Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Belastingdienst controleert steeds minder bedrijven

home

Jan Kleinnijenhuis en Karlijn Kuijpers

© Robin Utrecht

Bij bijna een kwart van de grote ondernemingen wordt de aangifte nu vrijwel niet meer geïnspecteerd. De tijdbesparing die de Belastingdienst hiermee wil bereiken, wordt volgens betrokken inspecteurs echter niet behaald en zij vrezen dat er steeds meer belasting niet wordt geïnd. Dit blijkt uit onderzoek van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico voor Trouw en De Groene Amsterdammer.

Dit systeem is naïef en onverantwoord

Ger Fuchs

De Belastingdienst experimenteert sinds 2005 met 'horizontaal toezicht'; een systeem waarin bedrijven kunnen kiezen voor minder controle van de fiscus. Wanneer ondernemingen hun administratie op orde hebben en meer informatie met de dienst delen, doet die in principe geen boekenonderzoeken meer. 

De afgelopen jaren zijn steeds meer bedrijven gebruik gaan maken van dit toezichtsysteem. In 2012 ging het om 1620 grote ondernemingen en 87.000 midden- en kleinbedrijven. Nu is dat gegroeid tot bijna 2000 grote ondernemingen en zo'n 113.000 mkb'ers. Het aantal boekenonderzoeken daalde sterk. In 2015 deed de Belastingdienst 26.000 boekenonderzoeken, 12.000 minder dan het jaar ervoor en zelfs bijna 58.000 minder dan in 1996. Over de hele periode nam het aantal boekenonderzoeken af met bijna zeventig procent.

Lees verder na de advertentie

"Dit systeem is naïef en onverantwoord", stelt Ger Fuchs, oud-directeur grote ondernemingen bij de Belastingdienst. "Ik heb nog nooit een groot bedrijf gezien dat niet fraudeert." Veel inspecteurs vermoeden dat het systeem minder belastingopbrengst genereert dan het oude systeem waarin de boeken actief werden gecontroleerd.

De Belastingdienst verwacht dat bedrijven juist beter belasting betalen wanneer de Belastingdienst hen vertrouwen geeft. "We hebben allebei belang bij een nette aangifte", zegt de Belastingdienst in een reactie. "Dankzij overleg zullen bedrijven het standpunt van de Belastingdienst eerder accepteren." Dat de overheid geld zou mislopen, verwacht de dienst dan ook niet.

Uitrekenen is onmogelijk

Uitrekenen wie gelijk heeft, blijkt echter onmogelijk door gebrekkige registratie van cijfers. "Adequate nulmetingen en registraties ontbreken", zegt Marcel Pheijffer, oud-FIOD-rechercheur en hoogleraar accountancy. Tot 2008 schatte het ministerie jaarlijks hoeveel belasting het misloopt bij het midden- en kleinbedrijf. Nadat horizontaal toezicht werd ingevoerd bij het MKB en de gemiste opbrengsten toenamen, stopte het ministerie met deze berekeningen.

Voor grote ondernemingen, die volgens de Belastingdienst goed zijn voor 69 procent van de totale opbrengsten van de vennootschapsbelasting, zijn geen ramingen bekend over misgelopen belasting. De Tweede Kamer dringt al jaren aan op onderzoek. Ook de Algemene Rekenkamer concludeerde in november dat het Ministerie de gemiste belastingopbrengsten zou moeten gaan berekenen. Zowel morgen als overmorgen debatteert de Kamer over het functioneren van de Belastingdienst.

Nu geeft de Be­las­ting­dienst zelf toe dat de tijdsbesparing mislukt is

De Belastingdienst voerde het systeem onder meer in om personeel en tijd te besparen. Vijf jaar geleden luidden inspecteurs via vakbondsorganisatie FNV daarover al de noodklok omdat ze de werkdruk alleen maar zagen toenemen. Nu geeft de Belastingdienst zelf toe dat de tijdsbesparing mislukt is. De Belastingdienst laat in een reactie weten dat de tijd die inspecteurs eerst aan boekenonderzoeken besteedden nu gebruikt wordt voor overleg met bedrijven. 

De Vereniging van Hogere ambtenaren van het ministerie van financiën waarschuwde eind vorig jaar nog dat de werkdruk te hoog is en dat die, mede vanwege de leegloop, nog verder zal toenemen. Vorige week concludeerde de Onderzoekscommissie Belastingdienst, die is ingesteld om de reorganisaties te onderzoeken, dat belastingen niet meer goed geïnd kunnen worden wanneer er niet snel iets bij de Belastingdienst verandert. De afstand tussen de top van de Belastingdienst en de werkvloer is volgens de onderzoekers te groot geworden. De top heeft te weinig fiscale kennis om realistische beslissingen te nemen, concludeerde de commissie. 

"Het management doet zichzelf tekort als het niet luistert naar signalen van de werkvloer", zegt Tjibbe Joustra, een van de leden van de onderzoekscommissie. Joustra benadrukt dat de Belastingdienst eerlijk en efficiënt belasting moet heffen, niet alleen moet uitgaan van rendement en belastingbetalers gelijk moet behandelen. "Dat mag wat kosten. Je moet ook inspectiebezoeken doen die misschien niet zo veel opleveren, maar wel belangrijk zijn om de belastingmoraal hoog te houden."

Lees hier meer uitleg: 'Horizontaal toezicht: nog net geen huwelijk tussen bedrijven en fiscus'.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Dit systeem is naïef en onverantwoord

Ger Fuchs

Nu geeft de Be­las­ting­dienst zelf toe dat de tijdsbesparing mislukt is

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.