Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Cambodjaanse premier Hun Sen: kies voor mij, of krijg een burgeroorlog

Home

Ate Hoekstra

Hun Sen tijdens een werkbezoek in de jaren dat Cambodja nog onder Vietnamees bestuur stond. © RV

Voorafgaand aan de lokale verkiezingen, zondag in Cambodja, heeft premier Hun Sen de boel op scherp gezet: de keuze is tussen zijn partij en een burgeroorlog. Een portret van een steeds meedogenlozer leider.

"Om de levens van miljoenen te garanderen, zijn we bereid om honderd of tweehonderd mensen te elimineren." Die uitspraak deed afgelopen week ongetwijfeld de rillingen over het lijf van duizenden Cambodjanen lopen, veel van hen overlevenden van tientallen jaren oorlog. De Cambodjaanse premier Hun Sen laat er dan ook geen twijfel over bestaan. Bij de komende verkiezingen wordt er maar één overwinning geaccepteerd: die van zijn Cambodian People's Party (CPP).

Lees verder na de advertentie

Het was in augustus 1952 toen in een klein dorp aan de oevers van de wildstromende Mekong Rivier een jongetje met de naam Hun Bunnal werd geboren. Net als miljoenen landgenoten groeide het kind op onder eenvoudige omstandigheden in een boerengezin. Maar dit was geen gewoon jongetje. Onder de naam Hun Sen zou hij uitgroeien tot één van de langst regerende leiders ter wereld en met zijn familie grote welvaart opbouwen.

Hoe hard die boodschap ook is, hij past binnen het karakter van de leider die steeds meer op een alleenheerser begint te lijken

Bijna 65 jaar na zijn geboorte staat de Cambodjaanse premier aan de vooravond van zijn grootste uitdaging tot nu toe: de lokale verkiezingen aanstaande zondag, gevolgd door parlementsverkiezingen volgend jaar. Hun Sen bestormt de verkiezingen met ijzeren vuist: het volk zal voor zijn partij kiezen, heeft hij recent diverse keren gezegd, of het krijgt een burgeroorlog waarbij regeringstroepen korte metten maken met oppositieaanhangers.

Hoe hard die boodschap ook is, hij past binnen het karakter van de leider die steeds meer op een alleenheerser begint te lijken. Sebastian Strangio, auteur van het boek 'Hun Sen's Cambodia', ziet in Hun Sen een extreem intelligent persoon die zich als een kameleon aanpast aan zijn politieke omgeving. "Eén van Hun Sen's belangrijkste eigenschappen is zijn bereidheid om meedogenloos op te treden voor eigen politiek gewin", zegt Strangio. "Hij heeft een zintuig voor politieke zwakheid en bezit de mysterieuze vaardigheid om zowel de belangen als de kwetsbaarheden van zijn tegenstanders te doorzien."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Hun Sen © REUTERS

Rode Khmer

Een eerste glimp van die slimheid werd zichtbaar in 1970. Hun Sen sloot zich aan bij de communistische Rode Khmer om tegen de landgenoten te vechten die met steun van de Amerikanen een coup hadden gepleegd. Tijdens die gevechten ging het er zo heftig aan toe dat hij zijn linkeroog verloor. Het weerhield hem er niet van op te stomen naar de positie van commandant.

Na vijf jaar oorlog eiste de Rode Khmer de overwinning op, om Cambodja vervolgens in een diepe tragedie van genocide en hongersnood te storten. Hun Sen besefte al vroeg dat de Rode Khmer niet kon voortbestaan en vluchtte naar buurland Vietnam. 

Hij regeert met een vloeiende mix van coöptatie, legitimatie en onderdrukking

Lee Morgenbesser

Toen de Vietnamezen Cambodja eind 1978 binnenvielen, stormde Hun Sen met hen mee om zijn landgenoten te redden. Die actie viel in zulke goede aarde dat de Vietnamese bezettingsmacht de ambitieuze Cambodjaan aanstelde als minister van buitenlandse zaken. Zes jaar later werd de toen 32-jarige boerenzoon benoemd tot premier.

Volgens Lee Morgenbesser, een expert op het gebied van autoritaire regimes in Zuidoost-Azië, heeft Hun Sen sindsdien zijn meesterschap in de Cambodjaanse politiek keer op keer bewezen. "Hij regeert met een vloeiende mix van coöptatie, legitimatie en onderdrukking; een stabiele formule waarmee hij support heeft onder politieke elites en het volk."

Hij is autoritair en duldt geen oppositie, maar op een andere manier dan bijvoorbeeld de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un of Bashar al-Assad in Syrië, aldus Morgenbesser. "Waar veel andere autoritaire leiders een achterwaartse vorm van autoriteit gebruiken, daar is Hun Sen meer subtiel."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Premier Hun Sen. © Hollandse Hoogte / Panos Pictures

Meedogenloos

Toch kan ook de leider van Cambodja meedogenloos zijn. Dat werd wel duidelijk toen de VN, ruim twintig jaar geleden, verkiezingen organiseerde om het land te democratiseren. De werkelijkheid pakte anders uit. Hun Sen verloor de verkiezingen, maar worstelde zich vervolgens op tot de positie van 'tweede premier'. 

De geforceerde samenwerking met 'eerste premier' Norodom Ranariddh stond continu onder hoogspanning en bleek een opmaat naar nieuw geweld. Op 5 juli 1997 rolden de tanks wederom door de straten van Phnom Penh. Politieke tegenstanders werden geëxecuteerd, Ranariddh vluchtte in doodsangst naar Parijs. Hun Sen was opnieuw de onbetwiste leider.

Human Rights Watch zag nog veel meer wreedheden die onder Hun Sen zijn gepleegd. Volgens de mensenrechtenorganisatie zijn er inmiddels honderden oppositieleden, journalisten, vakbondsleden en andere critici gedood. Door een diepgewortelde cultuur van straffeloosheid en een slecht werkend juridisch systeem zijn veel moorden nooit opgelost.

Hun Sen heeft investeerders weten te overtuigen naar Cambodja te komen en heeft het leven van arbeiders verbeterd door de lonen te verhogen

Chea Vanny, vakbondsleider

Het weerhoudt Hun Sen er niet van om Cambodja tijdens soms urenlange speeches als een democratie te weerspiegelen waar de stem van de meerderheid telt en waar de rechtbanken onafhankelijk opereren. Via zijn eigen Facebook kanaal, waar hij bijna 8 miljoen likes heeft, propageert hij zichzelf graag als een familieman die altijd klaar staat om zijn landgenoten te helpen. En als dat niet genoeg is, herinnert hij het volk er graag aan dat hij hen van de Rode Khmer heeft gered en dat zijn partij het land heeft ontwikkeld.

Chea Vanny is één van de Cambodjanen die die boodschap van harte neemt. De vakbondsleider van de Cambodian Confederation Trade Union is ervan overtuigd dat Hun Sen en zijn partij het land nog veel goeds gaan brengen. "Dankzij hem hebben we nu vooruitgang en ontwikkeling. Hun Sen heeft investeerders weten te overtuigen naar Cambodja te komen en heeft het leven van arbeiders verbeterd door de lonen te verhogen," zegt hij.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Hun Sen © REUTERS

Wijdverspreid

Zuidoost-Azië expert Lee Morgenbesser bagatelliseert de prestaties. Na de verwoesting van de Rode Khmer kon Cambodja immers alleen nog maar vooruit, zegt hij. "Het feit dat armoede en corruptie nog zo wijdverspreid zijn, toont wel aan dat er limieten zijn aan Hun Sen's claim."

Bij Global Witness zijn ze ook al niet onder de indruk. Volgens de anticorruptie NGO heeft de naaste familie van de premier grote belangen in meer dan honderd bedrijven met een totaalwaarde van ruim 200 miljoen Amerikaanse dollar. Het totale vermogen van de Hun familie schat Global Witness op 500 miljoen tot 1 miljard dollar. Een nogal scherp contrast met Hun Sen's claim dat hij rondkomt van een maandsalaris van slechts 1150 dollar.

Het is een fragiel systeem dat kan ontsporen als er significante hervormingen worden doorgevoerd

San Chey is er niet over te spreken. De Cambodja directeur van het Affiliated Network for Social Accountability zou graag zien dat de autoritaire leider zijn macht gebruikt om iedereen in het land vooruit te helpen. "Politiek is niet iets voor één familie. Politiek is als een verkeerslicht. Als het licht groen is, mag je rijden. Is het rood, dan stop je. Doe je dat niet, dan krijg je ongelukken," zegt hij.

Van stoppen lijkt Hun Sen nog niets te willen weten. Tijdens de verkiezingen van vier jaar geleden verklaarde hij nog zeker tot 2023 te blijven zitten. Dat Cambodja ondertussen steeds meer afglijdt richting een dictatuur laat hem koud. 

Volgens Sebastian Strangio heeft Hun Sen in de 32 jaar dat hij aan de macht is een complex politiek systeem opgebouwd dat drijft op een persoonlijk netwerk van loyaliteit, afspraken en steun van machtige mensen in het leger, de regerende partij en de overheid. Het is een fragiel systeem dat kan ontsporen als er significante hervormingen worden doorgevoerd. "Bij elke beslissing die hij neemt, zal hij al die krachten in overweging moeten nemen", zegt Strangio. "Hij heeft alles nu in eigen hand."

Hun Sen's grootste uitdaging tot nu toe

Cambodja gaat zondag naar de stembus voor lokale verkiezingen. Het is een krachtmeting tussen de Cambodian People's Party (CPP) van Hun Sen en de oppositievoerende Cambodian National Rescue Party (CNRP). De verkiezingen worden beschouwd als een indicatie voor wat weleens Hun Sen's grootste uitdaging in zijn carrière kan worden: de parlementsverkiezingen in 2018.

Velen verwachten dat de CNRP veel stemmen zal winnen. Maar dat is niet zonder risico. Sinds de verkiezingen in 2013, waarbij de CNRP ondanks aanwijzingen van grootschalige fraude 45 procent van de zetels won, is het politieke klimaat in Cambodja verhard. Tal van politieke dissidenten zijn geïntimideerd, opgesloten of afgeranseld door knokploegen. Een staking van ontevreden textielarbeiders mondde begin 2014 uit in een bloedbad met zeker vijf doden en de populaire politiek commentator Kem Ley werd vorig jaar op klaarlichte dag vermoord.

Eist de oppositie straks de winst op, dan krijgt ze het leger op zich afgestuurd, dreigt Hun Sen.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Hoe hard die boodschap ook is, hij past binnen het karakter van de leider die steeds meer op een alleenheerser begint te lijken

Hij regeert met een vloeiende mix van coöptatie, legitimatie en onderdrukking

Lee Morgenbesser

Hun Sen heeft investeerders weten te overtuigen naar Cambodja te komen en heeft het leven van arbeiders verbeterd door de lonen te verhogen

Chea Vanny, vakbondsleider

Het is een fragiel systeem dat kan ontsporen als er significante hervormingen worden doorgevoerd