op deze vraag. De kans op een aardbeving met een kracht hoger dan 5 op de schaal van Richter wordt nu ingeschat op 0,3 procent, maar een beving met een kracht van 4 is al een stuk kans­rijker. Die wordt geschat op een kleine 6 procent. “Er is geen reden om te denken dat het nog erger wordt dan nu verwacht”, zegt Spiers. “Maar door kleinere aard­bevingen of verschuivingen hoopt de spanning op breuklijnen op, en komt er altijd weer een zwaardere beving.”

Lees ook:

‘Na Huizinge bleef het een hele tijd rustig, en toen dacht ik: misschien is het nu wel klaar’ 

Reportage uit Westerwijtwerd, het epicentrum van de aardbeving. De vlaggen hangen er halfstok. ‘Het was alsof er een heel zware vrachtwagen de straat door denderde.’

Deel dit artikel

Zolang de grond inklinkt en vervormt, zijn er aard­bevingen in dit gebied

Christopher Spiers, hoogleraar aardse materialen, Universiteit Utrecht