Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De camera weet wie je bent

Home

Kristel van Teeffelen

Op Schiphol kunnen reizigers met een biometrisch paspoort als proef gebruik maken van de geautomatiseerde selfservice paspoortcontrole. Via gezichtsherkenning wordt het gezicht vergeleken met de digitale foto in het paspoort. © ANP

Ruud van Munster brengt zijn hoofd naar zijn laptop. Wilt u inloggen als Ruud? verschijnt er op het beeldscherm. De computer heeft zijn gezicht herkend.

Van Munster, die lesgeeft aan de Hogeschool Utrecht, is gespecialiseerd in biometrische techniek. Hij ontwikkelde onder meer het systeem dat gebruikt wordt in het stadion van ADO Den Haag. Daar wordt de foto op de clubkaart vergeleken met de beelden die ter plekke worden gemaakt. Op die manier kunnen hooligans op de zwarte lijst worden geweerd.

Dat werkt zo: de computer vergelijkt kenmerken van een gezicht op een foto met de gegevens in de database. Soms gaat het om wel honderden punten per gelaat. Dat hoeven niet voor het menselijke oog opvallende trekken te zijn, zoals een grote neus of blauwe ogen. Het zijn vaak details: een lijntje of kuiltje in de huid, de mondhoek, of een schaduw bij de neus.

Jaren zestig
De gezichtherkenningstechniek is niet nieuw. Al sinds de jaren zestig wordt er door onderzoekers aan gewerkt. Het wordt vooral toegepast voor de veiligheid, bijvoorbeeld door juweliers om overvallers te weren en op vliegvelden om terroristen te herkennen.

Wat wel nieuw is, is dat meer en meer particuliere bedrijven de techniek in handen krijgen. Zo kocht Facebook het softwarebedrijf Face, nam Apple Polar Rose over en kocht Google Pittpatt, stuk voor stuk ondernemingen die bekend staan om hun kennis over gezichtherkenning.

Facebook zegt de software te gebruiken om zogeheten tag-suggesties te kunnen doen. 'Taggen' is sinds het sociale medium groot werd in Nederland de manier om te zeggen dat je op een foto aangeeft wie erop staat. Als het sociale netwerk een vriend denkt te herkennen aan de hand van de database, wordt er een suggestie gedaan: is dit hem of haar?

Privacy
Google gebruikt de gezichtsherkenningstechniek onder meer voor het fotoprogramma Picasa. Maar nog niet in de zoekmachine, omdat daar volgens het bedrijf nog geen sterke privacywaarborgen voor zijn. Zoals zoveel nieuwe technieken die het leven makkelijker maken (taggen met suggesties werkt sneller dan zonder) of leuker (je zou er met een druk op de knop achter kunnen komen wie die leuke man of vrouw tegenover je in de trein is), wordt er ook bij deze techniek gewaarschuwd voor de privacy. Het gelaat wordt - net als een vingerafdruk - beschouwd als biometrische gegevens en daar gelden strenge regels voor.

In Duitsland en Noorwegen ontstond onlangs ophef omdat Facebook gebruikers niet expliciet genoeg vooraf toestemming zou vragen om die gegevens over het gezicht op te mogen slaan. In Nederland waarschuwde Bits of Freedom, een organisatie die opkomt voor vrijheid en privacy op internet, er al voor dat het onduidelijk is wat er precies gebeurt met de gegevens. Als je bedenkt dat er volgens Facebook zelf zo'n 100 miljoen tags per dag worden geplaatst, moet de database inmiddels een enorme omvang hebben.

Techniek nog niet optimaal
Zijn de zorgen terecht? Volgens Linda Kool, die bij het Rathenau Instituut in Den Haag onderzoek doet naar maatschappelijke vraagstukken rond informatietechnologie, dreigt er geen enorm gevaar. "De techniek is namelijk nog niet optimaal. Toch is in een Amerikaans onderzoek al aangetoond dat eenderde van de studenten die op een campus werden gefotografeerd aan de hand van hun foto's op Facebook geïdentificeerd kon worden. De onderzoekers maakten gebruik van gezichtherkenningssoftware die gewoon in de winkel te krijgen is."

De techniek rond het herkennen van gezichten is de afgelopen jaren bovendien een stuk nauwkeuriger geworden, stelt biometriespecialist Van Munster. Het komt volgens hem steeds minder vaak voor dat iemand onterecht wordt geïdentificeerd, of juist onterecht niet wordt herkend. Maar het het systeem heeft ook nog zwakke plekken, zegt Van Munster. Het werkt bijvoorbeeld alleen onder perfecte omstandigheden. "Een foto moet het liefst recht van voren worden gemaakt en met het juiste licht. In zo'n geval is er een foutpercentage van flink onder de één procent. Is de foto onderbelicht dan stijgt dat percentage al snel naar zo'n dertig procent."

Een gezicht verandert ook als iemand ouder wordt, waardoor vergelijking met een foto die een tijd geleden is genomen, al lastig wordt. Daarbij is de techniek te manipuleren met de juiste make-up of een hoofddeksel dat het gezicht (deels) bedekt.

Enorme databases
Waar volgens Van Munster op dit moment vooral het gevaar zit, is de schaal waarop bedrijven als Facebook de biometrische gegevens opslaan. "Bij ADO Den Haag gaat het om de gegevens van een relatief kleine groep. Bedrijven als Facebook en Google hebben de potentie om enorme databases met gezichtskenmerken aan te leggen. Voor kwaadwillenden een aantrekkelijke plek om rond te hangen."

Het is dus niet ondenkbaar dat iemand op straat een foto van je maakt en vervolgens via de gezichtsherkenning opzoekt wie je bent. De huidige generatie smartphones heeft goede camera's en genoeg rekenkracht voor de benodigde software, toont Van Munster op zijn eigen telefoon. Een tweedejaars student ontwikkelde voor hem een programma dat de kenmerken van twee foto's met elkaar vergelijkt, de basis van de gezichtherkenningstechniek.

Toestemming
Is die ontwikkeling erg? Niet als je zelf kunt aangeven dat je het prima vindt dat iemand aan de hand van een foto je naam opzoekt, stelt Linda Kool. Het wordt problematisch als je daar zelf geen controle over hebt en zonder dat je het wilt op een willekeurige plek op straat geïdentificeerd kan worden.

De controle in handen van de consument leggen, is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Kool: "De huidige wetgeving stelt dat als het gaat om het opslaan van biometrische gegevens altijd eerst toestemming moet worden gevraagd. Hoe expliciet die toestemming moet zijn en hoeveel informatie daarbij gegeven moet worden, is echter niet geregeld. Kun je er vanuit gaan dat iedereen kan inschatten wat het betekent dat Facebook data over je gezicht op slaat? Ik denk het niet."

Bedrijven zoeken bovendien vaak de grenzen van de privacywetgeving op, stelt Anke Verhoeven, advocaat bij SOLV. Zij geeft softwarebedrijven regelmatig advies over dergelijke kwesties. "Ze hebben vaak zoiets van: iedereen slaat gegevens op zonder expliciet om toestemming te vragen. Bovendien denken ze dat het mensen afschrikt om hun app te gebruiken als zij wel precies uitleggen wat ze met persoonsgegevens van plan zijn."

Dat Facebook daarbij voorop loopt in het oprekken van de privacywetgeving, helpt volgens Kool niet. "Facebook is toch de grote speler waar de ogen op zijn gericht. En het is ook niet bepaald het braafste jongetje van de klas. Daarom is het goed dat er onderzoeken naar gezichtherkenning in Duitsland en Noorwegen lopen om te kijken hoe ver een bedrijf hierin mag gaan."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie