Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Dag Van - Jan Pieter Glerum

Home

HANS SCHMIT

“Maandag verschilde wat werk betreft niet zoveel van andere veilingdagen: vanaf half elf tot kwart voor één geveild, om twee uur de volgende tot kwart voor vier. Anders dan gebruikelijk waren echter de talloze telefoontjes van journalisten: 's morgens vroeg al, tussen de veilingen door en erna. Ben dan ook om half zes gillend naar Amsterdam gegaan, waar ik 's avonds cursus heb gegeven, zoals zoveel andere avonden.

De volgende dagen weer veel telefoontjes, waarin we vooral misverstanden hebben moeten ophelderen. Veel mensen belden met de mededeling dat als Glerum Den Haag niet meer wil, zij niet meer naar Glerum komen. Maar zo ligt het niet: het veilinghuis Glerum vindt Den Haag niet niks. Het verplaatst alleen de kunstveilingen, om een aantal uiteenlopende redenen, naar Amsterdam. We houden een kantoor in Den Haag, in hetzelfde prachtige pand aan het Westeinde waar we nu zitten, waar we cursussen blijven geven, waar we kunst innemen. Net zo'n kantoor als we nu in Amsterdam hebben.

Onze komst naar Den Haag en de terugkeer naar Amsterdam moet je zien als een van de ommekeren in een reeks van vele die zich in mijn leven hebben voorgedaan. Ooit ben ik, rond 1960, begonnen als werkstudent bij Mak van Waaij, destijds het grootste veilinghuis van Nederland. Ik studeerde kunstgeschiedenis, maar dat is nooit wat geworden. Werken bij een veilinghuis is veel leuker en spannender.

Van 1964 tot 1974 maakten we met een groepje heel jonge mensen catalogi, over van alles en nog wat: meubelen, zilver, tapijten, juwelen, porselein, schilderijen. Alles van alle perioden en alles door elkaar - waanzinnig leuk. Ik was een hol vat dat telkens weer gevuld werd, reisde veel, bezocht musea, had een grote behoefte alles in me op te nemen. Ik heb toen ook van de directeur van Mak van Waaij, H.S. Nienhuis, geleerd hoe je een veiling moet leiden.

De eerste ommekeer kwam in 1974, toen Mak van Waaij werd gekocht door Sotheby's, het grootste veilinghuis ter wereld. Als directeur Nederland werd ik geconfronteerd met een plotselinge schaalvergroting. Ik mocht, omdat Nederlanders doorgaans beter andere talen spreken dan Engelsen, veilingen gaan doen in het buitenland: in München, Monte Carlo, Frankfort. Ik werd echter minder en minder gelukkig in mijn rol in een steeds hardere en strak geleide multinational; ik moest het net zo doen als in New York, Hongkong, Parijs. Terwijl ik het idee heb dat Holland anders is dan de rest van Europa. Dat merk je al als je de rivieren naar het zuiden oversteekt of als je van vakantie terugkomt. Dan worden de wegen smaller, het is net of er iets krimpt. Nederland is calvinistisch, met een koopmanscultuur. Het is het leukste land ter wereld, maar het is ànders. Er is een wereld van verschil tussen de huizen aan de Markt in Brussel en die aan de Herengracht en de Vijverberg. In de zeventiende eeuw hadden de burgers in Amsterdam een balk aan de gevel om de peper direct naar zolder te hijsen. Als wij een Testarossa zien met een bijpassend ogende heer en dito pak, denken wij: hij zal wel niet deugen. En vaak is dat ook zo. Het is anders dan in Bondstreet, waar de Rolls-Royces zachtjes aanzoeven. Wij zijn niet armer, maar denken: doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg. Ik heb eens aan een priester in een Grieks-orthodoxe kerk, vol iconen, fonkelend goud, de geur van wierook, flakkerend kaarslicht, geprobeerd uit te leggen hoe een Nederlandse kerk eruitziet: alleen een kruis, daar hebben we genoeg aan. Het was vergeefse moeite.

Na veel dubben, nadenken en tobben hebben we in 1989 met z'n zevenen, vanuit Sotheby's, een eigen veilighuis opgericht. Via via vonden we het pand aan het Haagse Westeinde, een rijksmonument, in 1754 gebouwd als Spaanse ambassade. Later was het de Engelse residentie, maar nadat in de eerste helft van de jaren tachtig de ambassadeur, sir Richard Sykes, op de stoep was doodgeschoten, stond het leeg. Niet te beveiligen. Voor ons echter was het pand een jongensdroom, zo mooi.

We begonnen met zeven man, zeven veilingen per jaar en een omzet van zeven miljoen. De zaken waren zeer succesvol en we groeiden snel naar een verdubbeling van het aantal mensen, veilingen en omzet. Door de internationale financiële crisis in 1991 halveerde de Nederlandse kunstmarkt, maar we hebben het overleefd en zijn uitgegroeid tot een bedrijf met 23 man en 21 veilingen per jaar.

Waarom dan weg uit Den Haag? Daar zijn meerdere redenen voor, makkelijke, maar ook een moeilijke. De Haagse binnenstad wordt, net als in iedere andere stad, steeds onbereikbaarder. De files op de toegangswegen worden groter. Er wordt een tramtunnel in het centrum gebouwd, prima, maar we zijn een paar jaar niet bereikbaar. Ik ben afhankelijk van mensen van buiten Den Haag, maar die halen door de files de veilingen van half elf niet meer. Nu kan mevrouw Engering (Haagse wethouder van cultuur, HS) wel zeggen dat Amsterdam ook niet bereikbaar is, maar dat is wat ons betreft slechts zijdelings waar. Want we gaan niet naar hartje Amsterdam, maar naar de periferie; waar kan ik nog niet zeggen, omdat nog niet alles rond is.

Een andere makkelijke reden om de veilingen te verplaatsen, is het feit dat Sotheby's en Christie's in Amsterdam zitten en dat daar zeventig procent van de kunst op Nederlandse veilingen wordt aangeboden. Zij hebben de kijkdagen gecombineerd, zodat je 's morgen naar Sotheby's kunt en 's middags naar Christie's. Je hebt dan geen tijd meer om naar Den Haag te gaan. Het is vanzelfsprekend dat je dan bij het hart van de kunst- en antiekmarkt wilt zitten.

Nog een voor de hand liggende reden: het pand aan het Westeinde is weliswaar het mooiste veilinghuis ter wereld, maar wat inrichting en onderhoud betreft een ramp. Er zijn twee trappen, voor en achter. Jaarlijks moeten drieduizend schilderijen naar boven worden gedragen en twaalfduizend 'potten en pannen', zoals porselein, zilver, vazen, klokken, noem maar op. Als je honderd meubels naar boven hebt gesjouwd, heb je het aan je rug, om over het risico op schade aan de meubels nog maar te zwijgen.

De zolder is prachtig, met zware balken uit 1754, en ligt volgestouwd met 2 500 stuks antiek speelgoed. We hebben de vierkante meters die we nodig hebben, maar de toegankelijkheid laat zeer te wensen over. Een vrachtlift mogen we in het rijksmonument niet bouwen op de plaats waar die nodig is. Het is logistiek een ramp; we hadden negen jaar terug niet voorzien dat alles zo'n vlucht zou nemen. En dan de inrichting. In de balzaal hangen zwaargeplooide damasten gordijnen; als ik die moet vervangen, ben ik een ton kwijt. Het onderhoud is gewoon te duur.

Tot slot de moeilijke reden om weg te gaan. Den Haag is een prachtige stad, waar op cultureel gebied talloze dingen gebeuren waar iedereen zonder meer jaloers op kan zijn. Alleen: het gebeurt zó introvert, zó rustig, zó stilletjes. Amsterdammers zijn arrogante duvels die moeilijk hun stad uitkomen. Die zeggen niet: ik ga zaterdag naar Glerum en dan daarna nog leuk naar dit of dat. Want men kent Den Haag niet als een stad die leuk is om naar toe te gaan. Wil je mensen naar je toe laten komen, dan moet er méér zijn dan alleen een veiling of een kijkdag. Een voorbeeld: in Amsterdam is gisteravond in het kader van het feest voor koningin Beatrix een balletgala gehouden. Amsterdam hing vol affiches. In Den Haag wordt de hele maand februari het Holland Dance Festival gehouden, met 21 verschillende producties een van de grootste dansfestivals van Europa. Maar ik zie er niets van op straat. Dat is voor mij, zakelijk gezien, een probleem. Het culturele klimaat en de culturele structuur in Den Haag zijn niet gelukkig; de uitstraling van de stad op mijn klanten is tè gering. Dat heeft te maken met de PR van de stad. Den Haag viert dit jaar het 750-jarig bestaan, maar inhoudelijk heb ik van dit feestje nog niets vernomen. Het heeft, nogmaals, niets te maken met het aanbod. Je vindt de beste boekwinkels in Den Haag, het Nederlands Danstheater, het Residentie-orkest, de musea, de architectuur - alles gebeurt er, maar wel heel erg stilletjes.''

Deel dit artikel