Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De beste stelling die we hadden

Home

HARO HIELKEMA; HANS MARIJNISSEN

Meestal scheurt de automobilist er onbewust aan voorbij, die aparte plek langs de snelweg. Trouw staat even stil in de berm (11).

Het was de beste stelling die we hadden, zegt de museumgids tijdens de rondleiding. De enige plek in West-Europa die de opmars van Hitlers troepen wist te weerstaan, voegt hij er trots aan toe. Toen Nederland capituleerde, hadden de militairen in de bunkers op de Afsluitdijk net een aanval van de 1e Cavalleriedivisie afgeslagen. “Beschieting met artillerie en 8,8 cm luchtdoelgeschut zonder uitwerking”, meldde de Duitse commandant op 13 mei teleurgesteld aan zijn superieuren. En ook op 14 mei slaagden de Duitsers er niet in de Hollandse verdediging te breken. Er zat voor hen niets anders op dan met hun troepen het IJsselmeer over te varen - een operatie waar ze absoluut geen trek in hadden vanwege alle mijnen en gezonken schepen.

Terwijl Kornwerderzand in een zegeroes verkeerde (er waren maar twee Nederlandse militairen licht gewond geraakt, terwijl de aanvallers daar op de 'Totendam' grote verliezen leden), vielen de Duitse bommen op Rotterdam. Nederland legde prompt de wapens neer, het was 15 mei. Ook Kornwerderzand moest het verzet staken.

In de bunkers langs de A 7 leidde de capitulatie tot een golf van emoties. Er werd volgens militair historicus E. H. Brongers “geschreeuwd, gevloekt en gehuild”. De mannen in de stelling dachten aan verraad en het kostte dan ook grote moeite hen zover te krijgen dat ze zich overgaven. Kapitein Boers, de commandant van de stelling, en zijn eerste luitenant Ham werden later in de oorlog in Duitsland gefusilleerd.

Sinds 1985 hebben vrijwilligers Kornwerderzand ingericht als museum. Zes van de 17 kazematten zijn opengesteld. Ze vertellen het verhaal van de Nederlandse vestingbouw uit de twintigste eeuw (de kazematten werden na de aanleg van de Afsluitdijk opgericht) en wat zich daar in die vijf meidagen van 1940 heeft afgespeeld. In de commandopost zijn de telefoon, de veldkijker en de brits van kapitein Boers te zien. De telefooncentrale is er nog, van waaruit contact werd onderhouden met Den Helder. De woon- en slaapkamer van de onderofficieren is in de oorspronkelijke staat teruggebracht. In de slaapzaal van de soldaten ligt de stafkaart die de Duitsers bij hun aanval gebruikten en die na de capitulatie stiekem door een Nederlandse militair is meegenomen. In de mitrailleurkamer zit een soldaat achter zijn wapen, een kaliber van 7,9 mm met een vuursnelheid van 400 schoten per minuut.

De keukenkazemat waar het eten voor de 225 'bewoners' van de stelling werd bereid, geeft informatie over de rol van de Nederlandse marine in mei '40. In een andere bunker wordt de stelling van Wons belicht, die door de Duitse artillerie in de aanloop naar naar Kornwerderzand werd kapotgeschoten. Schamper noemt de gids deze verdedigingslinie één grote 'molshop', die absoluut niet te verdedigen was en door de militairen ook wel misprijzend met 'Wee-ons' werd aangeduid.

De stelling van Kornwerderzand is in de oorlog door de Duitsers met enkele bunkers uitgebreid. In de tijd van de Koude Oorlog volgden nieuwe versterkingen. Tot 1970 was het verboden om het terrein te fotograferen, in '80 wilde Rijkswaterstaat de kazematten onder een laag grond verstoppen en uiteindelijk werd de stelling een door vrijwilligers gerund museum. Op woensdag en zaterdag is het open van 10 tot 16 uur.

Deel dit artikel