Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Chas Gerretsens portret van Pinochet

Home

ONNO BLOM

In de koelhuizen van het Nederlands Fotoarchief in Rotterdam liggen duizenden negatieven en afdrukken van Nederlandse fotografen als verborgen schatten te wachten tot zij worden gedolven. Met enige regelmaat duiken er foto's op, waarvan de krachtige indruk op het netvlies blijft hangen. Het zijn portretten - van beroemde kunstenaars tot volslagen onbekenden - die allemaal hun eigen verhaal hebben te vertellen. De serie 'Fotografisch geheugen' brengt een aantal van deze verhalen in herinnering.

Deze wereldberoemde foto van de Chileense dictator Pinochet lijkt het antwoord te geven: ja. De geblindeerde ogen achter de foute zonnebril, de snor en mondhoeken bars naar beneden getrokken en de armen onaantastbaar over elkaar geslagen in het smetteloze uniform - alle elementen in deze foto vormen samen de symbolen van de macht van het kwaad. Een regisseur had het niet beter kunnen bedenken.

De Nederlandse oorlogsfotograaf Chas - spreek uit Tjez - Gerretsen maakte Pinochets portret een week nadat op 11 september 1973 de troepen van de generaal in Chili een coup hadden gepleegd.

De rechtse militairen grepen met geweld de macht en vermoordden de democratisch gekozen president Allende.

Chas Gerretsen was op de dag van de staatsgreep, samen met de Fransman Silvain Julien, de enige professionele fotograaf die de belegering van het Moneda-paleis in Santiago heeft vastgelegd.

De rest van de verzamelde pers, die al maanden had gewacht op de val van Allende, was gaan skiën in de bergen rond Santiago en had niet op tijd terug weten te keren om de coup te verslaan.

Chas Gerretsen stond er wél met zijn camera en schoot tien rolletjes vol met spectaculair materiaal. De beschrijvingen van zijn negatieven lezen als de titels van scènes uit een film: 'Submachinegun at the window of Moneda', 'Attack on Moneda, firing guns, tanks in the street', 'Tanks surrounding the Moneda', 'Arrest of the personnel and the bodyguards', 'Personnel of the Moneda + bodyguards lying in front of the Moneda.'

Opmerkelijk genoeg zijn Gerretsens foto's weer uitgangspunt geweest voor een reconstructie van de coup in de film 'Het huis van de geesten', die is gemaakt naar de gelijknamige roman van Isabel Allende, een nicht van de vermoorde president.

Voor Chas Gerretsen was deze verschrikkelijke dag een hoogtepunt in zijn carrière. Na een langdurig verblijf in Vietnam, waar hij de gruwelijkste beelden op zijn netvlies had gekregen, pompte op 11 september 1973 de adrenaline opnieuw door zijn lijf.

“Oorlog is als een vrouw. Het kan slecht gaan, maar het is erg opwindend,” heeft Gerretsen wel eens gezegd.

Op de ochtend van de coup had hij Allende nog zien staan achter een balkondeur van het paleis. “Op het plein stonden alleen twee fotojournalisten en een paar straatjongens. Daar stond een leider, een fantastische man, en de enigen die hem op de laatste dag van zijn leven nog konden groeten, waren twee journalisten en een paar straatjongens. Er was geen applaus.”

Een week later, nadat de bloedige staatsgreep achter de rug was, zocht Gerretsen niet de personificatie van het Goed, maar van het Kwaad op.

Zelf zag hij het overigens niet zo. In een interview omschreef hij Pinochet als 'een gewone huisvader, een plezierige man met humor.'

Het enige abnormale dat Pinochet volgens Gerretsen had gezegd, was “dat uiterst links een staatsgreep had willen plegen, waarna alle kinderen van rechtse mensen de ogen zouden zijn uitgestoken, zodat ze geen wraak hadden kunnen nemen.”

Gerretsen kwam kennelijk tot dezelfde bizarre conclusie als Harry Mulisch, die het profiel van Eichmann tijdens het proces tegen de nazi in 1961 aan een analyse had onderworpen. Het was juist de gewoonheid, de koele ambtenarenmentaliteit die Eichmann zo geschikt had gemaakt voor zijn gruweldaden.

Een gewone huisvader of niet, een trouwe generaal of niet, Chas Gerretsens portret van Pinochet brengt subliem aan het licht wat er schuil kan gaan achter de donkere glazen van een dictator.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie