Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dalai lama: na mijn overlijden geen opvolger

Home

Robin de Wever

© epa

De huidige dalai lama is waarschijnlijk de laatste. Na zijn overlijden hoeven zijn aanhangers niet op zoek naar een opvolger. Het risico op politiek gesteggel is te groot, vindt de 79-jarige leider van het Tibetaans boeddhisme.

In een interview in de Duitse krant Welt Am Sonntag zegt hij er rekening mee te houden dat hij kan worden opgevolgd door 'een zwakke dalai lama'. Die zou de positie 'enkel ten schande maken'. De afgelopen eeuwen volgde er op het overlijden van de dalai lama telkens een zoektocht. Geleid door visioenen en tekenen in de natuur speurden geestelijken naar een jongen die rond het sterfmoment van de dalai lama was geboren. In hem was de dalai lama gereïncarneerd, dus hij werd aangewezen als opvolger.

Het nieuws dat die traditie waarschijnlijk ophoudt te bestaan, komt niet helemaal uit de lucht vallen. In 2011 deed de dalai lama al afstand van het politieke leiderschap in Tibet en vroeg hij zich hardop af hoe lang het instituut nog mee kon gaan. De Tibetanen moesten zelf maar beslissen of er een opvolger kwam.

'Het instituut heeft zijn beste tijd gehad'
Nu laat Tenzin Gyatso, zoals de veertiende dalai lama oorspronkelijk heet, blijken dat hij een duidelijke voorkeur heeft. Hij 'kan zich heel goed voorstellen' dat er van opvolging geen sprake zal zijn. "Het instituut van de dalai lama heeft zijn beste tijd gehad", vindt hij. Sinds 2011 is hij 'volledig met pensioen' en 'is er een einde gekomen aan vijf eeuwen traditie'.

Hoogleraar boeddhistische filosofie André van der Braak noemt de uitspraken historisch. Het afschaffen van de traditie is alsof het Vaticaan haar deuren sluit, meent hij. "Stel je voor dat een paus zou zeggen dat het na zijn overlijden afgelopen is met het pausschap en dat hij erop vertrouwt dat de bisschoppen er verder zelf wel uitkomen. Tussen Tibet en Rome zijn talloze verschillen, maar deze boodschap heeft een vergelijkbare impact."

Lees verder na de advertentie
Stel je voor dat een paus zou zeggen dat het na zijn overlijden afgelopen is met het pausschap en dat hij erop vertrouwt dat de bisschoppen er verder zelf wel uitkomen

Hoogleraar boeddhistische filosofie Adnré van der Braak

Uit de greep van Peking
Volgens Van der Braak, die aan de Vrije Universiteit onderzoek doet naar de relatie tussen Aziatisch boeddhisme en het moderne westen, zijn de besluiten grotendeels ingegeven door China. "De dalai lama houdt er duidelijk rekening mee Peking zich gaat bemoeien met de benoeming van zijn opvolger."

China bezet Tibet sinds 1950 en erkent de lama niet als leider van het Tibetaanse volk. Van der Braak: "Toen in 1995 de panchen lama, de leider van een van de grootste boeddhistische tradities overleed, wees Peking ook een opvolger aan." De opvolger die de Tibetanen hadden aangewezen, is sindsdien spoorloos.

Eerder zei de dalai lama al dat hij bij zijn reïncarnatie niet geboren zou worden in China. "Zo wilde hij voorkomen dat zijn opvolger ook in de greep van Peking belandde. Nu heeft hij kennelijk voortschrijdend inzicht en gaat hij nog een stap verder." Wel laat Gyatzo de mogelijkheid open dat er na zijn dood een ander soort geestelijk leider wordt benoemd. Van der Braak: "Als dalai lama is hij volgens de traditie spiritueel zo geavanceerd dat hij zelf kan bepalen of en hoe hij reïncarneert."

Geen chaos zonder lama
De dalai lama zelf lijkt er gerust op dat het Tibetaans boeddhisme na zijn overlijden goed blijft functioneren. Het is 'niet afhankelijk 'van één individu', zegt hij in Welt Am Sonntag. "We hebben een zeer goede organisatie opgebouwd met uitstekend opgeleide monniken en geleerden."

De kans op een machtsstrijd en bestuurlijke chaos is niet heel groot, beaamt Van der Braak. "Sinds het begin van zijn ballingschap in 1959 heeft hij in de Indiase stad Dharamsala gebouwd aan een internationale Tibetaanse gemeenschap. Er zijn zeker twistpunten, maar die gemeenschap zit solide in elkaar."

Tenzin Gyatso is de veertiende dalai lama. © afp
De dalai lama in Ahoy, afgelopen mei tijdens zijn bezoek aan Nederland. © anp

Deel dit artikel

Stel je voor dat een paus zou zeggen dat het na zijn overlijden afgelopen is met het pausschap en dat hij erop vertrouwt dat de bisschoppen er verder zelf wel uitkomen

Hoogleraar boeddhistische filosofie Adnré van der Braak