Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Complex kiessysteem drukt optimisme Libië

home

Marijn Kruk en Tripoli

Tijdens de verkiezingen bewaakt een nieuwe, post-revolutionaire lichting politieagenten de orde. Die werden donderdag beëdigd. De padvinderij zette deze heugelijke gebeurtenis luister bij met een parade. © EPA

REPORTAGE | "Libië is er klaar voor, we willen het zó graag." Op het terras van een nieuwe cappucinobar in de historische stad van Tripoli wuift Mahmoed Bader de kritiek dat de verkiezingen te vroeg komen nonchalant gebaar van tafel. "Er zijn misschien wat technische problemen, maar het voornaamste is dat we eindelijk een gekozen regering hebben."

De 24-jarige rechtenstudent staat model voor het enthousiasme waarmee veel Libiërs de toekomst tegemoet zien. Protesterende federalisten in het oosten, rivaliserende stammen in het zuiden, verbitterde aanhangers van het oude regime - niets kan Baders optimisme stuiten.

Met H2O, een organisatie die hij eerder dit jaar met een groep vrienden oprichtte, trachtte Bader zijn leeftijdgenoten in aanloop naar de verkiezingen wat democratisch bewustzijn bij te brengen - geen overbodige luxe in een land dat meer dan 42 jaar werd geleid door een van de meest grillige dictators.

Grondwet
In hoeverre hij daarin is geslaagd kan vandaag blijken, als een kleine 3 miljoen Libiërs naar de stembus gaan. Via een ingewikkeld systeem kiezen zij een Nationaal Congres dat wordt geacht binnen drie maanden een grondwet te produceren.

Van de tweehonderd zetels zijn 120 gereserveerd voor de 2501 individuele kandidaten; de overige tachtig zijn bestemd voor de 1207 kandidaten die namens maar liefst 130 politieke partijen meedingen.

Lang niet iedereen is te spreken over dit systeem. "Het zal leiden tot een versplintering. Het staat effectief regeren in de weg, en juist dat heeft Libië hard nodig", meent Mohammed Sowan, leider van Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (PRO). Deze politieke arm van de Moslimbroederschap worden grote kansen toegedicht.

Tegelijkertijd rekent Sowan erop dat individuele leden zich bij zijn partij zullen aansluiten. Moslimbroeders spanden zich de afgelopen weken op diverse plaatsen in voor campagnes van individuele kandidaten.

Opstand
De partij van Sowan kan bogen op strakke organisatie; andere kandidaten moeten het hebben van hun rol tijdens de opstand tegen Kadafi. Zo richtten zowel Abdoel Hakim Belhaj als Mohamed Jibril eigen partijen op.

De islamist Belhaj speelde - in ieder geval naar eigen zeggen - een sleutelrol bij de bevrijding van Tripoli; de liberaal Jibril was tijdens de revolutie de belangrijkste verbinding met de grootmachten die de opstand steunden. Weer anderen moeten het hebben van hun rol als dissident tijdens het 42-jarige regime van Kadafi, zoals Abderrahman Swehli van de Unie voor het Vaderland. Tijdens een debat op de universiteit in Tripoli in 1971 waste hij Kadafi als student al eens flink de oren. En toen vorig jaar de revolutie uitbrak, stelde hij op televisiezender Al Jazeera meteen dat het regime er was geweest. Kadafi was toen nog de baas.

"Alle partijen zetten in op betere zorg, onderwijs en infrastructuur", zegt Swehli. "Maar het belangrijkste is dat de revolutie wordt voltooid en de bureaucratie wordt gezuiverd."

Liberaal
Reeds onder Kadafi speelde religie in Libië een grote rol. Sami Zaptia, hoofdredacteur van de internetkrant Libya Herald, maakt zich weinig illusies dat dit onder een nieuwe regering zal veranderen. "Zelf ben ik liberaal", zegt hij in zijn kantoor. "Maar alcohol was verboden en zal dat blijven."

"Aanvankelijk profileerde Jibril zich als seculier", zegt Swehli enigszins meesmuilend. "Maar al snel besefte hij dat hij daarmee nauwelijks stemmen zou trekken. Sindsdien worden er ook op bijeenkomsten van zijn partij koranverzen voorgedragen."

"De vraag is niet of religie een rol zal spelen, maar in welke mate", zegt Carlo Benda van het National Democratic Institute - een NGO die politieke partijen in Libië van technisch advies voorziet.

Volgens Benda zal het gekozen Nationaal Congres na de verkiezingen nog een belangrijke taak hebben aan het temperen van alle verwachtingen. "De uitdagingen waar Libië voor staat zijn zó immens. Die kunnen niet in een handomdraai worden waargemaakt."

Niet zoveel vrouwen kandidaat, maar wel op nummer 1
Er staan niet veel vrouwen kandidaat (625 op de 3708), maar degenen die zich verkiesbaar stellen, maken een reële kans in het Nationale Congres te komen. "Dat is voor een deel te danken aan het vernuft van de Libische kiescommissie", zegt Carlo Benda van het National Democratic Institute. Voor ieder kiesdistrict waar een man de lijst aanvoert, zijn partijen verplicht in het volgende district een vrouw bovenaan te zetten.

Het overgrote deel van de vrouwelijke kandidaten komt namens politieke partijen uit. Dat is volgens Benda geen toeval. "Daar maken ze veruit de meeste kans."

Maar vrouwen kunnen het in Libië ook op eigen kracht halen, zo bewees Najat al-Kikhia. Tijdens lokale verkiezingen in de oostelijke stad Benghazi behaalde zij in mei het hoogste aantal stemmen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.