Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De aarde vergaat, maar we kunnen wél goed spellen

Home

Jelle de Jong, directeur IVN en vereniging voor natuur- en milieueducatie

In Nederland wonen meer kinderen in de stad dan op het platteland. Veel kinderen kennen natuur enkel van tv of computerspelletjes. ©ANP
Opinie

Op school draait het om taal en rekenen. Biologie telt niet mee. Zorgelijk, want een kind dat niets weet van de natuur, zorgt er later ook niet voor.

De kennis van biologie bij kinderen in groep 8 van de basisschool is er in het afgelopen decennium sterk op achteruitgegaan. Dit blijkt uit een onlangs verschenen onderzoek van Cito. De onderzoekers noemen dit resultaat 'teleurstellend'.

Vooral de gebrekkige diepgang valt tegen. De leerlingen weten wel dat bloemen bestoven moeten worden maar niet waar dit voor nodig is en dat het tot vruchtontwikkeling leidt. Ze kennen wel de term 'broeikaseffect' maar ze zien bijvoorbeeld kernenergie als de belangrijkste boosdoener. Ze weten niet welke voedselproducten veel vetten of calorieën bevatten. De lestijd voor biologie is gedaald naar gemiddeld drie kwartier per week. Voeding en gezondheid komt er met slechts 7 tot 8 uur gemiddeld over het hele jaar helemaal bekaaid van af.

Kinderen hebben recht op contact met de natuur! Dit recht zou in het kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties verankerd moeten worden. Nooit eerder in de geschiedenis groeiden immers zoveel kinderen op deze aarde op zo ver weg van de natuur. Sinds vorig jaar wonen ook in Nederland meer kinderen in steden dan op het platteland. Kinderen van nu spelen 50 procent minder in de natuur dan twintig jaar geleden. Steeds meer kinderen kennen de natuur alleen van de televisie en van computerspelletjes.

Het is nog grotendeels onbekend wat de gevolgen zijn van deze radicaal veranderende levensstijl voor onze kinderen. Aan de ene kant weten we dat Nederland de gelukkigste kinderen van de wereld grootbrengt. Aan de andere kant zien we de sluipmoordenaars van deze tijd ook in ons land oprukken. Twintig procent van de kinderen in Nederland kampt met emotionele of gedragsproblemen. Bijna een half miljoen kinderen is veel te dik en dat aantal blijft stijgen. Steeds meer kinderen worden gediagnosticeerd met ADHD of depressie.

Onderzoek toont aan dat kinderen die in hun jeugd weinig contact hebben gehad met de natuur, ook minder geneigd zijn om er in de toekomst goed voor te zorgen. Dat is zorgelijk omdat de natuur en daarmee onze leefomgeving op de langere termijn onder druk staat. Alleen al tussen 1900 en 1975 is de natuur in Nederland gehalveerd.

Wereldwijd gaat het verlies van biodiversiteit in onverminderd tempo voort. Veel planten- en dierenpopulaties zijn afgenomen in aantal, geografische spreiding, of beide. Het uitsterven van soorten is weliswaar een natuurlijk onderdeel van de geschiedenis van de aarde, maar door menselijke activiteiten verloopt het uitsterven minstens honderd keer zo snel in vergelijking met het natuurlijke tempo. En dat terwijl de natuur en de biodiversiteit ons voorzien van waardevolle grondstoffen, schoon water, schone lucht en voedsel. Publicist, activist en 'klimaatoptimist' Paul Gilding voorspelt dat onze hebzucht zal leiden tot honger, dorst, ziekte en oorlog.

Hoe gaat het onderwijs om met deze ontwikkelingen? Op de basisschool tellen alleen de Cito-scores voor taal en rekenen. De onderwijsinspectie controleert voornamelijk op deze aspecten. Straks hebben we kinderen die te dik en ongelukkig het depressief makende nieuws volgen. Gelukkig kunnen ze er wel een foutloos gespeld opstel over schrijven.

Het kan het ook anders. Steeds meer pedagogisch onderzoek laat zien dat de kunstmatige indeling in schoolvakken niet bevorderlijk is voor het leren van kinderen in de 21ste eeuw. Vraagstukken in het echte leven zijn ook niet opgedeeld in negen vakken. Kinderen leren beter en sneller in een natuurlijke, rijke leeromgeving zoals het bos of de boerderij. Gekoppeld aan deze omgevingseducatie kunnen kinderen oefenen met schrijven en rekenen. Tal van vrijwilligers ondersteunen graag bij deze lessen.

Doordat het gaat om echte situaties beklijft de stof veel beter. En doordat ze meer in de natuur zijn, kunnen kinderen zich beter concentreren en zijn ze fysiek gezonder. Onderzoek laat zien dat kinderen die veel in het groen komen, minder vaak de huisarts bezoeken. Vooral depressie en psychische stoornissen komen minder voor.

Overigens is er ook onderzoek dat bewijst dat zelfs planten in de klas en uitzicht op groen al bijdragen aan betere prestaties bij concentratietesten en aan sociale verbondenheid. Maar welke onderwijsinspecteur durft daar iets over op te schrijven?

Deel dit artikel