Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Daar héb je ze weer, de zusjes Raeven

Home

HENNY DE LANGE

videokunst | De zussen zijn inmiddels over hun eigen anorexia heen, maar de tweeling Raeven maakt nog steeds extreme kunst over de focus op het uiterlijk.

Zijn het jongens of meisjes? Geen idee. Het lijken wel mensen van een andere planeet die de bezoekers van Museum Arnhem aanstaren. Griezelige wezens zijn het, identiek gekleed en met extreem lange, dunne lijven en spitse oren. Onder hun kin hangt een lange sliert haar.


Het was een tijd stil rond het kunstenaarsduo L. A. Raeven. Met hun nieuwste video-installatie - nu in Museum Arnhem - laten ze zien dat ze de kunst van het shockeren niet verleerd zijn. De eerste reacties op de sociale media op hun nieuwe film 'Wild Zone 3' (zie box) onderstrepen dat. Ze variëren van 'Wat een griezels' tot 'Daar héb je ze weer, de zusjes Raeven'.


De tweelingzussen Liesbeth en Angelique Raeven (1971) hebben sinds ze als duo kunst maken, de repuatie dat hun werk bijna altijd heftige emoties oproept. Ze werden vooral bekend met omstreden films waarin ze zelf graatmager figureren. Met het etaleren van hun persoonlijke anorexiaproblemen wilden ze de westerse schoonheidsidealen aan de kaak stellen.


Ook hun nieuwste werk is een echte Raeven in de zin dat het niet aangenaam is om naar te kijken. Net als in hun andere films draait het ook nu weer om jonge mensen die lijden onder de extreme focus op het uiterlijk. De tweeling ondervond dat zelf aan den lijve. Inmiddels zijn ze 45 jaar en is het geen obsessie meer hoe hun lichaam eruitziet. Extreem mager zijn ze niet meer. Maar helemaal weg is hun 'ziekelijke' fascinatie voor hun eigen uiterlijk niet. In ieder geval niet bij Angelique. "Ik durf nog steeds niet te zeggen hoeveel ik weeg. En ik vind het verschrikkelijk dat ik als gevolg van osteoporose negen cm ben gekrompen."


Ze zijn een eeneiige tweeling en zo zien ze er ook uit. Allebei dragen ze het pikzwarte haar in een staartje en hebben ze op exact dezelfde manier hun ogen opgemaakt. Ze zijn even tenger, alleen is Angelique iets kleiner. "Ik was altijd twee cm langer dan Liesbeth." Ze is de ijdelste van de twee en vertelt hoe belangrijk het voor haar als kind al was om lang te zijn. Lang en dun, want dat was mooi en dan kon je fotomodel worden. Ze was 'maar' 1.68,5 m. Het liefst was ze langer geweest dan 1.75 en nog liever 1.80 m. "En nu ben ik ook nog heel erg gekrompen."


Voor mensen die de zussen niet kennen, zijn ze haast niet uit elkaar te houden. Ook omdat ze elkaar voortdurend in de rede vallen en elkaars zinnen afmaken. Naadloos vullen ze elkaar aan. Hun stemmen klinken ook nog identiek. Wie zegt nu ook al weer wat? Alleen de haarspeld die Liesbeth deze dag draagt, biedt houvast. Zelf maken ze er geen punt van. "Over ons werk spreken we altijd met één stem. Noem ons gewoon L. A. Raeven."


Uitgangspunt voor hun nieuwste video-installatie is een middel (decapeptyl) dat je kunt spuiten om de puberteit uit te stellen. Bijkomend effect van het uitschakelen van de hormoonproductie is dat je daardoor langer kunt worden. Voor alle duidelijkheid: dat is nu geen realiteit. In de medische wereld worden groeihormonen gegeven als iemand te klein is of achtergebleven in de groei. In de film schetst het kunstenaarsduo een horrorscenario voor de wereld van de toekomst waarin kinderen er zelf voor kunnen kiezen om decapeptyl te blijven slikken. Dat zou ertoe leiden dat ze nooit meer in de puberteit komen, waardoor er een androgyne mens ontstaat: een tweeslachtig mens.


Vanwaar die fascinatie voor de maakbaarheid van het lichaam?


L. A. Raeven: "Van kleins af aan zijn we met elkaar vergeleken, omdat we een identieke tweeling zijn. Altijd werd er gezocht naar verschillen. Onbewust wordt het uiterlijk dan heel erg belangrijk. Het leidde ook tot rivaliteit. In alles gingen we onszelf met elkaar meten. Wie heeft de mooiste neus, wie is de dunste, de langste... We droegen altijd dezelfde kleren. Niet omdat dat moest van onze moeder. We vonden gewoon hetzelfde jurkje leuk. We hebben dezelfde smaak. Als we allebei dezelfde spijkerbroek aan wilden, knipten we hem kapot. Of we gooiden een muntje op. Toen we allebei na de middelbare school naar de kunstacademie wilden, hebben we dat ook met een muntje beslist. We wilden er niet samen naar toe om losser van elkaar te raken, een individu te worden. Dat hoort toch bij het volwassen worden. Maar in ons hart waren we liever kind gebleven."


Angelique vertrok naar de kunstacademie. Liesbeth volgde een opleiding verpleegkunde. Maar uiteindelijk zaten ze toch weer bij elkaar, volgden ze samen kunstopleidingen, omdat de een niet zonder de ander kon. Ze besloten achttien jaar geleden ook samen kunst te gaan maken, als één personage: L. A. Raeven. Ze trokken de aandacht met controversiële films, waarin ze hun eigen graatmagere lichamen inzetten om kritiek te leveren op de schoonheidscultus. Hartverscheurende beelden zijn het. Maar er was ook kritiek op de wijze waarop de zussen hun eetstoornis etaleerden, koketteerden met hun broodmagere lijven en ruzie maakten over eten: de een mocht geen doperwtje meer eten dan de ander. Er rees ook twijfel over de oprechtheid van hun kunst. Was het niet vooral een extreme vorm van aandachttrekkerij? En hongerden ze zichzelf daarom ook uit?


Hoe zat het nu echt?


Liesbeth: "Het is niet zo dat we onszelf uithongerden voor een kunstproject. De anorexia is al veel eerder begonnen, op de middelbare school. Angelique was altijd al erg op uiterlijk gefixeerd. In de puberteit werd ze zo mager dat ze naar het ziekenhuis moest en sondevoeding kreeg. We wilden altijd alles hetzelfde, maar ik wilde niet zo dun en lelijk worden als zij. Toen ze weer wat was aangekomen, vond ik haar wel mooi en ben ik ook gaan afvallen."


Angelique: "We besloten toen om hetzelfde te eten, maar spraken wel af dat we niet zouden doorslaan. Dat gebeurde uiteindelijk toch met als gevolg dat we allebei aan anorexia leden."


Liesbeth: "Het ging op een gegeven moment zo slecht met Angelique dat ik bij haar ben gaan wonen in Parijs, in feite om haar in leven te houden. Want ze wilde niet meer alleen eten. Het was toen de tijd van de supermodellen als Naomi Campbell en van de shock-art, kunst die bedoeld is om te shockeren. We wilden niet shockeren, maar wel een taboe doorbreken. Dat bracht ons op het idee om een film te maken. We wilden onze eigen ervaringen gebruiken om mensen aan het denken te zetten over hoe jongeren kunnen lijden onder het schoonheidsideaal."


Die film, Wildzone I, betekende jullie doorbraak. Een jaar later kregen jullie de Charlotte Köhlerprijs, een aanmoediging voor jong talent. Daarna zijn jullie doorgegaan met dit thema. Pijnlijke vraag misschien, maar hield het succes de eetstoornis in stand?


In koor: "Liever hadden we helemaal geen anorexia gehad. Liesbeth: "We hadden toen een ziekelijke relatie." Angelique: "Ik heb me zo schuldig gevoeld, omdat de anorexia ook de osteoporose heeft verergerd."


Hoe overwonnen jullie de anorexia?


Liesbeth: "Ik hield het op een gegeven moment niet meer uit om altijd alles hetzelfde te doen. Angelique wilde bijvoorbeeld veel alcohol drinken, dat wilde ik niet. Onze symbiose was ziekelijk. Ik ben steeds iets meer gaan eten, in kleine stapjes heb ik dat opgebouwd. En ik wilde ook niet meer bij haar wonen. Het uit elkaar gaan was moeilijk en gaf veel stress. Pas in 2011 durfde ik haar wel alleen te laten, ook omdat ze inmiddels een vriend had."


Ze leiden sindsdien een heel ander leven. Liesbeth: "We waren jarenlang geen individu." Met haar man kreeg ze twee kinderen en verhuisde ze naar Alkmaar. Angelique woont met haar vriend in Amsterdam. Ze doen naast de kunst nog altijd veel dingen samen, maar het dwangmatige is er af. Angelique: "We praten nu ook veel over de kindjes van Liesbeth." Liesbeth: "Ik ben zo blij dat het geen tweeling is."


L. A. Raeven, Wild Zone 3, t/m 5 mrt in Museum Arnhem.

Lees verder na de advertentie

Wild Zone 3

Ze zien er bizar uit, op het enge af, de jonge pubers die figureren in de nieuwe film 'Wild Zone 3' van L. A. Raeven. Het is niet meer duidelijk of het jongens of meisjes zijn. Voor een androgyne uitstraling kregen ze een vreemd kapsel: een paardestaart onder de kin. Ook werden borstjes geschminkt op jongenslijven. Met deze film wil L. A. Raeven duidelijk maken dat het lichaam - soms al op jonge leeftijd - steeds vaker naar eigen wens wordt gemanipuleerd om te voldoen aan het ideaalbeeld: lang, dun en mooi. Of dat nu met botox is of met medicijnen die de puberteit uitstellen, zodat kinderen langer doorgroeien. Waar stopt dat? Die vraag willen ze opwerpen.


De jonge acteurs zijn geselecteerd op hun uiterlijk (bijvoorbeeld meisjesachtige jongens), niet omdat ze uit zichzelf neigen naar androgynie of twijfelen over hun genderidentiteit. Ze hebben geen acteerervaring. De Raevens benaderden de meesten gewoon bij hen in de buurt op straat. "We vroegen de jongens bijvoorbeeld of ze een meisje zouden willen spelen in een film." Daarna volgden uitgebreide gesprekken met de ouders. Het kunstenaarsduo bezocht ook de scholen van de kinderen die een rol kregen, om duidelijk te maken wat ze met hun film beogen. Met als resultaat dat alle scholen de film gaan bekijken.

Deel dit artikel