Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Cambodjanen keren terug naar het land dat niet hun thuisland is

Home

Ate Hoekstra

Jimmy Hiem, tweede van links, met vrienden met wie hij ZIN Adventures opzette, een bedrijf dat toeristen rondleidt in Phnom-Penh. © Enric Catala

Washington zet jaarlijks vele tientallen mensen uit naar Cambodja, ook al zijn ze geworteld in de VS. Hoe redden zij zich, eenmaal terug in hun geboorteland?

In een smalle en rommelige straat houdt Jimmy Hiem een groep kinderen een plastic tas vol stokbroden voor. Gretig slaan de jongens en meisjes toe. “Een supermarkt zou dit brood anders gewoon weggooien. Dat zou zonde zijn. Dit is nog goed eten”, zegt Hiem terwijl de stokbroden uit de tas worden gegraaid.

Lees verder na de advertentie

Met zijn gespierde bouw, zijn kaalgeschoren hoofd en zijn vele tatoeages is Hiem een opvallende verschijning in hoofdstad Phnom-Penh. Hij is dan ook geen doorsnee Cambodjaan. Hiem vluchtte op jonge leeftijd met zijn ouders naar de Verenigde Staten, waar hij ruim dertig jaar woonde. Aan dat leven kwam een abrupt einde aan toen hij in 2016 naar Cambodja werd uitgezet, een land dat hij alleen nog kende uit verhalen van zijn familie.

Het lot van Hiem is er een van een groeiend aantal Cambodjanen dat in de jaren zeventig en tachtig als vluchtelingen naar de VS kwam. Waar de meesten zich succesvol settelden, raakten zij op het verkeerde pad. Ze begingen een misdaad, werden gestraft en uitgezet. Onder president Donald Trump nemen de uitzettingen toe. Cambodja erkent deze mensen als staatsburgers omdat ze in het land zijn geboren, ook als ze geen paspoort hebben. 

Succesvol bedrijf
Eenmaal in Cambodja moeten mannen als Hiem een nieuw bestaan opbouwen. Hij zette met lotgenoten ZIN Adventures op, een organisatie die toeristen rondleidt en die sinds kort restaurants en supermarkten afgaat om overgebleven voedsel in te zamelen. Dat wordt dan uitgedeeld onder arme Cambodjanen.

“We komen vaak in deze wijk met toeristen en dus willen we iets terug doen”, vertelt Hiem tijdens het uitdelen van de bij een supermarkt overgebleven stokbroden. Hij kijkt naar de snel inkrimpende voorraad in zijn tas. “Het liefst zouden we ook naar andere plekken gaan om eten uit te delen, maar vandaag hebben we maar zo’n dertig broden. Soms hebben we er wel honderd.”

De meeste uitgezette Cambodjanen kwamen als kind naar Amerika om een verwoestende burgeroorlog te ontvluchtten. Veel van hen werden geboren in een vluchtelingenkamp. In de VS hadden ze banen, gezinnen en vrienden. Wat ze niet hadden was een Amerikaans paspoort, en dan kan zelfs het in bezit hebben van een kleine hoeveelheid marihuana genoeg zijn om het land uitgezet te worden en nooit meer terug te mogen keren.

We komen vaak in deze wijk met toeristen en dus willen we iets terug doen

Jimmy Hiem

Bunthoeun Ly weet dat als geen ander. Hij raakte op jonge leeftijd eens betrokken bij een drugsdeal. “Ik deed het uit geldnood. Het was mijn eerste en enige overtreding”, zegt Ly, een ietwat verlegen man die drie jaar als marinier bij het Amerikaanse leger heeft gediend. “Ik kreeg acht maanden cel en dacht dat het daarmee wel gedaan zou zijn. Ik had nooit verwacht dat ze mij zouden deporteren.”

Net als veel anderen vond Ly het moeilijk om te wennen aan Cambodja. Alles is er anders dan thuis in Long Beach, Californië. Het eten, het verkeer, het klimaat, de cultuur en de mensen; zelfs de taal was een worsteling. “Toen ik jong was, sprak alleen mijn vader Khmer. Mijn moeder sprak Thais, anderen spraken Laotiaans of Engels”, herinnert Ly zich. “Ik kende daarom alleen maar de basis van het Khmer. Als ik op de markt iets wilde kopen, wees ik het aan en vroeg ik hoe het heette.”

Er zijn twee types mensen. Zij die wel en zij die niet gedeporteerd horen te worden. Sommigen hebben een lang strafblad.

Jimmy Hiem

Twee types mensen
Voor sommigen is de worsteling te groot. Zij plegen zelfmoord, raken verslaafd aan drugs of komen in de criminaliteit terecht. Verschillende gedeporteerden zitten in de gevangenis, zegt Hiem. “Er zijn twee types mensen. Zij die wel en zij die niet gedeporteerd horen te worden. Sommigen hebben een lang strafblad. Anderen, zoals Ly, hebben slechts een kleine overtreding begaan en hebben zich daarnaast altijd goed gedragen.”

Hiem en Ly maken er het beste maar van. Een groep kinderen springt om Ly en zijn tas vol broodjes heen. Een jonge vrouw vraagt Hiem of hij misschien nog wat brood over heeft voor haar echtgenoot. Hij toont een trotse glimlach. Want ook al is hij fel tegen de uitzettingen, Cambodja heeft hem voorgoed veranderd, zegt hij. “In de VS was ik een slechte man. Maar toen ik hier kwam en de armoede zag, realiseerde ik me dat het tijd was me bescheiden op te stellen en de mensen te helpen.”

Steeds meer uitzettingen
Tussen 1975 en 1994 hebben de VS ongeveer 150.000 vluchtelingen opgenomen uit Cambodja. Zij verlieten hun land vanwege het dictatoriale regime van de Rode Khmer, die genocide pleegde op de eigen bevolking, of de bezetting door buurland Vietnam die daarop volgde. De vluchtelingen kregen verblijfspapieren en werden vaak gehuisvest in slechte buurten, zonder werk of een programma om te integreren.

In 2002 sloot Washington een akkoord met de regering van Cambodja voor het terugnemen van vluchtelingen die in de VS de wet overtreden. In de jaren daarna, tot 2016, werden er ongeveer 750 teruggestuurd. De afgelopen jaren, sinds Donald Trump president werd, neemt het aantal deportaties toe. Vorig jaar waren het er meer dan honderd en dit jaar wordt een recordaantal van tweehonderd verwacht.

Zo’n 1400 Cambodjanen staan volgens KVAO, een organisatie die zich inzet voor uitgezette Cambodjanen, op de wachtlijst om het land te worden uitgezet. Zij kunnen ieder moment worden opgepakt, soms jaren nadat ze hun straf hebben uitgezeten. Er worden Cambodjanen uitgezet vanwege misdaden met geweld, maar ook omdat ze een kleine hoeveelheid softdrugs in bezit hadden.

Lees ook: 

Geadopteerd en na 38 jaar gedeporteerd

Adam Crapser is geboren in Zuid-Korea en geadopteerd door Amerikaanse ouders. Doordat zij nooit het staatsburgerschap hebben aangevraagd, is hij na het plegen van misdrijven de VS uitgezet.

Deel dit artikel

We komen vaak in deze wijk met toeristen en dus willen we iets terug doen

Jimmy Hiem

Er zijn twee types mensen. Zij die wel en zij die niet gedeporteerd horen te worden. Sommigen hebben een lang strafblad.

Jimmy Hiem