Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

China wil ook in Rwanda en Senegal wegen aanleggen

Home

Gijs Moes

Een met Chinese hulp opgezet naaiatelier in Kigali, de hoofdstad van Rwanda. © FOTO INHUA NEWS AGENCY, EYEVINE

De Chinese president Xi Jinping bezoekt Afrika om de economische banden aan te halen. Zij hebben daarmee een alternatief voor zakendoen met het Westen.

Wat moet Xi Jinping in Senegal en Rwanda? De twee landen hebben samen ongeveer evenveel inwoners als Peking en hun economieën zijn nog veel kleiner. Toch neemt de Chinese president de moeite om Dakar en Kigali aan te doen voor hij verder reist naar een top van zogenoemde Brics-landen, vijf belangrijke opkomende economieën, in Johannesburg.

Lees verder na de advertentie

De Chinese investeringen in Afrika en de handel met landen op dat continent zijn enorm gestegen in de afgelopen tien jaar. Van amper tien miljard dollar in 2000 steeg het handelsvolume naar 220 miljard in 2014. Ook de investeringen zijn zeer sterk toegenomen. Sinds 2014 is het handelsvolume weer gedaald, vooral vanwege dalende grondstofprijzen, maar de economische banden blijven sterk. China is voor veel Afrikaanse landen een belangrijke handelspartner, investeerder en financier die leningen verschaft.

Natuurlijk hebben de Chinezen hun eigen belangen, maar ze stellen zich vaak ge­lijk­waar­di­ger op tegenover de Afrikanen dan Europeanen

Mayke Kaag, Afrika-Studiecentrum Universiteit Leiden

Senegal, waar Xi zaterdag aankomt na een bezoek aan de Verenigde Arabische Emiraten, staat met zijn vijftien miljoen inwoners niet bovenaan de lijst van economische partners van de Chinezen. Landen als Egypte, Nigeria, Zuid-Afrika, Kenia en Ethiopië krijgen veel meer Chinees geld binnen en drijven meer handel. Maar Senegal is wel een belangrijk land in West-Afrika, zegt Mayke Kaag, onderzoeker bij het Afrika-Studiecentrum van de Universiteit Leiden. "Senegal is een handelscentrum, vandaar gaan de containers het binnenland in. Het is bovendien een stabiel land met een mooie economische groei van 6 à 7 procent. Daarmee is het een interessante partner voor China, zeker als het gaat om het aanleggen van infrastructuur."

Het bouwen van nieuwe wegen, spoorlijnen en havens is een bekende Chinese activiteit in veel Afrikaanse landen. De politici daar zien ook wat de Chinezen in eigen land presteren, zoals het aanleggen van het grootste hogesnelheidsnet voor treinen ter wereld in de afgelopen tien jaar. In Kenia legden Chinese bedrijven een spoorlijn aan van de hoofdstad Nairobi naar de havenstad Mombasa, waarover een jaar geleden de eerste trein reed.

Mijnbouw

Maar graven en beton storten is niet het enige dat Chinese bedrijven en overheden doen in Afrikaanse landen. Mijnbouw is ook een belangrijke sector, omdat die grondstoffen levert waar veel Chinese bedrijven van afhankelijk zijn, zoals goud, kobalt, uranium en coltan, dat gebruikt wordt in mobiele telefoons. Daarnaast zijn de Chinezen actief in oliewinning en bosbouw, waarbij het milieu en het regenwoud schade kunnen lijden.

© Thijs van Dalen

Dat roept de vraag op of China gewoon bezig is Afrika leeg te roven voor eigen gewin. Soms lijkt dat zo, maar het ligt ingewikkelder zegt Kaag. "Natuurlijk hebben de Chinezen hun eigen belangen, maar ze stellen zich vaak gelijkwaardiger op tegenover de Afrikanen dan Europese bedrijven en landen. Die vertonen in mijn ervaring meer paternalistisch, neokoloniaal gedrag."

Chinese bedrijven hebben de naam dat ze vaak eigen mensen meenemen om het werk te doen, maar volgens onderzoeksbureau McKinsey is in de praktijk meer dan 80 procent van de werknemers lokaal ingehuurd.

China biedt Afrikaanse landen in ieder geval een aantrekkelijk alternatief voor westerse hulp en handel: infrastructuur en expertise in ruil voor grondstoffen en afbetalingen, zonder dat er lastige eisen gesteld worden op het gebied van mensenrechten en democratie. Volgens Kaag hoeft dit niet altijd slecht te zijn voor Afrika.

Kagame heeft de laatste tijd vaker ruzie met het Westen en dan is het wel zo handig dat de Chinezen niet zo veel eisen stellen.

Mayke Kaag

"De komst van China en andere nieuwe wereldmachten zoals India en Brazilië geeft Afrikaanse overheden meer keuze, meer onderhandelingsmogelijkheden. Zo kunnen ze de verschillende landen en bedrijven meer tegen elkaar uitspelen" Er zijn volgens haar geen aanwijzingen dat de Chinese contacten met meer corruptie gepaard gaan dan de westerse.

Een ideologische strijd, zoals vroeger tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, woedt nu niet in Afrika. Maar het Chinese model van economische ontwikkeling onder een autoritaire overheid kan wel interessant zijn voor sommige landen, zoals Rwanda. Daar komt Xi zondag aan voor een ontmoeting met president Paul Kagame.

Ruzie

"Kagame is een sterke leider en op dit moment voorzitter van de Afrikaanse Unie", zegt Kaag. "Hij heeft de laatste tijd vaker ruzie met het Westen en dan is het wel zo handig dat de Chinezen niet zo veel eisen stellen." Ook Rwanda is een klein land dat het economisch goed doet en daarmee aantrekkelijk is voor Chinese investeerders.

Die investeerders kunnen bedrijven zijn, maar ook overheden. Deze spelers hebben lang niet altijd dezelfde belangen of plannen, de Chinezen opereren volgens Kaag en andere experts niet zo eensgezind als vaak wordt gedacht. Maar één ding staat vast: als de president straks op bezoek komt, staat iedereen klaar om contracten te tekenen en nieuwe plannen aan te kondigen.

Lees ook: 

In Ethiopië gaat de onteigening van boerenland gewoon door

Gedreven door woede over landonteigening ontketende Ethiopiërs een opstand. In april is er een hervormingsgezinde premier geïnstalleerd, maar de landloze boeren schieten daar vooralsnog weinig mee op. Een reportage van Ilona Eveleens.

Een vuist tegen onze nieuwe vriend China

Als je ziet hoe de VS zich gedragen, is China dan niet een veel betere bondgenoot voor Europa? Misschien, ware het niet dat vooral China daar de economische vruchten van plukt. Dat begint breed weerstand op te roepen.

Deel dit artikel

Natuurlijk hebben de Chinezen hun eigen belangen, maar ze stellen zich vaak ge­lijk­waar­di­ger op tegenover de Afrikanen dan Europeanen

Mayke Kaag, Afrika-Studiecentrum Universiteit Leiden

Kagame heeft de laatste tijd vaker ruzie met het Westen en dan is het wel zo handig dat de Chinezen niet zo veel eisen stellen.

Mayke Kaag