Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Critici: celstraf is echt achterhaald

Home

Adri Vermaat

© Thinkstock

Is het langdurig opsluiten van daders van misdrijven in onze gevangenissen nog van deze tijd? Waarom begint Nederland niet een breed debat over de zin van levens achter tralies?

Universitair docente strafrecht Wiene van Hattum van de Rijksuniversiteit Groningen vindt dat Nederland toe is aan een politiek en maatschappelijk debat over dit gevoelige vraagstuk. "Moeten we doorgaan met gevangenisstraf, dat zal de kern van het te voeren debat moeten zijn", zegt zij vandaag in een interview in Trouw. En ook: "Welk zinvol alternatief kan ervoor in de plaats komen?"

Dat de straffen de komende decennia gaan veranderen, staat voor Van Hattum wel vast. "Het gaat om de vraag 'hoelang nog gevangenisstraf?' Waarbij je niet uitsluit dat je mensen soms moet opsluiten omdat ze gevaarlijk zijn. Zodat je eigenlijk alleen een soort tbs overhoudt."

Als initiatiefneemster en voorzitter van Forum Levenslang, een gezelschap van onder meer wetenschappers, medici en magistraten dat zich beijvert voor een humaner beleid voor levenslang gestraften, staat zij al jaren dicht bij de materie.

Nu denkt zij een stap verder: gevangenisstraffen beperken tot een uiterste noodzaak. 'Kunnen we niets beters verzinnen dan gevangenisstraf?', is haar retorische vraag. "Een gevangenis, waar mensen bijeengebracht worden die allemaal een strafbaar feit hebben gepleegd? Waar de een handiger of sluwer is dan de ander, waar ze van elkaar leren. De gevangenis is dé criminogene plek bij uitstek, waar je leert meer misdaad te plegen."

Machogedrag
De docente wijst op het zeker voor berouwvolle daders ongeschikte klimaat in gevangenissen. Machogedrag voert er de boventoon. "Het is niet goed als iemand daar wordt opgesloten met anderen die geen berouw tonen over delicten die zij hebben gepleegd. Openlijk spijt tonen doe je niet gauw in een cultuur waar je al snel als een 'watje' wordt afgeschilderd en waar je dus beter kunt meedoen met de anderen."

Denkt zij dat een breed debat hierover haalbaar is in Nederland, waar vaak kritiek is op de hoogte van gevangenisstraffen? Nederland is bovendien een van de weinige westerse landen waar levenslange gevangenisstraf daadwerkelijk levenslang is.

Vergelding
Van Hattum: "Straf mag wel vergelding maar geen wraak zijn. Vergelding is gekanaliseerde wraak. De tijd dat we in een wraakmaatschappij leven, hebben we achter ons gelaten. Of levenslang echt een keer wordt afgeschaft? Ik denk eerder dat de gevangenisstraf ooit wordt afgeschaft."

Overigens constateert zij in Nederland een kentering bij het opleggen van levenslange gevangenisstraffen. Dat aantal daalt sinds het Europese Hof voor de Rechten van de Mens ruim een jaar geleden bepaalde dat iedere gevangene perspectief moet worden geboden, dus ook levenslang gestraften. Dat perspectief ontbreekt in Nederland en kan alleen via de rechter worden afgedwongen. Momenteel telt Nederland 34 mensen die in principe tot aan hun dood in de cel moeten blijven.

Abonnees van Trouw lezen vandaag een uitgebreider interview met Wiene van Hattum. Het is de eerste aflevering in een serie interviews over het thema 'Levenslang'.

Lees verder na de advertentie
De gevangenis is dé criminogene plek bij uitstek, waar je leert meer misdaad te plegen

Wiene van Hattum

Deel dit artikel

De gevangenis is dé criminogene plek bij uitstek, waar je leert meer misdaad te plegen

Wiene van Hattum