Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Calvinist en er goed uit zien

Home

Dorien Pels

Niks hedonisme, niks galg en rad. De grootste calvinisten zijn verrassend genoeg de jongeren. Twintigers scoren maar liefst 64 op de C-factor, en dat is flink hoger dan het gemiddelde van 56 procent.

Wie herinnert zich ’Terror Jaap’ nog? De dikke, treiterende winnaar van het zich eindeloos voortslepende realityprogramma de Gouden Kooi? Hij pestte eerst op Talpa en later op RTL5 iedereen de villa uit en wist de kijkcijfers op het laatst nog op te stuwen door voor de camera’s flauwe grappen te maken, te boeren en te kotsen. Het programma was een hit onder jonge kijkers. Johannes Calvijn draaide zich stilletjes om in zijn graf.

Of wat te denken van Paris Hilton, de Amerikaanse rijkeluisdochter die wereldberoemd is door niet meer dan dat ze een rijkeluisdochter is?

Wie dacht dat Jaap en Paris model staan voor de huidige generatie, kan opgelucht ademhalen. De huidige twintiger is namelijk ontzettend calvinistisch. Dat blijkt althans uit de resultaten van de C-test, die Trouw in samenwerking met de Vrije Universiteit ontwikkelde en die de afgelopen maanden door meer dan 70.000 mensen is ingevuld. Door 25 vragen met ja of nee te beantwoorden, konden mensen erachter komen hoe calvinistisch ze zijn.

Waar de gemiddelde Nederlander een C-factor van 56 haalt, scoren twintigers gemiddeld 64 procent. Op twee thema’s schieten ze erbovenuit: arbeidsethos en rechtlijnigheid. Jongeren vinden veel vaker dan volwassenen dat ze eigenlijk nog harder zouden moeten werken. Ook vinden ze iets vaker dan gemiddeld dat ze tekortschieten tegenover God.

Rechtlijnigheid is terug te zien bij de stelling: alle mensen zijn gelijk. Twintigers vullen vaker ja in. Ze vinden meer dan gemiddeld dat een strenge opvoeding kinderen goed voorbereidt op de toekomst.

Slechtst op één punt zijn ze juist minder calvinistisch dan de rest: de twintiger stelt mooie kleding meer dan gemiddeld op prijs. Afgezien van deze ene frivoliteit, willen jongeren vooral duidelijkheid, richtlijnen. „Natuurlijk zijn het al enigszins geïnteresseerde jongeren die aan de test meedoen.

Toch mag je best concluderen dat calvinisme nog lang niet aan het uitsterven is”, zegt godsdienstpsychologe Joke van Saane die het onderzoek samen met Trouw deed. „Het spreekt jongeren blijkbaar aan, al was het maar als geuzennaam. Jongeren voelen aan dat calvinisme ook staat voor authenticiteit.”

Niet ’Terror Jaap’ maar Jan Peter Balkenende is een rolmodel voor jongeren. Balkenende, het prototype van een calvinist, trok bij de verkiezingen verrassend veel jongeren. Harry van der Molen voorzitter van het CDJA, de jongerenafdeling van het CDA: „Jongeren houden van authenticiteit. Als je niet ’jezelf bent’ kijken jongeren daar doorheen. Balkenende is een archetype, maar wel een dat met zijn tijd meegaat.

Ook in RTL-Boulevard of op Hyves weet hij zich staande te houden zonder geforceerd over te komen. Dit in tegenstelling tot PvdA-leider Wouter Bos. Die werd in de media neergezet als iemand die nogal eens van mening veranderde. Dat wordt door jongeren niet gewaardeerd.”

Het Trouw-onderzoek laat zien dat na de SGP en de ChristenUnie, het CDA de partij is met de grootste calvinisten onder zijn aanhang. Van der Molen zelf had een score van maar liefst 69. Bij de vorige verkiezingen trok het CDA ongekend veel jongeren. „We zijn de jongste partij van Nederland. Een derde van de stemmers is onder de 35 jaar, dat is nog nooit voorgekomen.”

Die rechtlijnige manier van redeneren van jongeren die uit de C-test naar voren komt, herkent hij ook uit zijn eigen achterban. „Jongeren vinden het vreselijk irritant als het kabinet beslissingen voor zich uit schuift. Dan nog liever een beslissing waar ze het niet mee eens zijn. Het niet nemen van een besluit beschouwen ze als de allerslechtste optie. Ze hechten aan daadkracht, aan niet te veel eromheen draaien.”

Het jongste Tweede Kamerlid van het CDA, Sander de Rouwe, geboren in 1980, staat op bepaalde standpunten ook tot zijn eigen verbazing soms helemaal alleen in de fractie. „Jee, wat ben jij conservatief, krijgt hij vaak te horen”, weet Van der Molen.

Socioloog Paul Sikkema, van jongerenonderzoeksbureau Qrius is vooralsnog sceptisch: „Ik zie eerder dat jongeren vooral in economische zin nogal conservatief zijn, of zo je wilt calvinistisch. Ze zijn er van overtuigd dat als je maar hard genoeg werkt, je er vanzelf komt. Iedereen heeft kansen, die moet je grijpen. Dat iemand een uitkering aanvraagt, kunnen ze zich dan ook niet voorstellen. En verder wensen ze toch gewoon huisje-boompje-beestje, net als altijd. Die idealistische generatie die het allemaal heel anders wil doen, zie ik nog niet massaal opstaan.”

Zwartwit denken is jongeren eigen, zegt ook Van Saane. „Mild word je met de jaren, dat is al eeuwenlang zo.” Toch wordt die jeugdige eigenschap, die dus ook goed past in het calvinisme, volgens haar wel degelijk versterkt door de tijdgeest. „Dat moet je zien als een slinger: na een tijd van vrijheid volgt een tijd van meer structuur. Als die weer gaat knellen, zal de volgende generatie ongetwijfeld de teugels laten vieren.”

Jesse Klaver (22, met een C-factor van 53), voorzitter van Dwars, ziet die tendens ook terug in de manier waarop de jongerenorganisatie van GroenLinks nu georganiseerd is. Tot een aantal jaar geleden bivakkeerden de leden vooral boven in bomen uit protest tegen zaken als Betuwelijn en Schiphol. Tegenwoordig zijn er een secretaresse en een bestuur. „Daar sta ik heel erg achter. Ik heb idealen en die wil ik bereiken. Maar dat lukt niet als het een zooitje is.”

Herkenbaar vindt Klaver de neiging om altijd te vinden dat je niet hard genoeg werkt. Zelf werkt hij tachtig uur per week, in de politiek en aan zijn studie Europese politiek. „Het druk hebben is een statussymbool onder jongeren. Hoe meer nevenactiviteiten hoe beter, dat zie ik bij iedereen om me heen.”

GroenLinks heeft veel gematigd calvinisten onder zijn aanhang, blijkt uit het Trouw-onderzoek. Klaver kan zich er iets bij voorstellen. „Het gegeven dat de mens als individu zich moet inzetten voor een betere wereld, zit er bij ons wel in gebakken.”

Hoewel het calvinisme ook gezien kan worden als een levenshouding, bevestigt de hoge score op de C-factor de trend dat religie onder jongeren aan populariteit wint, zegt godsdienstpsychologe Van Saane. „Jongeren hebben minder last van de knellende banden die hun ouders misschien nog ervoeren. Nu secularisatie een feit is, zijn jongeren niet religieus omdat het moet, maar omdat ze er zelf voor kiezen.”

Klaver van Dwars komt uit een katholiek nest. Hij vindt het een voordeel dat hij de Bijbel kent. Veel jongeren zien religie als ’een positief extraatje’, weet ook Van Saane. „Jongeren stellen als het ware hun eigen overtuiging samen. Later laten ze die varen of passen zij hun overtuiging aan. Ze putten uit de dingen die ze zien en dat is, met internet, een oneindige poel. Die individualistische benadering van geloof past goed binnen het calvinisme.”

Die kritische houding en het vermogen om zelf hun informatie bij elkaar te zoeken, levert de huidige generatie ook wel het etiket Generatie Einstein op, een term die in 2006 bedacht is door twee reclamemakers.

Goed nieuws voor de kerken is die knip-en-plakreligie nog steeds niet. Van Saane: „Je ziet wel dat kerken die veel ruimte bieden voor individuele beleving onder jongeren, populair zijn, zoals de evangelische kerken. Traditionele kerken verwachten meer dat je onderdeel bent van een groep, een gemeenschap. En dat willen jongeren vaak niet.”

De Generatie Einstein wordt veel positiefs toegedicht, in tegenstelling tot de generatie voor hen. De jongeren van nu zouden socialer en sterker in het leven staan. Die optimistische visie wordt ondersteund door de hoge C-factorscore, die ook naastenliefde en de plicht om iets terug te doen voor de maatschappij als onderdeel heeft.

De gedachte dat deze generatie staat voor een betere wereld is aanlokkelijk. Zo aanlokkelijk dat op Amerikaanse websites nu ook al de ’Generatie G’ is gesignaleerd. En die G staat dan voor Generosity. De vrijgevige generatie zou een reactie zijn op de economische crisis, die maakt dat mensen weer eens kijken naar wat ze nu echt van waarde vinden.

Lees verder na de advertentie
(Trouw)
(Trouw)

Deel dit artikel