Bottenkraken soms link, en niet beter dan aspirientje

home

Petra Vissers

©Thinkstock

Wat in de volksmond kraken wordt genoemd, heet met een mooi woord 'manipulatie van het bewegingsapparaat'. Met korte trekbewegingen krijgen gewrichten of wervels een flinke tik. Bij rug- en nekklachten, maar ook bij bijvoorbeeld kaak- of hoofdpijn kan worden gekraakt.

Benamingen als 'bottenkraker' zijn onterecht. Het geluid dat soms ontstaat, komt waarschijnlijk doordat gas, dat in een soort smeerolie tussen de gewrichten zit opgelost, ontsnapt. Ongeveer wat er gebeurt als de dop van een colafles wordt gedraaid.

Verschillende therapeuten kraken binnen uiteenlopende behandelingen. Manuele therapeuten en orthomanuele therapeuten moeten een opleiding tot respectievelijk fysiotherapeut en basisarts gevolgd hebben voor ze zich kunnen specialiseren. Hierdoor hebben zij een BIG-registratie als zorgverlener. Chiropraxie en osteopathie zijn alternatieve geneeswijzen, waar kraken een onderdeel van is. Genoeg keus dus, en daar zit hem precies het probleem. "Iedereen gebruikt verschillende technieken", legt Rien Vermeulen uit, neuroloog in het AMC. Niet alleen de vier grote groepen verschillen van elkaar, binnen de manuele therapie zijn bijvoorbeeld ook weer allerlei verschillende handgrepen.

Omdat kraken op zoveel manieren gebeurt, ontbreekt onderzoek onder grote groepen patiënten. De chiropraxie is het meest uniform, dus daar is volgens Vermeulen ook het meeste over bekend. "Uit alle onderzoeken kunnen we concluderen dat de behandelingen geen duidelijk effect hebben", zegt hij. "Kraken kan, vooral in de nek, zelfs gevaarlijk zijn. Het kan leiden tot verlammingen, herseninfarcten of een dwarslaesie." Hij krijgt elk jaar wel iemand in het ziekenhuis die verkeerd is gekraakt. Maar, geeft de neuroloog ook toe, hij ziet alleen wat er misgaat.

Ronald Kuhlemeier is al vijfentwintig jaar manueel therapeut en werkt bij kliniek de Vijverlaan in Dordrecht. Ook hij kent de gevaren van kraken. "Die patiënten zijn door de verkeerde mensen met de verkeerde technieken behandeld", zegt hij. "Sommige therapeuten behandelen niet zoals het zou moeten; in mijn opleiding en nascholing wordt enorm veel aandacht besteed aan verschillende handgrepen. Als ik dan hoor dat een fysiotherapeut ook heeft gekraakt, dan denk ik wel, laat dat nu aan ons over."

Huisartsen verwijzen regelmatig door naar manueel therapeuten. Volgens Kuhlemeier helpt de behandeling dan ook veel mensen van hun klachten af. Hoe het precies werkt en waarom kan hij niet helemaal verklaren. "Waarschijnlijk werkt het omdat de zenuwuiteinden bij kraken een flinke impuls krijgen, ze hebben als het ware een schrikreactie. Daarna volgt een ontspanningsreactie en kan de pijn verdwijnen." Bijwerkingen verschillen van persoon tot persoon. Sommige mensen hebben nergens last van, anderen krijgen spierpijn of worden erg moe.

Neuroloog Vermeulen kan niets met de weinig wetenschappelijke verklaring. Wel gelooft hij dat mensen baat hebben bij een therapie. "Veruit de meeste pijnen gaan vanzelf weer over. Maar als mensen naar de huisarts gaan, willen ze graag dat er iets gebeurt. Al die therapieën geven mensen dat gevoel: een perfect voorbeeld van het placebo-effect."

Wat volgens hem ook werkt, is dat veel krakers door de pijn heen gaan. "Als je pijn hebt in je linkerteen, maar jezelf in je rechterkuit hard knijpt, vergeet je de pijn in je teen. We denken dat dit iets te maken heeft met pijnbanen die overbezet raken."

Mensen die naar een therapeut willen, raadt Vermeulen aan eerst naar de huisarts te gaan. Sinds 2006 heeft een patiënt niet altijd meer een doorverwijzing nodig. "Zeer gevaarlijk", noemt de neuroloog die ontwikkeling. Pijn kan namelijk ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld botontkalking of uitzaaiingen van een tumor. "Als een therapeut dan aan de wervels gaat zitten, is dat erg gevaarlijk."

Als de huisarts weet wat de oorzaak is, dan is kraken in de lage rug volgens Vermeulen helemaal geen probleem. "Maar het is nooit bewezen dat kraken beter werkt dan een aspirientje", voegt hij eraan toe.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie