Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De eeuwige tweesprong van Kiev

Home

Redactie

Het onafhankelijkheidsplein gisteren. © Twitter @Kateryna_Kruk

Ook vandaag gaan de protesten op het Onafhankelijkheidsplein, of Europaplein zoals de demonstranten het noemen, in Kiev weer door. Is dit de tweede revolutie die Oekraïne doormaakt in 10 jaar tijd?

Honderden demonstranten begonnen de protesten van vandaag met het blokkeren van het gebouw waar het kabinet is gehuisvest. Ze eisen het aftreden van premier Mikola Azarov en de regering naar aanleiding van het hardhandige politieoptreden zaterdagochtend tegen een kleine groep vreedzame betogers. Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel bemoeide zich ermee en waarschuwde Kiev om af te zien van geweld tegen demonstranten.

De blokkade van het regeringsgebouw volgt op een grote demonstratie zondag. Naar schatting 350.000 mensen waren op de  been om te protesteren tegen de weigering van president Viktor Janoekovitsj om een politieke en economische samenwerkingsovereenkomst te sluiten met de Europese Unie. De grotendeels vreedzaam verlopen demonstratie eindigde gisteren toch met geweld toen betogers het kantoor van de president probeerden te bestormen en de politie de demonstranten verjoeg met traangas en wapenstok.

Rusland paait Oekraïne met gas en geld
De beslissing van de regering om de integratie met het Westen stop te zetten is misschien in slechte aarde gevallen bij het gedeelte van de bevolking dat is georiënteerd op Europa, maar een ander deel van de bevolking is Russisch sprekend en juist wel op Moskou georiënteerd. President Viktor Janoekovitsj vaart een pro-Russische koers en wordt daarvoor beloond door Rusland dat vandaag beloofde Oekraïne goedkoper aan gas en krediet te helpen als het land besluit zich aan te sluiten bij een economische gemeenschap waar Rusland deel van uitmaakt. ,,De economische problemen van Oekraïne kunnen het beste worden opgelost als het land met Rusland integreert'', aldus de Russische vicepremier Igor Sjoevalov. ,,Niemand anders dan Rusland kan Oekraïne zo snel en zo veel middelen geven.''

Duitsland liet vandaag weten dat het alsnog bereid is om een samenwerkingsverdrag tussen de EU en Oekraïne te tekenen. Regeringswoordvoerder Steffen Seibert noemde de demonstraties een duidelijke boodschap aan president Janoekovitsj, en zei maar te hopen dat deze naar die boodschap luistert. Duitsland vroeg de Oekraïense regering 'alles te doen om de vrijheid van meningsuiting en betoging te waarborgen'. Minister van buitenlandse zaken Guido Westerwelle zag in de protesten terug dat 'het hart van de Oekraïners Europees klopt'.

Interne politieke schermutselingen
Tenminste drie parlementariërs van de regerende Partij van de Regio's hebben uit protest tegen het regeringsoptreden inmiddels hun fractie verlaten. De oppositie zint op een motie van wantrouwen tegen Azarovs kabinet, maar heeft aan een handvol overlopers niet genoeg. Met ongeveer 170 van de 450 zetels maken ze geen schijn van kans Azarov en zijn partij dinsdag naar huis te sturen.

Toch zwellen de protesten aan en in het westen van het land bekeren ook bestuurders zich nu tot de protestbeweging. De burgemeester van Lviv heeft zijn burgers opgeroepen de straat op te gaan. Hij waarschuwde de regering dat zijn politiekorps het uniform aflegt en Lviv zal verdedigen als Kiev ordetroepen naar de stad stuurt. Groepen demonstranten uit Lviv en omstreken zijn onderweg naar Kiev om zich daar aan te sluiten bij de demonstranten op het plein.

Euromaidan, Europaplein of Onafhankelijkheidsplein?
Wie de veelbetekenende naam 'Euromaidan' heeft bedacht is onduidelijk, maar de term die de protestbeweging heeft geadopteerd als naam, is tevens de hashtag waaronder de demonstranten op Twitter afgelopen dagen verslag deden van de gebeurtenissen. Euromaidan verenigt oost en west, de windstreken die Oekraïne de laatste dagen, zoals in het verleden al zo vaak gebeurde, weer dreigen te verscheuren.

'Euro' staat voor het gedroomde Europa van de demonstranten, 'maidan' betekent plein, maar is anders dan het synonieme plosjtsja van oosterse oorsprong. Het is verwant aan het Arabische 'midan', zoals in het Egyptische Midan al-Tahrir, alias het onder demonstranten wereldwijd befaamde Tahrirplein.

Wie van 'Europaplein' spreekt zou dus strikt genomen juist vertalen. Maar Oekraïeners horen in de naam van de protestbeweging veel meer dan dat. De demonstranten die op het Onafhankelijkheidsplein in de Oekraïense hoofdstad en op andere plekken protesteren tegen de breuk van de regering met Europa, zien de wending naar het oosten als het doodvonnis van de democratie. De betogers willen toenadering tot Europa omdat dat zou staan voor echte democratie, integere ordehandhavers en eerbied voor de mensenrechten.

Oranjerevolutie
Maidan is niet alleen een plaats, het is vooral ook een ideaal. Het plein was de bakermat van de Oranjerevolutie van 2004. Die volksopstand bewerkstelligde dat een door fraude tot stand gekomen verkiezingszege van Janoekovitsj teniet werd gedaan en een westersgezinde president in het zadel kwam. Sindsdien staat Maidan voor vreedzaam verzet en vastberaden strijd. Het begrip belooft dat dat verzet kan slagen.

Maar Maidan herinnert evenzeer aan het falen van de revolutie. De oppositieleiders die in 2004 op het Onafhankelijkheidsplein eendrachtig de overwinning vierden, vochten elkaar nadien de tent uit. Van regeren, laat staan hervormen, kwam weinig. De teleurgestelde Oekraïners kozen vervolgens alsnog voor de in 2004 versmade Janoekovitsj. Oud-president Viktor Joesjtsjenko kwam niet eens meer in het parlement, ex-premier Joelia Timosjenko belandde in de gevangenis.

Deel dit artikel