Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De deeleconomie heeft zijn onschuld verloren

Home

Elisa Hermanides

De gemeente Amsterdam is niet blij met deelfietsen die zonder overleg op straat worden gezet. © Jean-Pierre Jans

Via internet spullen delen en diensten verlenen. Drie jaar geleden leek de opkomst van de deeleconomie positief. Door uitwassen zwelt de kritiek aan.

Het klonk allemaal zo utopisch: gereedschap, auto's en zelfs huizen met elkaar delen. Geen zaken doen met bedrijven, maar met mensen op een persoonlijke manier. De deeleconomie zou na de ellende van de financiële crisis het leven beter maken, de economie een menselijk gezicht geven. Allemaal dankzij gebruiksvriendelijke platformen op internet. Airbnb voor het delen van huizen, Snappcar voor het delen van auto's, Peerby voor het delen van gereedschap.

Lees verder na de advertentie
Om te groeien moesten platformen geld ophalen bij investeerders. "Dan ga je een steeds mooier verhaal vertellen."

Frenken

"In het begin werd de deeleconomie gezien als een positieve ontwikkeling, omdat het winst opleverde op drie terreinen. People, profit, planet", zegt hoogleraar innovatiewetenschappen Koen Frenken van de Universiteit Utrecht. Delen van auto's en huizen levert geld op, leidt tot meer persoonlijk contact en kan ook nog beter zijn voor het milieu. "Dat verhaal werd ook gevoed door de platformen zelf." Dat moest ook wel, want om te kunnen groeien moesten platformen als Uber en Airbnb geld ophalen bij investeerders, vertelt Frenken. "Dan ga je een steeds mooier verhaal vertellen. Journalisten en beroemdheden gingen daar in mee."

Overlast

Er kwam meer kritiek op de deeleconomie. Dat heeft te maken met de uitwassen, zegt Frenken. Denk aan pandjesbazen die woonhuizen omvormen tot illegale hotels en via platformen als Airbnb en Wimdu duizenden euro's per maand verdienen. Dit tot frustratie van de buurt die te maken krijgt met overlast.

Ook de manier waarop sommige platformen weigeren zich iets aan te trekken van de regels heeft geleid tot wrevel. Denk aan Uber, die taxichauffeurs zonder vergunning liet rondrijden. Of aan deelfietsbedrijven die zonder overleg met de gemeente honderden goedkope deelfietsen in de overvolle binnenstad dumpen. Frenken: "Het zijn dit soort excessen waardoor de publieke opinie over de deeleconomie is gekanteld." Frenken spreekt zelf overigens liever over platformeconomie, omdat het niet zozeer gaat om delen, maar om onderlinge handel in diensten of producten via een platform.

De enorme machtspositie van sommige platformen kon je zien aankomen

Frenken

Nu kon je drie jaar geleden al wel zien dat de platformeconomie zo zijn nadelen heeft, zegt Frenken. "Wie zich erin verdiepte, zag dat het ging om bedrijven uit Sillicon Valley die snel wilden groeien. En het was al helder dat het deze platformen te doen was om het verzamelen van grote hoeveelheden data." De enorme machtspositie van sommige platformen kon je zien aankomen, zegt Frenken. "Als een platform eenmaal een flink aantal gebruikers heeft, vind je daar de meeste beoordelingen en het grootste aanbod. Dus komen er meer gebruikers."

Onduidelijke regelgeving

Ondertussen heeft ook het grote publiek begrepen dat Uber en Airbnb commerciële bedrijven zijn die winst willen maken en daarbij gebruikmaken van onduidelijkheden in de regelgeving. Ook de overheid heeft een draai gemaakt en is bezig de vrijheid die platformen pakken in te perken. De taxichauffeurs van Uber zonder vergunning zijn beboet, zodat Uber wel moest gaan werken met chauffeurs die wel een vergunning hadden. En Amsterdamse verhuurders moeten vanaf 1 oktober melden wanneer zij hun woning via Airbnb of een andere website verhuren aan toeristen. Zo kunnen illegale hotels makkelijker worden aangepakt. Wie de vakantieverhuur niet meldt, kan een boete krijgen van tussen de 6000 en 20.500 euro.

Nu is het vooral de vraag hoe het verder gaat met alle zzp'ers die werken via een platform als Helpling of bezorgdienst Deliveroo, zegt Frenken. Wat gebeurt er met deze mensen als ze ziek worden of arbeidsongeschikt raken? "Het zou kunnen dat vakbonden straks gaan onderhandelen met platformen om dit soort zaken te regelen. In Zweden is dat al gebeurd."

• Amsterdam haalt deelfietsen van straat

"Ik ben niet tegen deelfietsen, maar ik ben wel tegen partijen die de Amsterdamse openbare ruimte als een soort vuilnisvat gebruiken. We beginnen deze maand met ruimen." Voor Pieter Litjens, wethouder verkeer in Amsterdam, is de maat vol. Hij heeft bedrijven als Flick Bike, OBike en Donkey Republic, die zonder overleg met de gemeente overal deelfietsen neerzetten, in de zomer gewaarschuwd dat dit niet mag. "En nu zie ik dat ze nog steeds extra fietsen in de stad zetten, zonder zich rekenschap te geven van de drukte in de openbare ruimte." Dus gaat Litjens handhaven als de fietsen voor 8 september niet weg zijn. "We brengen die fietsen naar het depot. En het is de vraag of die bedrijven ze dan nog terug kunnen krijgen." Volgens Litjens verlenen de bedrijven een dienst in de openbare ruimte. "Dat mag alleen met een vergunning. Wij willen fietsdelen best mogelijk maken. Maar dan wel in overleg."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Om te groeien moesten platformen geld ophalen bij investeerders. "Dan ga je een steeds mooier verhaal vertellen."

Frenken

De enorme machtspositie van sommige platformen kon je zien aankomen

Frenken