Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De geschiedenis is een discussie zonder einde

Home

Petra Vissers

© ANP

De Canon van Nederland is ‘het verhaal van het land dat wij gezamenlijk bewonen’, schreef de commissie die het pakket van vijftig historische personen, gebeurtenissen of fenomenen in 2006 presenteerde. Maar dat is geen verhaal dat nooit meer aangepast mag worden, zegt universiteitshoogleraar Frits van Oostrom, die voorzitter was van de commissie die de canon samenstelde.

“Iedere generatie verhoudt zich steeds anders tot de geschiedenis”, zegt hij. “Dat moet je omhelzen. De historicus Pieter Geijl zei het ooit mooi: ‘De geschiedenis is een discussie zonder einde’. Dat betekent niet dat je elke vijf jaar die hele canon moet omgooien. Maar je kunt andere accenten leggen.”

Lees verder na de advertentie

De canon, die gemaakt werd voor het onderwijs, is onderdeel geworden van het identiteitsdebat. Er zouden te weinig vrouwen instaan en er is te weinig aandacht voor het verhaal van niet-witte Nederlanders. CDA-leider Sybrand Buma zei geen “politieke discussie” te willen “over de inhoud van onze geschiedenis” maar de Tweede Kamer wil dat een nieuwe commissie de canon opnieuw bekijkt, en aanpast.

Levend iets

Dat is helemaal geen gek idee, zegt ook historicus Guido Hengel. De geschiedenis is een ‘levend iets’ zegt hij. “Er zijn twee manieren om naar de geschiedenis te kijken. Je kunt denken: wat ging er goed en wat ging er fout, en wat kunnen we daarvan leren? Of je kunt zoeken naar een sterk narratief waar iedereen zich verbonden mee voelt.”

Hengel is zelf van de eerste school, “maar je merkt dat mensen als Sybrand Buma meer van de tweede visie zijn”. De vraag bij het schrijven van de geschiedenis is altijd: wie mag er deel uitmaken van het verhaal? Dat hangt af van wie er op dat moment aan de macht is, en van de vraag door wiens bril de schrijver kijkt.

De geschiedenis wordt in principe altijd geschreven door de winnaar. “Dat is altijd al zo geweest”, zegt voorzitter Linda Nooitmeer van Ninsee, dat zich bezighoudt met het Nederlands slavernijverleden. Dat er nu gediscussieerd wordt over de geschiedenis, bijvoorbeeld over de zeehelden van weleer, illustreert precies dat. “Het verhaal verandert omdat groepen Nederlands die je eerst niet hoorde, nu wel van zich laten horen.”

Het heden beïnvloedt de manier waarop we naar de geschiedenis kijken en de canon uit 2006 voelt gedateerd aan

Het heden beïnvloedt de manier waarop we naar de geschiedenis kijken en de canon uit 2006 voelt gedateerd aan, zegt historicus Hengel. “Neem bijvoorbeeld Michiel de Ruyter, de VOC en de grachtengordel. Die zouden nu niet meer op dezelfde manier worden neergezet”, denkt hij. “Of een term als ‘veelkleurig Nederland’. Ik denk niet dat veel mensen dat nu nog zo zouden verwoorden.”

Voormalig voorzitter Van Oostrom brandt zich niet aan een antwoord op de vraag wat hij nu anders zou doen. “Dat is aan anderen om over na te denken.” Wat hij wel wil zeggen: “Ik betreur het dat er geen muziek in de canon staat. We hebben het daar over gehad maar het is tussen de wielen geraakt. Ik kan het wel ingewikkelder zeggen, maar dat is hoe het is gegaan.”

Wat is de Canon van Nederland?

De Canon van Nederland werd in 2006 gepresenteerd. De canon werd opgesteld op initiatief van onderwijsminister Maria van der Hoeven na een kritisch rapport van de Onderwijsraad. Die waarschuwde dat er in het onderwijs te weinig aandacht was voor de Nederlandse cultuur en geschiedenis. De canon bestaat uit vijftig 'vensters' met voorwerpen, personen en gebeurtenissen, die samen de geschiedenis van Nederland vertellen. Voorbeelden van vensters zijn: ‘Hebban olla vogala’ (de eerste Nederlandse tekst, uit 1100), de Verenigde Oost-Indische Compagnie, Anne Frank en Srebrenica.

De vensters vallen elk binnen een tijdvak, bijvoorbeeld 'Monniken en ridders’, 'Pruiken en revoluties' of 'Burgers en stoommachines'. Scholen zijn vrij in de keuze welke vensters ze behandelen, maar ze moeten wel voldoen aan de leerdoelen per tijdvak. Niet alle vensters hoeven dus aan bod te komen.

Trouw vroeg een aantal deskundigen naar hun ideeën voor een vernieuwde canonDe Canon van Nederland. Wie moet er in, en wie moet er uit?

Deel dit artikel

Het heden beïnvloedt de manier waarop we naar de geschiedenis kijken en de canon uit 2006 voelt gedateerd aan