Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Crisistijd, oorlogsdreiging en de parallel met 1938

Home

Rob de Wijk

Column

Het is crisistijd, dus speculeren sommige politici over oorlog. De Franse president Sarkozy waarschuwde dat als we de euro niet redden, Europa zich in oorlog stort.

Het lijkt me wat overdreven, maar hij heeft gelijk dat het einde van de euro tot de fragmentatie en verdeeldheid leidt die in het verleden talloze Europese oorlogen hebben opgeleverd.

In NRC Handelsblad vroeg Henk Hofland zich op 2 november af of we een tijdperk van grote oorlogen tegemoet gaan. De wereldsituatie doet volgens hem denken aan die van 1938 'toen de oorlog al niet meer te vermijden viel'. Die parallel heb ik hier ook al eens getrokken. De combinatie van verzwakking van het Westen, opkomst van landen als China, bevolkingsgroei, grondstoffenschaarste en de effecten van klimaatverandering zet de wereld  op zijn kop en kan gemakkelijk tot conflicten leiden.

Bevreesder ben ik voor binnenlandse onlusten als gevolg van draconische bezuinigingen. Vergeet niet dat de Tweede Wereldoorlog onder meer uitbrak omdat de overwinnaars verliezer Duitsland na de Eerste Wereldoorlog tot herstelbetalingen dwongen die in dat land tot hyperinflatie leidden, het land in 1931 op de rand van faillissement brachten en de nazi's de wind in de zeilen gaven.

Het illustreert hoe gevaarlijk het is als een land van het buitenland maatregelen krijgt opgelegd, waardoor het economisch aan de rand van de afgrond wordt gebracht met maatschappelijke en politieke ontwrichting tot gevolg. Dat kan zich tegen de schuldeisers keren. Dat zal geen probleem zijn met Griekenland. Maar Italië, de derde Europese economie, is van een andere orde.

En dan het Midden-Oosten. De aanhoudende geruchten dat Israël een aanval beraamt op Iran zijn zorgwekkend. In een nieuw rapport stelt het Internationale Atoomagentschap dat er serieuze zorgen zijn 'over de mogelijke militaire dimensies van Irans nucleaire programma'. De zorgen richten zich op een ontstekingsmechanisme voor kernwapens en een mogelijke testfaciliteit.

Iran zou ook voorbereidingen hebben getroffen die 'nuttig zijn wanneer Iran een test van een kernwapen' zou willen uitvoeren. We weten dat de fase vlak voor het verwerven van een kernwapen de meest gevaarlijke is. Voor staten die zich bedreigd voelen, is dat de laatste mogelijkheid om toe te slaan. Geen wonder dus dat volgens recente opiniepeilingen ruim 40 procent van de Israëliërs voor een aanval is.

Meestal haal ik mijn schouders op over dit soort berichten. Maar sinds de situatie in de Arabische wereld door de opstanden veranderd is, kijk ik er met andere ogen naar.

Israël raakt geïsoleerd. De enige vrienden in de regio, Turkije en Egypte, keren zich tegen Israël. Amerika is door de financiële crisis verzwakt en Obama wil ook in verband met de aanstaande verkiezingen geen oorlog. Europa verkeert in een diepe economische en politieke crisis. Het speelveld is voor Israël volkomen veranderd. Verbetering van de regionale stabiliteit door werk te maken van het vredesproces met de Palestijnen zou een rationele keuze zijn, maar voorlopig niet voor premier Netan­jahoe. Dat maakt het geïsoleerde, bedreigde Israël onberekenbaar.

Oorlog wordt zo denkbaarder dan ooit. En zeker, zo'n oorlog zou passen binnen de crisissfeer die een groot deel van de wereld in zijn greep heeft.

Deel dit artikel