Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Circulair geld is in opkomst, maar ook de duurzame munt moet blijven rollen

Home

Esther Bijlo

© Studio Vonq

De week van de circulaire economie begint vandaag. Het zal veel gaan over afval, slim ontwerpen en het organiseren van kringlopen. Geld lijkt van zichzelf al circulair. Toch is er een alternatieve duurzame munt in opkomst.

Geld legt per definitie een kringloop af. Je geeft twee euro uit aan brood, de bakker koopt er weer meel van, de euro's rollen door naar de meelfabriek, vandaar naar de akkerbouwer en ga zo maar door. De bakker kan het geld ook investeren, in een nieuwe oven, of beschouwen als eigen inkomen. Of de meelfabriek pot de euro's op voor later. In ieder geval blijven de euro's bestaan, niemand gooit geld in een vuilnisbak.

Lees verder na de advertentie

Het begrip 'circulair geld' lijkt dan ook dubbelop. Toch is er een nieuwe munt die zich zo noemt. De 'United', heet het betaalmiddel. Tientallen bedrijven hebben zich inmiddels aangesloten bij de coöperatie 'United Economy' die de munt uitgeeft. Het doel is om een duurzame, circulaire economie dichterbij te brengen.

Bij circulair geld is het wél belangrijk wat de volgende met jouw geld doet

Heidi Leenaarts, directeur van United Economy

Want geld mag dan eindeloos in rondjes draaien, dat wil nog niet zeggen dat het allemaal zinnige bestemmingen aflegt. Misschien koopt de bakker er een energieslurpende oven van, belegt de meelfabriek het geld in de tabaksindustrie, koopt de akkerbouwer er omstreden bestrijdingsmiddelen mee. "Als je euro's uitgeeft, sta je er niet bij stil wat er verder mee gebeurt", constateert Heidi Leenaarts, directeur van United Economy. "Je maakt je niet druk om wat er na jouw besteding met die euro gebeurt. Bij circulair geld is het wel belangrijk wat de volgende met jouw geld doet. Je krijgt inzicht in de hele keten. Circulair geld is een instrument om duurzaamheid te stimuleren."

Tientallen bedrijven zien daar brood in. Onlangs sloot energieleverancier Greenchoice zich aan. Onder de deelnemers zijn koffiebranderij Peeze, Diabolo ICT, Kyotolease, Triodos Bank, handelsbedrijf in biologische groente en fruit Eosta, energiebedrijf Eneco en maker van printpapier Paperwise. Meedoen mag niet zomaar, legt Leenaarts uit. "Er zijn toelatingscriteria. De leden moeten het gedachtengoed onderschrijven en tekenen een intentieverklaring dat ze bijdragen aan duurzame ontwikkeling."

Tekst loopt verder onder de afbeelding

Logo van de United-munt © rv

Uniteds

Eenmaal lid, begint een bedrijf met een saldo van 1000 Uniteds, in de vorm van een renteloos krediet. Eén United is gelijk aan één euro. De papierleverancier kan bijvoorbeeld koffie kopen bij een ander lid, en dat betalen met Uniteds. Op de factuur staan gewoon euro's, om gewoon belasting af te kunnen dragen. De betaling gaat in de nieuwe munt: de koffiebranderij krijgt voor de geleverde bonen een tegoed aan Uniteds dat het weer elders in het netwerk kan uitgeven. "Zo blijft het geld echt circulair", zegt Leenaarts. "Het gaat rond tussen duurzame ondernemers en verdwijnt niet."

De munt is nog pril. In het voorjaar van 2016 is United Economy begonnen. Dat jaar is er een gezamenlijke omzet van 100.000 Uniteds gemaakt. Afgelopen jaar was dat 250.000. Het bedrijvennetwerk breidt zich verder uit en kan volgens Leenaarts veel groter worden. "We kunnen niet te snel gaan, want er moet wel onderlinge handel mogelijk zijn. Maar de ambitie is dat over tien jaar tienduizenden bedrijven meedoen aan circulair geld en dat naast de euro gebruiken. Stel dat zo'n 5 procent van de omzet in het bedrijfsleven in circulair geld gaat, dan heb je het al gauw over miljarden."

Het is mooi om met een groep bedrijven te werken aan een nieuwe economie

Niels Braamse, Kyotolease

Kyotolease doet sinds voorjaar 2017 mee aan United Economy. Het sluit leasecontracten voor auto's af in Uniteds, voor bijvoorbeeld Triodos Bank. "Wij zijn een groen bedrijf, leasen groene auto's", verklaart manager Niels Braamse van Kyotolease de deelname. "Wij zijn altijd op zoek naar dingen die groen zijn en sociale winst hebben. Het idee van een stabiele economie, met stabiele cirkels spreekt ons aan. Het is mooi om met een groep bedrijven te werken aan een nieuwe economie."

Duurzame ambities

Het spreekt Braamse aan dat het leasebedrijf door United Economy in contact komt met andere duurzame bedrijven. Dat is ook volgens Triodos Bank een meerwaarde van het systeem. Bedrijven met duurzame ambities weten elkaar niet altijd goed te vinden. "United Economy kan een lijmmiddel zijn tussen losstaande commerciële ondernemingen", verwacht Matthijs Bierman, directeur van Triodos Nederland. "Er zijn een heleboel clubs van duurzame bedrijven maar de ondernemers doen eigenlijk vrij weinig zaken met elkaar. Dit is een aanmoediging dat wel te doen en ook gezamenlijk oplossingen te zoeken voor het verduurzamen van ketens."

Dat een bank meedoet aan een nieuwe munt is niet gek, zegt Bierman. "Wij zijn vooral bezig met leengeld, ofwel spaargeld, in bruikleen van klanten, dat we omzetten in kredieten aan duurzame bedrijven. Daarnaast hebben we schenkgeld, geld dat we vaarwel zeggen. Met koopgeld doen we weinig." Natuurlijk, de bank kan een 'eenmalige duurzame koopbeslissing nemen', fair trade koffie kopen bijvoorbeeld. Maar dan? "Als je iets koopt, is het nu volstrekt ondoorzichtig waar de euro vandaan komt en waar die naartoe gaat als je hebt afgerekend. Je weet niet hoe je met die koopbeslissing mensenlevens beïnvloedt. De euro kan ook uit de reële economie verdwijnen, naar de speculatieve economie. Met Uniteds stuur je je koopkracht niet één keer, maar blijvend. Het geld blijft binnen de reële, duurzame economie. Je koopkracht is dan ook letterlijk kracht: je kunt er invloed mee uitoefenen. Uniteds geven de mogelijkheid het geld zelf te verduurzamen."

Tekst loopt verder onder de afbeelding

© rv

Kwajongensmentaliteit

Dat de bank niet zelf een alternatieve geldeenheid uitgeeft, is logisch, vindt Bierman. "Het is een initiatief vanuit ondernemers. Er zit ook een kwajongensmentaliteit achter, ze willen onderling zaken doen zonder de euro, en dus ook zonder bank. We noemen het een munt. Maar dat is het eigenlijk niet, het is een simpele administratie van tegoeden die bedrijven bij elkaar hebben. Je brengt elkaar ook geen rente in rekening. Je geeft vertrouwen, gaat elkaar de bal toespelen."

Het principe is op zichzelf niet nieuw, er bestaan allerlei lokale munteenheden die op dezelfde manier werken (zie kader). "Wel nieuw is dat deze eenheid gekoppeld is aan de reële duurzame economie en naar landelijke dekking streeft." Net als Leenaarts denkt Bierman dat het systeem veel groter kan groeien. "Daarbij moet je wel trouw blijven aan je eigen doelstelling: een eerlijke, groene en sociale economie opbouwen."

Er wordt bemiddeld tussen bedrijven die lang een ongebruikt tegoed aan Uniteds laten staan. Want ook de duurzame munt moet rollen.

Om dat te verzekeren, is United bezig kleine groepen van ondernemers samen te stellen die elkaar scherp moeten houden wat betreft het duurzaamheidsgehalte van hun plannen, vertelt Leenaarts. "Dat gaat verder dan de intentieverklaring die leden nu ondertekenen. Het is een soort test op ieders ambities." Daarnaast zoekt United Economy actief naar bedrijven die het netwerk kunnen uitbreiden en bemiddelt tussen leden als er lang ongebruikt tegoed aan Uniteds blijft staan. Want ook de duurzame munt moet rollen om effect te kunnen hebben.

Eigen Zwitserse munt voor bedrijfsleven

Zwitserland kent al sinds de jaren dertig een eigen betaalmiddel in het bedrijfsleven, de Wir-frank. Het alternatieve muntsysteem is opgericht in 1934, toen de financiële crisis hard had toegeslagen en er tekorten aan de officiële Zwitserse frank ontstonden. Het krediet voor het midden- en kleinbedrijf droogde op. Het woord Wir verwijst naar Wirtschaftsring, een economisch netwerk, maar betekent ook 'wij'. De Wir is bedoeld als een gemeenschap van bedrijven die elkaar vooruithelpen, net als de United. De coöperatie begon met zestien leden en groeide naar ruim 60.000 bedrijven. Ongeveer een op de vijf mkb-ondernemers is lid. De omzet in Wir heeft een waarde van ruim 2 miljard Zwitserse frank. Het systeem werkt als een soort stabilisator in de Zwitserse economie.

Lokale munten

Consumenten kunnen nog niet betalen met Uniteds, daarvoor is het netwerk van bedrijven nog te klein en te zeer gericht op onderlinge handel tussen bedrijven. De Uniteds lopen wel via het betaalplatform waar lokale circulaire munten bij aangesloten zijn. Dat heet Circuit Nederland. Energieleverancier Greenchoice was, met het lidmaatschap van United Economy, onlangs de duizendste deelnemer aan dat platform. Circuit Nederland is een initiatief van Social Trade Organization (STRO) en regelt de betaling van momenteel zes lokale munten: Vix in Alkmaar, Bredase Parel, Utrechtse Euro, Eurijn (Wageningen), Zwolse Pepermunt en Groningse Gulden. In die munten kunnen consumenten en lokale ondernemers ook betalen. Het is de bedoeling dat er transacties tussen de verschillende munteenheden gaan plaatsvinden, dat gebeurt nu in beperkte mate.

Deel dit artikel

Bij circulair geld is het wél belangrijk wat de volgende met jouw geld doet

Heidi Leenaarts, directeur van United Economy

Het is mooi om met een groep bedrijven te werken aan een nieuwe economie

Niels Braamse, Kyotolease

Er wordt bemiddeld tussen bedrijven die lang een ongebruikt tegoed aan Uniteds laten staan. Want ook de duurzame munt moet rollen.