Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De binnenvaart gaat elektrisch, dankzij Bon Jovi

Groen

Quirijn Visscher

De Bon Jovi, een hybride-electrisch binnenvaartschip maakt een geslaagde proefvaart bij Willemstad. © Phil Nijhuis

Een nieuw elektrisch aangedreven containerschip van Nedcargo, dat morgen wordt gedoopt, bewijst dat de binnenvaart minder afhankelijk wil worden van fossiele brandstof.

In de boeg van de Bon Jovi klinkt geronk. Dieselgeronk. Het elektrisch aangedreven binnenvaartschip van transport­onderneming Nedcargo wacht bij de ­sluizen van Willemstad op zijn officiële proefvaart. Wie een reuzenversie verwacht van een elektrisch Giethoorns fluisterbootje, heeft het flink mis.

Lees verder na de advertentie

De scheepsaandrijving is elektrisch, maar stationair draaiende dieselmotoren leveren de stroom die de motoren nodig hebben. Geronk of niet, de Bon Jovi geldt in de binnenvaart als een reuzenstap op weg naar vergroening.

Aan boord van het nieuwe schip, dat zijn naam dankt aan de liefde van schipper Andries Kluin voor de beroemde rockzanger/gitarist Jon Bon Jovi, wemelt het van de inspecteurs en ingenieurs. In de diepe wateren naast het eiland Tiengemeten moet het containerschip tests verrichten. Het is een rustige plek om te zien hoe de noodstop wordt uitgevoerd en om geluidsmetingen te doen. Morgen is de officiële doop van de Bon Jovi, een scheepstype dat door Nedcargo Gouwenaar 2.0 wordt genoemd. Het vernieuwende scheepstype is namelijk voor vervoer over de Gouwe ontwikkeld.

Het schip vervoert meer vracht, met minder pk’s, minder diesel en de helft minder CO2-uitstoot.

De Gouwenaar 2.0 betekent een stapje ­verder in de elektrificatie in de binnenvaart.

In het schip zijn de elektromotoren geen hulpmotoren, zoals in hybride schepen. Ze stuwen het schip voort. “We willen in 2020 zelfs een geheel elektrisch schip, dus zonder dieselgeneratoren”, vertelt Diederik Jan Antvelink, directeur en medeoprichter van Nedcargo. “Maar we weten nog niet goed waarmee wij de dieselgeneratoren het beste kunnen vervangen.”

De Nederlandse binnenvaartsector experimenteert sinds enkele jaren met elektrische aandrijvingen. Met 6.500 binnenvaartschepen is de Nederlandse vloot de grootste in Europa. De vernieuwing ervan is een opgave. Driekwart van de schepen is eigendom van een ­familiebedrijf. Veel schepen zijn oud. Wie ­investeert in een nieuw binnenvaartschip, loopt tegen vragen op zoals Antvelink die stelt. Welke techniek heeft de toekomst? Welke ­investering verdient zich met zekerheid terug?

Nedcargo kiest voor het besparen op emissie en kosten. Het nieuwe dieselelektrische schip kan meer containers vervoeren dan een gewoon containerschip, 52 in plaats van 42. “En de dieselgeneratoren leveren veel minder vermogen dan de 1.000 tot 1.200 pk die standaard zijn bij de dieselmotoren in de binnenvaartschepen”, stelt Antvelink. “We hebben zoveel vermogen niet nodig. Ons schip vaart in Zuid-Holland. Het hoeft niet tegen sterke stroming in te varen, de rivier op.”

Zodoende vervoert de Bon Jovi straks meer vracht met minder pk’s, diesel en CO₂-uitstoot. Uitlaatgas wordt via een nabehandelingssysteem bovendien schoongemaakt.

“Ik denk dat het schip ten minste de helft minder emissie uitstoot en een kwart minder brandstof verbruikt”, zegt Antvelink.

Schipper Andries Kluin test zijn gloednieuwe Gouwenaar 2.0. © Phil Nijhuis

Het schip vervoert per keer 2,5 miljoen flesjes Heineken-bier van Nedcargo’s transferium in Alphen aan den Rijn naar de Rotterdamse ­haven. Retour gaan producten als speelgoed en noten.

De proefvaart verloopt soepel. Het schip maakt snel vaart. Met dreigende onweersluchten boven de Haringvlietdam in de verte, maakt de Bon Jovi zijn noodstop. Daarna mag de schipper de Bon Jovi een zwabberkoers laten volgen. Het leidt tot hilariteit en grappen in de stuurhut: heeft de schipper soms een biertje gedronken? Twee maritiem ingenieurs van kenniscentrum Marin laten de Bon Jovi daarop zelfs pirouettes maken naast Tiengemeten. Een speciale test voor kenners.

Marin heeft van het Rijk subsidies mogen uitdelen om de binnenscheepvaart te vergroenen. Kopers van nieuwe schepen kregen 11.000 euro korting op Marin-tests. De onderzijde van de Gouwenaar is zo getekend dat die soepeler door het water glijdt. Minder weerstand betekent ook minder verbruik en lagere exploitatiekosten. De achterzijde heeft onder de waterlijn een torpedoachtige vorm. Ook is het schip speciaal ontworpen voor waterwegen met weinig stroming.

De aanzet tot deze vernieuwingen is gegeven door de Heineken-brouwerij in Zoeterwoude, waarvoor Nedcargo werkt. De bierbrouwer ziet zichzelf als spin in een regionaal netwerk en wil verduurzaming van alle ketens waarin het een hoofdrol speelt. Vervoer is er daarvan één. In 2020 moeten de biertjes CO₂-neutraal vervoerd worden. Nedcargo werkt daarom aan een CO₂-emissievrije vervoersketen, ook met groen vrachtvervoer naar een eveneens vergroende overslagterminal in ­Alphen.

Maar lang niet alle schippers, verladers en ladingeigenaren zijn in de gelegenheid samen te werken zoals Heineken dat doet met onder andere Nedcargo, de provincie Zuid-Holland en instituut Alterra in Wageningen. De Rijkssubsidie voor verduurzaming van de binnenvaart is ook klein. Die beliep over 2016 en 2017 nog geen miljoen euro; een schril contrast met de miljarden die naar schonere auto’s gingen. Recent is wel met Europese steun een project voor schonere scheepvaart begonnen.

De Hei­ne­ken-brou­we­rij in Zoeterwoude gaf de aanzet tot deze vernieuwing in vervoer.

Voor schippers en klanten die graag willen vergroenen, is het lastig kiezen uit de beste techniek. Net als in andere vervoerssectoren strijden hier concurrerende groene technologieën met elkaar. In de binnenvaart is het ­gebruik van vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) momenteel een hot item. Maar voor een schip als de Bon Jovi, dat in 2020 CO₂-emissievrij moet varen voor Heineken, is een fossiele brandstof als LNG niet het meest voor de hand liggend.

“Mogelijk kiezen we voor extra batterijpakketten”, zegt Antvelink. “Maar het kan ook de toepassing worden van een waterstof-brandstofcel. We zijn er niet uit.” Vraagstukken zijn er genoeg: batterijen maken schepen zwaar en vreten kostbare containerlaadruimte. Een brandstofcel werkt net zoals de dieselgeneratoren als elektriciteitscentrale. Maar de benodigde waterstof waaruit elektriciteit wordt ­gemaakt, moet eerst zelf ergens geproduceerd worden op een groene, betaalbare wijze.

Al deze grote technische en financiële vraagstukken zijn de Bon Jovi niet aan te zien. Het schip koerst weer op het Volkerak-sluizencomplex bij Willemstad aan. De proefvaart is geslaagd. De Bon Jovi kan gedoopt worden. Niet met de champagnefles. Dat is gezien de vaste vracht niet passend. Het wordt een ­magnumfles bier.

Project schonere binnenvaart

Scheepvaartemissies zijn slecht voor het leefmilieu in riviersteden, ontdekten onder meer de stad Nijmegen en de provincie Zuid-Holland. Een aantal overheden in Nederland, België, Groot-Brittannië en Duitsland zijn daarom met kennisinstellingen en bedrijven, waaronder Shell, begonnen met het project Clean Inland Shipping (Clinsh). Ook Nedcargo doet eraan mee.

Het projectdoel is om bij dertig binnenvaartschepen allerlei ­alternatieve brandstoffen en aandrijvingen te testen op de reductie van schadelijke uitstoot.

De Europese Unie draagt 8,5 miljoen euro bij. Het gaat om vijftien al bestaande schepen met schonere aandrijving en om vijftien schepen die aangepast gaan worden om schoner te kunnen gaan varen. 

Lees ook:

Elektrisch de fjorden over, en straks ook het IJ

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Het schip vervoert meer vracht, met minder pk’s, minder diesel en de helft minder CO2-uitstoot.

De Hei­ne­ken-brou­we­rij in Zoeterwoude gaf de aanzet tot deze vernieuwing in vervoer.