Dat is pas echt Kuyperiaans

home

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Wat maakt Abraham Kuyper zo interessant voor Korea? Als antwoord op die vraag begint dr. Sung-Kuh Chung zijn tas uit te pakken. De ene na de andere folder spreidt hij op de tafel uit. “Allemaal gratis, neem maar mee.”

Dr. Chung, directeur van het Instituut voor calvinistische studies in Korea, is een van de Aziatische deelnemers aan de Kuyperconferentie die deze week aan de Vrije Universiteit wordt gehouden. Met gulle hand deelt hij folders uit en posters die zijn overgebleven van een Kuypertentoonstelling tien jaar geleden in zijn land.

Maar voor een antwoord op de herhaalde vraag naar de betekenis van Kuyper in Korea moet uiteindelijk een van de folders uitkomst geven. Daarin formuleert Chung het helder: “De moderne samenleving en zelfs de kerk heeft te maken met een invasie van humanisme en new age. Deze bewegingen zijn erop uit de waarheid te vernietigen zoals kanker zijn slachtoffers opeet. Calvijn onderwees de ware standaard voor ons leven: de Bijbel. Daarom is calvinisme belangrijk; we moeten terug naar de bijbel en naar de reformatie.”

Zo stevig formuleerde prof. Nicholas Wolterstorff het niet in zijn congresbijdrage, maar de filosoof van Yale (VS) meent wel dat het tijd is om Kuypers ideeën te vertalen in een bruikbare visie op de inrichting van de samenleving. Overigens met de relativering dat Kuyper weliswaar een genie was, maar geen groot systematicus. Zijn navolgers, van gisteren tot en met morgen uit alle streken vergaard aan de VU, zullen dat moeten doen.

Wolterstorff ging uitvoerig in op de volgens hem onhoudbare stelling van het liberalisme, dat het publieke debat over grondrechten van burgers gevoerd moet worden met principes die onafhankelijk zijn van welke filosofische of religieuze overtuiging dan ook. Grondwetgeving moet in die visie tot stand komen op basis van argumenten die iedereen kunnen overtuigen. Argumenten die bijvoorbeeld door een geloof zijn ingegeven mogen wel meedoen, maar ze blijven bijkomend. Uiteindelijk is het geloof iets van de privésfeer.

Tegenover het recht van elke burger op zijn eigen overtuiging en levensdoel, zolang hij de ander maar geen schade doet - een notie waarmee rechters in Amerika veelal werken - stelde hij dat met schade in de praktijk alleen fysiek meetbare schade wordt bedoeld. Als voorbeeld vertelde hij dat een demonstratie van neonazi's door een buurt waar veel holocaust-slachtoffers woonden, aanvankelijk door de gemeente werd verboden, maar door de rechter met een beroep op de vrijheid van meningsuitting werd toegestaan. Er werd de mensen immers geen kwaad berokkend.

Wolterstorff verwierp deze stelling van het liberale denken met een beroep op Kuyper die stelde dat wij allereerst God moeten eren en onze ouders en verder onze naaste moeten liefhebben. En dat is veel meer dan de naaste geen kwaad doen. Bij Kuyper kleurde zijn religieuze overtuiging juist alles.

Kuyper beleed de vrijheid van het geweten, met dien verstande dat de mens alleen verantwoording schuldig is aan God. Bovendien vond Kuyper dat elke burger vrij moest zijn om zijn godsdienst te praktizeren - en de overheid moet daarvoor de voorwaarden scheppen. Anders dan de beginselen van de liberalen, die menen dat de overheid zich wat de religie betreft strict neutraal moet opstellen.

In de plurale samenleving waarin we leven kom je met Kuyper - ontdaan van allerlei onbruikbare elementen - verder dan met het liberalisme, zei Wolterstorff. Kuyper was immers voor de krachtige ontwikkeling van de eigen kring en verdedigde evenzeer de zogeheten 'soevereiniteit' van de verschillende kringen.

Zijn bruikbaarheid in een plurale samenleving waar je religieus gesproken de kleinst mogelijke minderheid bent. Dat is ook wat prof. Hisakazu Inagaki en prof. Y. Ichikawa zo in Kuyper aantrekt. Beiden horen zij bij de Reformed Church in Japan die maar 9000 leden heeft. Op een totale bevolking van ruim 125 miljoen, waarvan 1 miljoen christenen. Hun kerk bestaat pas sinds 1946 en de stichter werd sterk door Kuyper beinvloed; vandaar hun belangstelling voor de neocalvinistische leidsman. Waarschijnlijk koesteren de gereformeerde Japanners Kuyper eerder als een stevig voorbeeld om zich aan op te trekken dan vanwege zijn praktische toepasbaarheid in de dialoog met het Zen-boeddhisme.

Een van de deelnemers wilde na de speech van Wolterstorff liefst meteen de mouwen opstropen. Al dat academische gepraat en geschrijf: “We moeten iets doen.”

Dagvoorzitter dr. Kees van der Kooi: “Dat is pas echt Kuyperiaans.”

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie