Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De '23' van Trouw

Home

Een halve eeuw geleden, op zaterdag 5 augustus 1944, stonden 24 medewerkers van het illegale Trouw in het kamp Vught voor het Polizeistandgericht.

De 23 verspreiders en één tekenaar werden alle ter dood veroordeeld. Alleen de tekenaar kreeg gratie; zijn doodvonnis werd omgezet in een tuchthuisstraf, die hij echter ook niet heeft overleefd. De doodvonnissen stonden al in de middagkranten van woensdag 9 augustus, met de toevoeging dat zij inmiddels voltrokken waren. Maar dat was niet waar: de mannen werden, naar later zou blijken, pas op woensdagavond en donderdagavond geëxecuteerd. Deze 23 waren niet de enigen die van 5 augustus af ten dode waren opgeschreven. Op de gang achter de ruimte waar het standgerecht zitting hield, wachtten ook zestien drukkers op hun veroordeling. Zij zijn echter zonder proces op transport gesteld naar concentratiekampen waaruit slechts één van hen is teruggekeerd.

In totaal hebben 120 mensen hun werk voor Trouw in de oorlog met de dood moeten bekopen. Maar deze 23 vormden de grootste enkele groep die werd omgebracht en de zaak was uitgegroeid tot een vreselijk dilemma. Een maand eerder was na smeekbeden van familieleden een 'voorstel' van de Sicherheitspolizei aan de leider van de organisatie, Wim Speelman, overgebracht om de Trouw-gevangenen niet te berechten maar tot het eind van de oorlog in gevangenschap te houden in ruil voor het stopzetten van de krant. Nog op 9 augustus vergaderde de leiding van de Trouw-organisatie en de redactie over dat voorstel, dat bekend is geworden als 'het ultimatum'. De advocaten van enkele families van de gevangenen hadden de vergadering doen weten dat een schriftelijke verklaring dat men met Trouw zou stoppen, alsnog het leven van de gevangenen zou kunnen redden. Tijdens die - emotionele - vergadering op 9 augustus besloot de leiding door te gaan met Trouw.

In deze bijlage reconstrueren de oud-redacteuren van Trouw Henk Biersteker en Ben van Kaam en de historicus Peter Bak die dramatische periode uit de geschiedenis van Trouw. Peter Bak is de auteur van het vorig jaar verschenen boekje 'harde koppen, rechte lijnen'. Ben van Kaam en Henk Biersteker publiceerden samen met Hille de Vries over het illegale Trouw onder de titel 'Een ophitsend geschrift'.

Deel dit artikel