Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Chemici Shell openbaren werkwijze Vincent van Gogh

Home

door Sandra Kooke

Vincent van Gogh was helemaal geen impulsieve schilder, zoals meestal wordt gedacht. Uit onderzoek naar de ondergrond van zijn schilderijen blijkt een grondige voorbereiding.

Dit is een van de feiten over de schilder die boven water zijn gekomen door de samenwerking tussen het Van Goghmuseum en Shell Nederland. Sinds 2001 bestuderen chemici van Shell de schilderijen en tekeningen van Van Gogh. Hun technische kennis en apparatuur -er wordt onder meer gewerkt met optische microscopie, infraroodreflectografie en nano-technieken- is in de kunstwereld niet voorhanden.

De resultaten zijn zo veelbelovend dat het onderzoek wordt uitgebreid tot de tijdgenoten van Van Gogh. Het project zal in elk geval tot 2010 duren. Sinds gisteren noemen Shell en het Van Goghmuseum zich daarom officieel 'Partners in science'.

Dit keer is het dus geen geld waarmee een bedrijf de kunst steunt, maar expertise. Voor de Shellmedewerkers staat er tegenover dat zij schilderijen van dichtbij kunnen bestuderen, althans de flintertjes verf en ander materiaal die zij onder hun microscoop krijgen. Velen zijn er zo door gegrepen dat ze er na hun pensionering mee doorgaan.

Van Gogh (1853-1890) staat veel dichter bij onze tijd dan de schilders uit de Gouden Eeuw. Toch is over het schildermateriaal van Van Gogh minder bekend dan over dat van oudere schilders. Ten tijde van Van Gogh kwamen synthetische stoffen op. De verf is daardoor ingewikkelder van samenstelling geworden.

Juist daarom vindt John Leighton, directeur van het Van Goghmuseum, de samenwerking zo belangwekkend. ,,We doen al langer onderzoek naar de werken van Van Gogh, maar door de nieuwe technieken blijkt dat we pas aan het begin staan. We kunnen nu bijvoorbeeld zien of een werk in korte tijd of in meerdere sessies tot stand is gekomen. Onderzoek aan het doek of de onderste lagen kan aan het licht brengen of het doek past in een reeks schilderijen. Dat is van belang voor de datering en voor de vraag of het terecht aan Van Gogh is toegeschreven.“

Bestudering van de onderste lagen van schilderijen heeft ook aan het licht gebracht dat Van Gogh altijd een gedetailleerde ondertekening aanbracht. Ook tekende hij een perspectiefschema voor hij ging schilderen.

De technische informatie leert niet alleen hoe en waarmee Van Gogh schilderde, maar ook hoe de schilderijen het beste behouden kunnen blijven. Zo bleken de kleine kratertjes in het 'Stilleven van citroenen en kweeperen' veroorzaakt door uitzwetend loodzeep. Toen dat nog niet bekend was, wisten restauratoren niet wat ze ermee moesten. De scheurtjes in 'De mand met viooltjes' brachten ook een bijzonderheid aan het licht: ze bleken te worden veroorzaakt door het gebruik van kobaltblauw, een kleur die daar voor het eerst in een werk van Van Gogh werd geconstateerd.

Deel dit artikel