De energievoorraad van Diederik Samsom raakt nooit op

home

Ingrid Weel

Samsom (links) naast de tegenstanders die hij verslagen heeft: Van Dam, Jacobi, Plasterk en Albayrak (vlnr). © Werry Crone

Diederik Samsom, 41 jaar, won gisteren de race voor het fractievoorzitterschap van de PvdA. En als het aan hem ligt, wint hij hierna nog veel meer. "Mijn ambities zijn grenzeloos", zei hij al op 20 januari, een dag na het vertrek van Job Cohen. Premier van Nederland lijkt hem wel wat. Mits de PvdA als grootste uit de verkiezingen komt, anders moet een fractievoorzitter in de Kamer blijven, meent hij.

Het was uit respect voor de oud-burgemeester van Amsterdam dat Samsom 'pas' vijftig uur nadat Cohen was teruggetreden zijn ambitie om de nieuwe partijleider te worden, openbaar maakte. De voormalig Greenpeace-actievoerder staat te trappelen. "Ik kan heldere keuzes maken, begrijp complexe onderwerpen en mensen luisteren naar mij", verduidelijkte hij zijn beslissing.

Samsom moet opgelucht zijn dat Cohen het bijltje erbij neergooide. Al tijdens de campagne voor de verkiezingen van juni 2010, waarbij Samsom niet van zijn zijde week, was van zijn gezicht te lezen hoe hij zich ergerde aan de optredens van Cohen. Hij zou dat zelf zoveel beter kunnen. Samsom heeft immers alle kennis wél paraat. Of het nu over de prijs van een brood gaat, hervormingen van de arbeidsmarkt of de huizenmarkt, Samsom staat niet snel met een mond vol tanden.

Feitenkennis
Zijn feitenkennis is onmiskenbaar groot. Daarbij is Samsom graag op televisie. Om te praten over de politiek of over de kernramp in Japan, of over zijn lievelingsmuziek, zoals hij onlangs deed in 'Motel de Jong'. Nederlandstalig, daar houdt hij van. En van quizzen. In 2005 en 2006 won hij de 'Nationale Nieuwsquiz' van de NCRV, in 2008 de 'Nationale IQ-test' van BNN en de 'Grote Geschiedenis Quiz' van de NPS. Hij had aan meer meegedaan als zijn vrouw niet aan de handrem had getrokken: haar man had nu wel vaak genoeg laten zien hoe knap hij was.

Zoals hij op televisie is, zo is hij ook in de Kamer. Hij wil winnen. Toen hij in zijn strijd voor een duurzamere wereld na een paar jaar oppositievoeren in 2006 een minder hoogdravende koers moest varen doordat de PvdA de minister van milieu leverde, kon hij er niet goed tegen als collega's hem erop wezen dat 'zijn minister' een beleid voerde waarbij de klimaatdoelen nooit zouden worden gehaald.

Cijfers
Samsom - die van wiskunde zijn hobby heeft gemaakt - probeerde zijn opponenten dan met allerlei tabellen en grafieken te overtuigen van zijn gelijk. "Cijfers liegen toch niet", beet hij GroenLinks-Kamerlid Wijnand Duyvendak in 2007 ietwat gefrustreerd toe.

Ingenieur Samsom kan zijn verbazing over de onwetendheid van zijn gesprekspartner niet altijd verbergen. "Als u dat niet begrijpt, heeft u niet alleen geen verstand van de klimaatproblematiek, maar ook geen verstand van de economie", sneerde hij datzelfde jaar tegen PVV'er Barry Madlener, na een betoog over de werkgelegenheidskansen door duurzame innovatie.

Zeer intelligent, maar niet rigide. Begon hij zijn carrière als milieuactivist voor het nogal rechtlijnige Greenpeace, twee jaar geleden stonden vriend en vijand met hun oren te klapperen toen hij in de plenaire zaal van de Tweede Kamer min of meer zijn excuses aanbood omdat hij altijd zo krampachtig had vastgehouden aan de wetenschappelijke bewijzen over klimaatverandering. Hij riep zichzelf - en trouwens ook de PVV - op om de deur naar andersdenkenden open te zetten.

Zo ontwikkelt hij ook interesse voor andere partijen. Eerst stond naast de PvdA alleen GroenLinks op zijn radar. Sinds 2007 vindt Samsom ook de SP een interessante partij worden. Hij zag 'een progressieve volkspartij ontstaan aan de linkerkant' en sloot een fusie van de PvdA met de SP over een paar jaar niet uit. Het tekent zijn voortdurende drang naar ontwikkeling, naar verder kijken dan je neus lang is, naar oplossingen. Nog steeds passen zijn oplossingen voor veel problemen goed in een SP-programma thuis: "Waar ging het mis? Aan de basis. Op straat, op school, in het verzorgingstehuis, bij het gemeenteloket", aldus Samsom.

Machtsfactor
In zijn tijd als milieuactivist twijfelde hij openlijk tussen de PvdA en GroenLinks. Doorslaggevend in zijn keuze was de machtsfactor: dat er bij een grote partij toch meer te realiseren valt en de kans groter is dat hij zelf op een dag aan de knoppen kan draaien. De eerste poging daartoe deed hij in 2008, toen hij ook al een gooi deed naar het fractievoorzitterschap. Mariëtte Hamer lag toen beter bij haar partijgenoten.

Hij had tijdens het derde kabinet Balkenende, waarin de PvdA met het CDA en ChristenUnie regeerde, ook wel minister van milieu willen worden - "Daar zou ik 5,5 nanoseconde over moeten nadenken" - maar werd nog te onervaren bevonden. Het snelle denken en daardoor ook vaak snel reageren is een kwaliteit, maar ook zijn achilleshiel.

Zijn uitgelekte e-mail uit 2009 over 'de deplorabele staat' van de partij bedoelde hij als een aansporing, maar men zag het als een rechtstreekse aanval op fractievoorzitter Hamer. De PvdA stond op dat moment op zo'n veertien zetels, een historisch dieptepunt. Het vergaat de partij momenteel maar ietsje beter. Samsom is echter overtuigd dat hij de partij weer naar een hoger plan kan tillen.

En niet alleen de partij, ook het land. Zijn motivatie om de politiek in te gaan blijft, net als toen hij in het actiewezen zat, een verlangen naar een wereld zonder armoede, honger en oorlog. Een duurzame wereld, waarin de energievoorraden niet uitgeput raken en de gevolgen van klimaatverandering beperkt blijven.

Drijfveer
Zijn kinderen zijn daarbij zijn grootste drijfveer. "Ik wil ze over 25 jaar recht in de ogen kunnen kijken." Opdat hij, zo vertelt hij veelvuldig in debatten en toespraken, een antwoord heeft op de onvermijdelijke vraag: "Zeg pap, in 2012 wist je dus dat de energievoorraden opraakten, dat de aarde opwarmde, dat de oceanen vervuilden, de oerbossen verdwenen en zoetwaterbassins verdroogden? Wat deed jij, toen jij al in 2012 wist dat mijn toekomst op het spel stond?"

Vaak ook vertelt hij over zijn dochtertje. Ze heeft een hersenafwijking en kan minder goed meekomen. "Kan ze straks nog bij de onderste sport van de maatschappelijke ladder?", vraagt hij zich af. Hij deed wat hij kon, kan hij zeggen, met alles wat hij in zich heeft.

En de gisteren door de leden gekozen nieuwe fractievoorzitter heeft een energievoorraad die nooit opraakt. Naast zijn Kamerwerk en zijn jonge gezin zag hij vorig jaar nog gelegenheid om geruime tijd te werken als straatcoach in Amsterdam.

Momenteel heeft hij een bijbaan bij de sociale dienst in Rotterdam aan het loket jeugdzorg. Al jaren geeft hij een uur per week natuurkundeles op een vwo aan vierdeklassers. Deze jongens en meisjes 'gebruikt' hij ook een beetje. Zij zijn in hun ontwikkeling vergelijkbaar met de gemiddelde Nederlander, zo stelt Samsom. Dus als zij een uitleg van hem begrijpen, moet het grote publiek dat ook kunnen.

Nu, na tien jaar Kamerlidmaatschap, heeft hij genoeg getoetst, vindt hij, en met hem een meerderheid van de leden. Samsom is klaar voor één van de zwaarste banen: het leiden van de grootste oppositiefractie terwijl de PvdA in een crisis verkeert. Zijn entree zal sprankelend en energierijk zijn.

Of hij het ook langere tijd volhoudt? Hijzelf waarschijnlijk wel, maar voor zijn collega's en misschien ook het publiek kan het een uitputtingsslag betekenen.

Groene actievoerder
Diederik Maarten Samsom (1971) haalt in 1989 zijn gymnasiumdiploma aan het Stedelijk Gymnasium in Leeuwarden, waarna hij technische natuurkunde in Delft gaat studeren. Na zijn studie wordt hij actievoerder en campagneleider bij Greenpeace. In 2002 richt hij een eigen energiebedrijfje op genaamd Echte Energie, dat handelt in groene stroom. Dit bedrijf is in 2008 overgenomen door Eneco. Sinds 2003 is hij Kamerlid voor de PvdA, en gisteren is Samsom gekozen tot fractievoorzitter.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie