Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Coach Novak houdt alles in eigen hand

Home

Rob Velthuis

Martina Sablikova was de schaatssensatie van vorig seizoen. Met haar trainer Petr Novak vormt ze een uitzonderlijk Tsjechisch duo.

Slechts in een vorig tijdperk speelde het communistische Tsjechoslowakije een bescheiden rol in het schaatsen. Kunstijs was nog een onbekend begrip, toen de kiem werd gelegd voor het succes van Martina Sablikova.

De twintigjarige frêle Tsjechische was vorig jaar de sensatie van de EK allround, door op de slotafstand 14 seconden goed te maken op leider Ireen Wüst. Ze werd ook wereldkampioen op de drie en vijf kilometer, en reed op de laatste afstand een wereldrecord. Als topschaatsster uit Tsjechië was ze een bezienswaardigheid.

Petr Novak is haar ontdekker en architect van het succes. Novak, wars van populaire teamsporten als voetballen en ijshockey, raakte in 1962 verslingerd aan schaatsen. In zijn woonplaats Svratna lag de enige 400 meter ijsbaan van Tsjechoslowakije.

„Ik ging er vlak naast wonen. In de zomer werk ik zeven dagen per week, zodat ik in de winter kon trainen. Veel verder dan de nationale juniorenselectie ben ik niet gekomen, toen ik stopte realiseerde ik me dat ik veel fout had gemaakt.”

Het is een veelvoorkomend verschijnsel: de mislukte atleet leert van zijn fouten en wordt een succesvolle trainer. „Met de komst van kunstijs verdween het schaatsen uit Tsjechië. Tot de doorbraak van Sablikova was het een onbekende sport. In mijn tijd waren er veel schaatsers, ik ben de enige die er in verder is gegaan.”

Hij deed het met uitzonderlijke gedrevenheid. Novak leerde zichzelf het vak door zijn licht op te steken bij gerenommeerde schaatstrainers. In eigen land zoch hij contact met trainers uit atletiek en skilopen.

Halverwege de jaren negentig zag hij bij een skeelerwedstrijd het talent van zijn dromen: de twaalfjarige Martina Sablikova. Met toestemming van haar ouders sleep hij haar tot een fonkelende diamant. Daarbij wordt hij argwanend gevolgd vanuit de grote schaatslanden.

„Ik ken de verhalen die over me rondgaan, dat ik Martina te hard laat trainen. Onzin. Martina is een talent met hart en hoofd. Ze wil altijd winnen, en wil daar alles voor doen. Ze deinst niet terug voor harde training, ik heb haar daar zeven jaar lang mentaal op voorbereid.”

Novak koos niet de makkelijkste weg. Met een ploegje van zes schaatsers reisde hij jarenlang in een oud busje door Europa. Novak was alles ineen: trainer, coach, manager, fysiotherapeut en chauffeur.

„Dankzij Martina zijn de omstandigheden beter geworden. Maar ik doe nog steeds alles alleen. Ploegen met veel begeleiders hoeven geen voordeel te zijn. Als het bij een succesvol schaatser even tegenzit, begint iedereen zich ermee te bemoeien: jij moet dit, jij moet dat. Dat kan psychische problemen veroorzaken. Een sporter moet alleen naar de trainer luisteren.”

De financiële steun van het olympisch comité is gestegen van 10.000 naar 40.000 euro. „De helft daarvan ging op aan de wereldbekers in Calgary en Salt Lake City.”

Met de sponsorinkomsten van Sablikova, nu een nationale bekendheid, wordt conform een oude afspraak een deel van het ploegbudget betaald.

Schaatsen is voor een Tsjech kostbaar door het ontbreken van ijsbanen. Novak: „Mijn groep bestaat uit twaalf schaatsers, in het hele land zijn er misschien twintig. Met een eigen kunstijsbaan kan dat groeien naar honderden. Er is veel belangstelling voor schaatsen ontstaan, er zijn zelfs rechtstreekse televisie uitzendingen van de kampioenschappen.”

De plannen voor aanleg van een kunstijsbaan in de nabijheid van Praag zijn dankzij de populariteit van Sablikova in een vergevorderd stadium.

Een baan zou voor Sablikova een uitkomst zijn. Vorig jaar stond ze pas eind oktober voor het eerst op het ijs, en eind december dreigde haar voorbereiding op de EK allround thuis beperkt te blijven tot zomertraining. Maar de vorst werkte mee. Op de visvijver in haar woonplaats Zdar Nad Sazavou kon net als vorig jaar een baan van 250 meter worden aangelegd.

De ambities van Novak blijven niet beperkt tot de ontwikkeling van het Tsjechische schaatsen. Sinds Sablikova vorig jaar bij de EK wielrennen in de categorie -23 jaar brons won, ziet hij kans om zijn eigen faam te vergroten.

„Skeeleren en wielrennen behoren tot Martina’s trainingsprogramma. Maar ze is zo talentvol dat ze bij het wielrennen op baan en weg medailles kan winnen op de Olympische Spelen. Dat zou van mij de eerste Tsjechische trainer maken met een atlete die medailles wint op zowel de Olympische Spelen als de Winterspelen.”

Sablikova staat afwijzend tegenover dit plan. Al geeft ze toe dat een EK allround in het niet valt bij haar olympische ambities. „Schaatsen gaat voor alles. Weer een Europese titel winnen zou heel mooi zijn. Maar dit jaar zijn de WK afstanden veel belangrijker, omdat het uiteindelijk alleen gaat om de Olympische Spelen.”

Deel dit artikel