Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

crematie / Mee naar de oven

Home

Marjon Weijzen

Steeds meer mensen willen bij een crematie mee naar de ovenruimte. Nieuwe crematoria spelen in op de persoonlijke wensen van nabestaanden.

Crematoria zijn al lang geen kille gebouwen meer. In Roosendaal opende onlangs Crematorium Zegestede de deuren. Lichte, warme kleuren, uitzicht op de polder en tot en met de ovenruimtes ingericht op gasten.

Cathrien en Frans kijken stevig gearmd, met een vertederde glimlach naar hun moeder Charlotte van Engelen – van den Heuvel. De frêle gestalte – ze was bijna negentig jaar oud – ligt gewikkeld in een lap donkergroen fluweel op een draagbaar. Langzaam wordt ze de oven ingeschoven. Een kleindochter slaakt een ingehouden gilletje als ze de doeken vlam ziet vatten. Dan schuift de deur weer dicht. Eindelijk rust.

’Eindelijk rust’ is ook de tekst die de kinderen op rouwkaart en herdenkingsprentje zetten. Als de uitvaartbegeleider vraagt of ze bij het invoeren van het lichaam willen zijn twijfelen Ireen en Maria, allebei verpleegkundige, geen moment. Ze vinden het een naar idee dat hun moeder gecremeerd wordt terwijl zij aan de koffie zitten. Annelies, de oudste dochter, en Wim, de oudste zoon, twijfelen ook niet: de crematie zelf hoeven ze niet te zien.

De andere kinderen aarzelen. Weglopen voor de laatste handeling willen ze niet. Maar voegt het iets toe om na het warme afscheid in de aula, met bloemen en muziek, moeders lichaam door de kille gangen van het crematorium naar de klinische ovenruimte te begeleiden?

Na de plechtigheid moeten ze kiezen. Veel tijd is er niet, want er is voor anderhalf uur geboekt – een dubbele tijd – en binnen die tijd moet ook het invoeren gebeuren. Ter plekke blijkt dat er in Crematorium Tilburg en omstreken maximaal tien personen mee mogen naar de ovenruimte. Uit veiligheidsoverwegingen. Gelukkig gaat men soepel om met deze regel.

De ovenruimte is een vierkante ruimte met bakstenen muren en een betegelde vloer. Er staan twee ovens. Veel meer dan een aluminium schuifdeur met een knoppenpaneel is er niet te zien. Een medewerker van het crematorium maakt zich boven het gebrom van de ovens verstaanbaar. Hij legt uit dat de opbaarplank met het lichaam van Charlotte op een soort lopende band gezet wordt. Die wordt op ovenhoogte gebracht en dan, met een druk op een knop, zal de deur opengaan en wordt de plank erin geschoven. Maar eerst legt de medewerker nog een vuurvast steentje op de plank, met een uniek nummer zodat ze zeker weten dat ze de juiste as terug krijgen. Jongste dochter Jelle noteert nog snel het nummer. Dat breekt de spanning: dan komen de tranen.

Steeds meer mensen willen bij een crematie mee naar de ovenruimte. Zij vinden de uitvaart pas af als ze het lichaam van hun dierbare in de oven hebben zien verdwijnen. In nieuwe crematoria wordt rekening gehouden met deze wens. Ook in andere opzichten zijn crematoria steeds publieksvriendelijker.

Begin maart opende Crematorium Zegestede in Roosendaal de deuren, Nederlands nieuwste gelegenheid voor lijkverbranding. Het gebouw uitgevoerd in beige zandsteen is licht, van buiten en van binnen. De grote aula is geen gesloten ruimte, maar heeft rondom ramen waardoor het daglicht binnenstroomt. Bezoekers kijken uit op een vijver met fontein. Daarachter strekt een open polderlandschap zich uit. De banken zijn van paars skai en de kleding van de crematoriummedewerkers heeft een kleurig accent. De heren dragen een wit overhemd onder hun zwarte pak en een roze stropdas, de dames zachtroze blouses.

Uitvaarten trekken tegenwoordig soms duizenden mensen, zoals bij de uitvaart van André Hazes in de Arena in Amsterdam. Dat zijn incidenten. Maar dat er honderden gasten komen is geen uitzondering meer. Crematorium Zegestede kan 1500 mensen herbergen. Door de wanden tussen de ontvangstruimte en de zaal open te schuiven en gebruik te maken van videoschermen kunnen al deze mensen de plechtigheid volgen. De zaal heeft wat weg van een theater: boven is een balkon. Daardoor kunnen er in deze zaal wel driehonderd mensen zitten. Maar door een gordijn dicht te schuiven is de zaal ook kleiner te maken. Voor crematiediensten in heel kleine kring kan de familiekamer gebruikt worden. Ook wordt wel uitgeweken naar de kleine aula in het crematorium van Bergen Op Zoom, in beheer bij dezelfde exploitant: Stichting Crematoria en Begraafplaatsen Zoom- en Zegestede. In Bergen is ook een openlucht aula, zodat aan een andere ’nieuwe’ wens voldaan kan worden, namelijk een afscheid in de natuur.

In Crematorium Zegestede zijn volop digitale snufjes verwerkt. Boven de katheder hangt een scherm waarop dvd’s kunnen worden vertoond. De dienst kan binnenkort via internet worden bijgewoond, bijvoorbeeld door familie in het buitenland. Verder kan er een cd- of een dvd-opname gemaakt worden.

Muziek naar keuze kan in alle ruimtes worden afgespeeld. Ook in de ovenruimte. Die is handig gesitueerd, vlakbij de aula en de condoleancezaal. Nabestaanden hoeven hier niet door nauwe gangen langs allerlei werkruimtes. Toch valt de ovenruimte qua inrichting wat tegen. Al is de ovendeur groen en zijn de muren in gelige en grijzige tinten betegeld, echt knus is het niet. In de rechthoekige ruimte ligt een donkergrijze tegelvloer en bij binnenkomst valt je blik direct op een douche. Directeur Bram Hommel legt uit dat de ruimte nog niet af is: „Die douche is brandweervoorschrift en wordt nog afgeschermd. Ook komt er nog wat tegen de muren”.

In Crematorium Maaslanden (Vlijmen), het paradepaardje van uitvaartgigant Dela, pakt men dat anders aan. De aula’s en ontvangstruimtes zijn vorig jaar omgetoverd in warme tinten, waarin oranje en rood het meest in het oog springen. Dit jaar is de ovenruimte aan de beurt. Manager Leo Lucassen: „De wanden zijn inmiddels oranje en bordeauxrood geschilderd, we hebben een schilderij van Gustav Klimt opgehangen en tegen een van de muren is een houten betimmering gemaakt. Daardoor is de ruimte veel sfeervoller geworden. Komende zomer gaan we de vloer aanpakken: daar komt een mooie kleur linoleum te liggen, net als in de gang naar de ovenruimte.”

Als dit verfraaien van ovenruimtes doorzet, zal de Landelijke Vereniging van Crematoria het maximum aantal personen dat mee mag naar de oven moeten bijstellen. Volgens een onderlinge afspraak van de crematoria ligt dat nu op vijf tot vijftien personen. Directeur Hommel: „Meer gaan er in de praktijk ook niet mee”. Maar dat kan dus, mede door het eigen beleid, veranderen. Je kunt moeilijk de kleinkinderen laten loten wie mee mag naar de oven.

Deel dit artikel