Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Geërfden van Velp koesteren hun Achterheide

Home

REMCO POLS

Rondom het Rozendaalse Veld. Enkele kilometers ten noordoosten van Arnhem ligt, dieper in het bos dan de bekende Posbank, het Rozendaalse Veld. De beschreven route daaromheen voert over verharde wegen, fiets- en bos- maar ook ruiterpaden. Bij het begin-/eindpunt is een parkeerplaats. Bushaltes zijn nabij. Informatie over de busdiensten bij Openbaar vervoer reisinformatie Nederland: 06-9292.

Dr. B. Veen toonde zich 'uiterst minzaam maar beslist', lezen we in het dagblad De Gelderlander van 16 december 1993. Voor de commissie Ruimtelijke ordening van de gemeente Rheden was er geen ontkomen aan: de gemeente kon het beheer van het Rozendaalse Veld niet overdragen aan Natuurmonumenten.

En dus mogen de modelbouwers er hun vliegtuigjes blijven uitproberen. Mogen er nog dagkampementen worden ingericht, kuilen worden gegraven. En dus mogen er nog steeds, vrijwel uniek voor dit stuk van de Veluwe, honden los.

Het Rozendaalse Veld, een stuk heide ten noordoosten van Arnhem, is een bijzonder stukje grond. Het meet vijfhonderd hectare en ligt midden in de bossen. In de gemeente Rozendaal, maar het wordt beheerd door de gemeente Rheden. En het is eigendom van een derde partij: de Geërfden van Velp.

Ooit waren dit leden van een middeleeuwse boerengemeenschap. Veel van die gemeenschappen in Drente, Overijssel en Gelderland hadden woeste gronden (heide, moeras, bos of weiland) die, naast hun eigen bezit, gezamenlijk werden beheerd en gebruikt. Voor de veeteelt, en die werd vooral bedreven voor de mest die hard nodig was in de landbouw.

Een ieder in de gemeenschap met eigen grond maakte deel uit van de mark of buurschap, zoals de gronden maar ook hun eigenaren gezamenlijk werden genoemd. De leden heetten markegenoten of geërfden.

In de loop van de vorige eeuw zijn de marken en buurschappen allemaal verdwenen: verdeeld over de eigenaren, weggeschonken of verkocht. In Velp gebeurde dat dus niet. Integendeel: de gemeente, die het beheer van de gronden al in 1811 verwierf, gaf ze juist terug. In 1867, maar begin deze eeuw draaide dit wéér om.

De Geërfden van Velp bestaan nog steeds. Hun voorzitter, uiterst minzaam maar beslist, is dr. B. Veen. De Geërfden bezitten weidegronden langs de IJssel, waar zij hun paarden uitspannen, en heidegronden 'in het bos': de kleine Voorheide en de grote Achterheide (het Rozendaalse Veld) die sinds 1917 respectievelijk 1921 weer door de gemeente Rheden worden beheerd.

Als natuurgebied. Omdat de Geërfden dit zelf niet meer konden betalen. Maar dat geldt eigenlijk ook voor ons, vonden ze bij de gemeente Rheden. Dus wilden ze ervan af. Terwijl Natuurmonumenten het Rozendaalse Veld wel wilde hebben. Maar dàt wilden de Geërfden weer niet.

“De Geërfden van Velp groeiden uit van een belangbehartigingsorganisatie van boeren tot een organisatie waarin natuurbehoud en het algemeen belang van Velp centrale begrippen werden, schrijft historica Reinhilde van der Kroef in Velp en zijn Geërfden: geschiedenis van de gemeyne gronden (Uitgeverij Profiel, Bedum, 1993), waarin zij wel en wee van de buurschap in de laatste twee eeuwen beschrijft.

Natuurbehoud en algemeen belang van Velp: dat betekent geen gemotoriseerd verkeer, moesten de Geërfden eerder erkennen. En ook: geen zand meer mee naar huis. Maar verder. . .

De naburige Rheder en Worthrheder Heide is afgezet. Door Natuurmonumenten, die dit gebied - een goedkope manier van onderhoud - door runderen laten begrazen. Wandelen is er toegestaan, maar alleen op wegen en paden.

Veen gruwt waarschijnlijk al bij de gedachte. In 1993: “De gemeente Rheden is zeer wel in staat het Rozendaalse Veld te onderhouden. Dan hebben de bewoners van Velp er tenminste iets aan en niet alleen een paar Schotse hooglanders.”

De wandeling begint bij Kasteel Rosendael en voert door een van de mooiste stukken natuur in Nederland. Vanaf het kruispunt Boerenallee/Kluizenaarsweg volgt de route de grens van de Achterheide. Slechts twee keer wijkt zij daarvan af: bij het Rozendaalse Zand en, op de terugweg, vanaf het Kerkepad. Met die laatste beweging vermijden we de vaak drukke parkeerplaatsen (hondebezitters!) aan het einde van de Kluizenaarsweg.

Deel dit artikel