Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Cees van Oostenbrugge 1947-2008

home

Esther Hageman

Kerkorgels van Flentrop zijn over de hele wereld beroemd. Cees van Oostenbrugge werd er als jongen al door getroffen en werd er directeur.

Eigenlijk gebeurde het tussen Cees van Oostenbrugge en het orgel definitief in 1967, het jaar dat De Doelen in Rotterdam zijn grote concertorgel kreeg.

Hij was twintig, hij begeleidde in zijn woonplaats Gouda hervormde kerkdiensten op het neo-barokorgel van de Pauluskerk - een Flentrop-orgel. Tijdens vakanties, en na zijn hbs-diploma zelfs voor vast, was hij bij een orgelbouwer gaan werken. Bij Slooff, in Ouderkerk aan den IJssel.

Zijn ouders en zijn oudere broer vonden Cees’ fascinatie voor orgels eigenlijk maar niks. Geen droog brood in te verdienen, vonden ze. Net als zijn vader in de kaas gaan werken, daar drongen ze niet direct op aan. Toch, deed Cees er niet verstandig aan om, net als zijn broer Niek, het onderwijs in te gaan?

Maar nu Cees van Oostenbrugge met zijn vriendin Francien naar dat nieuwe orgel kwam luisteren, raakte hij verkocht. Dat was wel zo’n prachtig orgel. Flentrop, uit Zaandam, had het gebouwd. Bij dat bedrijf wil ik werken, dacht Cees van Oostenbrugge.

Twee jaar later gebeurde dat ook.

Maar als later iemand aan hem vroeg wanneer die gedrevenheid voor het orgel was begonnen, dan zei hij: ’Bij de geboorte’.

Een jaar later, in 1970, trouwden Francien en Cees van Oostenbrugge. Ze kregen drie kinderen, die later tijdens schoolvakanties net als vroeger hun vader, een vakantiebaantje bij de orgelbouwer kregen. Maar die totale fascinatie voor orgels van hun vader, die erfden ze niet.

Flentrop was eind jaren zestig nog een familiebedrijf, in 1903 gesticht door Hendrik Wicher Flentrop en tot bloei gebracht door diens zoon Dirk Andries. De laatste begon in de jaren dertig een lange neus te maken naar de trend van dat moment om de aanslag van orgels pneumatisch te maken. Dat was voor de organist misschien wel minder zwaar, maar het tastte wel de klank aan. Zoon Flentrop keerde terug naar het handwerk, naar het fysieke contact tussen organist en instrument. Dan moesten organisten maar een beetje harder werken.

Die benadering kreeg de wind mee en Flentrop-orgels, met hun bruisende-maar-toch-beschaafde persoonlijkheid, werden wereldberoemd.

Dirk Andries Flentrop hield er in 1976 mee op. Maar hij wilde niet dat de firma een familiebedrijf bleef, want hij had het al zo vaak gezien: als het ontbreekt aan een nazaat die affiniteit heeft met het product, en een bedrijf valt in zijn of haar handen, dan eindigt het in de afgrond. De naam Flentrop bleef behouden, maar hij gaf het bedrijf in handen van directie en personeel. Cees van Oostenbrugge werd adjunct-directeur.

Was het tot dan de gewoonte geweest de directie aan te spreken met ’meneer Flentrop’, toen werd het ’Cees’. Cees van Oostenbrugge had openheid over zich. Toen hij in 1998 directeur werd, verzette hij in zijn nieuwe kamer de meubels zo, dat hij vanachter zijn bureau op de gang kon kijken. Zodat hij hallo kon zeggen tegen iedereen die passeerde. En wanneer hij ’s morgens binnenkwam liep hij altijd bij iedereen even langs om te groeten – ook bij wie helemaal achterin de werkplaats bezig was.

Orgelbouwers bouwen geen orgels om geld te verdienen; ze verdienen geld om orgels te kunnen blijven maken. Die houding had ook Van Oostenbrugge: de cijfers waren dienstbaar aan het hogere doel. Toen het een paar jaar niet best ging met de firma, leverde hij uit eigen beweging een kwart van z’n salaris in om uit de kosten te komen.

Flentrop levert overal ter wereld orgels, maar omdat een orgel altijd in een gebouw terechtkomt moet, vóór de bouw begint, de situatie ter plaatse worden bekeken. Meestal gingen ze samen: Cees van Oostenbrugge, die over het ontwerp ging, en Frits Elshout, de man van de klank. Cees zag altijd direct wat de mogelijkheden waren. Dronken ze na afloop koffie en tekende Cees met een potloodje op een servet een eerste opzet, dan zag je tegen de tijd dat het orgel klaar was hoe weinig de werkelijkheid afweek van die eerste schets. Cees van Oostenbrugge was bijzonder trefzeker.

Als directeur reisde hij de hele wereld over. Hoewel hij zijn talen bepaald niet vlekkeloos sprak, maakte dat in de praktijk niet uit. Het werd zijn gesprekspartners ook dan wel duidelijk dat ze met een gedrevene spraken. Er kleefde iets intens aan Cees van Oostenbrugge, dat taalbarrières overbrugde.

Vroeg een kerkbestuur of ze eens mochten komen kijken hoe een orgel eigenlijk gebouwd wordt, dan was het Cees van Oostenbrugge die de mensen op zaterdag rondleidde. Hij was dan wel geen onderwijzer geworden, er zat een meeslepende docent in hem.

Soms duren onderhandelingen over de restauratie van een orgel erg lang. Zoals bij het orgel van de St. Katharinenkerk in Hamburg – waarop J.S. Bach nog gespeeld heeft, en dat een van de weinige orgels is waarover de kritische Bach te spreken was.

Na jaren van heen en weer praten was de restauratie nu bezig. Van Oostenbrugge vond het wel een vreemd idee dat hij de voltooiing van het project niet meer zou meemaken, want het plan was dat hij komend jaar met pensioen zou gaan. Hoewel: hij was destijds, tien jaar geleden, directeur geworden, maar het was geen geheim dat hij eigenlijk al die jaren had terugverlangd naar de dagen dat hij nog zelf orgels bouwde. Dat wilde hij nu weer gaan doen.

Binnen het bedrijf waren stiekeme voorbereidingen gaande om hem voor zijn pensionering, in juni 2009, een afscheidsconcert aan te bieden in de Philharmonie in Haarlem. Een paar beroemde organisten hadden al in het geheim ja gezegd. Maar op woensdagmorgen 10 december, Cees van Oostenbrugge stond op het punt om de deur uit te gaan, naar het bedrijf, werd hij ineens niet goed. Hij kreeg geen lucht. „Francien! Je moet de zaak bellen”, zei hij nog.

Cornelis Pieter Wijnand (Cees) van Oostenbrugge werd op 25 juli 1947 in Gouda geboren. Hij overleed op 10 december 2008 in Zaandam.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.