Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Boswachters strijden met inheemsen over Keniaanse Embobutwoud

Home

Ilona Eveleens

Sengwermannen protesteren tegen de evacuatie. © REUTERS

Het Embobutwoud in Kenia moet worden hersteld zodat de boomwortels het water weer vasthouden. Maar dat herstel gaat ten koste van de inheemse bevolking.

Kan een inheems volk leven in een woud dat een waterwingebied is? Het dilemma schreeuwt je ter plekke toe. Van het Embobutwoud in het westen van Kenia zijn alleen nog plukjes over terwijl er een rivier ontspringt die belangrijk is voor een groot deel van West-Kenia. Het woud moet dringend worden hersteld want Kenia kampt al met een watertekort - en de boomwortels zijn belangrijk om regenwater vast te houden in dit gebied dat daardoor kan functioneren als waterbassin.

Lees verder na de advertentie

En dan zijn daar de Sengwer, een volk van wat vroeger jagers en verzamelaars waren, die het Embobutwoud als hun traditionele woongebied beschouwen. Hun voorouders vonden in het woud alles wat ze nodig hadden. Ze aten vlees van wilde dieren die ze met pijl en boog doodden. Ze verzamelden knollen en wilde granen waarmee ze hun dieet aanvulden. Ook snoepten ze van de honing van de bijen en gebruikten geneeskrachtige kruiden bij ziekten.

Wij kennen het woud het beste

Elias Kimaiyo, Sengweractivist

Razzia

Elias Kimaiyo, een Sengweractivist, gelooft dat het geen dilemma is maar een win-winsituatie. "Wij kennen het woud het beste. Wij zijn de natuurlijke beschermers. Het departement van boswachterij moet ons leren hoe we het kunnen herstellen." De overheid wil echter geen mens in het woud en zet iedereen er met harde hand uit.

Kimaiyo belooft mee te gaan naar het Embobutwoud om zijn mensen te ontmoeten. Het is nog donker en alleen de nachtzwaluwen laten hun langgerekte, snorrende geluid horen als hij uit zijn logeeradres komt in Eldoret, een stadje ten zuiden van het Embobutwoud. Hij steekt zijn hoofd door het autoraam en zegt met neergeslagen ogen: "Ik durf niet. Er is geschoten in het woud. Mijn contacten daar vertellen dat boswachters weer een razzia uitvoeren om mensen uit het Embobutwoud te verdrijven."

Oorlog

Kimaiyo is een gezochte man. De autoriteiten hebben genoeg van zijn activisme. Lokale politici maken hem uit voor crimineel. Hij raakte vorig jaar gewond toen de boswachterij de zoveelste poging deed om Sengwer uit het woud te verdrijven. Hij rende weg maar struikelde en viel met zijn knie op een steen. "De boswachters haalden me in en sloegen met hun geweerkolven op mijn schouder. Nu kan ik mijn rechterarm niet meer goed gebruiken en mijn knieschijf is beschadigd."

Sengwer, woedend over de het optreden van de boswachters, staken uit wraak een gebouw van de boswachterij in brand. Daarmee werd het echt oorlog tussen beide kampen. De boswachterij gebruikte steeds grover geweld. Boswachters sloegen de Sengwer hardhandig uit het woud en verbrandden huizen en bezittingen. Ook namen ze wat vee mee. Kort geleden kwam een oude man om het leven tijdens zo'n confrontatie.

De EU dringt aan op het respecteren van inheemse mensen

Bomenkap

In reactie op het brute optreden van de boswachters schortte de Europese Unie vorige maand ruim dertig miljoen euro hulp op voor de bescherming van waterwingebieden in Kenia. "De EU dringt aan op het respecteren van de rechten van inheemse mensen. Het was nooit verwacht dat het behoud van waterwingebieden uitzettingen of gebruik van geweld zou betekenen", aldus een verklaring van de EU.

Kimaiyo heeft ondanks het vroege tijdstip voor een vervangster kunnen zorgen. De urenlange tocht voert over verlaten straten, landweggetjes en karrensporen om de patrouillerende boswachters te ontwijken. De Cherangani Hills waarop het Embobutwoud ligt, zouden bergen moeten worden genoemd vanwege hun hoogte tot zo'n 3500 meter. Embobut is niet het enige woud in het berglandschap. Er zijn er dertien en allemaal vertonen ze sporen van grootschalige bomenkap. Veel hellingen zijn tot aan de top bedekt met akkers. Aardappels op de westzijde en mais op de oostzijde.

De Oost-Afrikaanse natuurgemeenschap EAWS schat dat al in 2009 driekwart van het originele Embobut-bos verloren was door kap. Maar ook andere waterwingebieden lijden onder groot verlies van bomen. Kenia was ruim tweehonderd jaar geleden nog voor zo'n 40 procent bedekt met woud. Nu is dat volgens de overheid 7 procent maar onafhankelijke natuurbeschermers houden het eerder op 3 procent.

Voorouders

Chepyomot is een gehucht aan de rand van het Embobutwoud. Er wonen uitgezette Sengwer maar ook Marakwet, de grootste bevolkingsgroep in de Cherangani Hills.

Tekst gaat door onder de illustratie

© Sander Soewargana

John Toroitich is bereid een stukje mee te gaan het woud in. De Sengwer is een voorbeeld van hoe het inheemse volk al lang niet meer leeft zoals de voorouders. Het volk van jagers en verzamelaars heeft zich aangepast aan andere bevolkingsgroepen in de regio. Toroitich is veehouder wiens koeien en schapen grazen in het woud. "We deden ook aan landbouw maar daar zijn we mee opgehouden toen we begrepen dat het slecht was voor het woud", vertelt hij terwijl hij met grote stappen het Embobutwoud inloopt. Zijn dikke jack over een fleecevest is geen overbodige luxe want het is er koud ondanks een strakblauwe hemel en zonneschijn.

Tussen de soms eeuwenoude bomen grazen koeien. Een onlangs geboren kalf drinkt gulzig uit de moeders uier. Geschoren schapen huppelen de helling af. "Ik ga aan het einde van de middag weer naar mijn huis diep in het woud om er de nacht door te brengen. Dan zijn de boswachters terug naar hun post", zegt Toroitich met een norse blik. Sengwer-mannen spelen een gevaarlijk kat-en-muisspel met de bewapende boswachters.

Wij hebben geen ander thuis dan het Embobutwoud

Het land is heilig

Toroitich: "Wij hebben geen ander thuis dan het Embobutwoud. De overheid wilde ons ver van hier vestigen maar onze voorouders zijn hier begraven. Hun geesten spreken nog altijd tot ons in onze dromen en geven ons leiding. We kunnen het woud niet opgeven." Inheemse volken hebben een intense verhouding met het land waarop hun voorouders leefden en de grond waarin ze werden begraven. Het is heilige voor ze. Sengwer, ook zij die niet meer in het woud wonen, trekken naar Embobut om hun kinderen namen te geven. Een belangrijke ceremonie. Naar eigen zeggen worden ze door de geesten van de voorvaderen geïnspireerd over welke naam het beste bij een kind past.

Er zijn naar schatting 30.000 Sengwer maar hooguit 5000 wonen nog min of meer in het woud. Toroitich geeft toe dat ze in het verleden niet altijd goed voor het woud hebben gezorgd. "Wij waren niet de enige die voor landbouw bomen kapten. De Marakwet deden dat ook maar wij hielden ermee op toen we begrepen hoe slecht het was." Maar is vee in het woud dan niet schadelijk? Hij blijft het antwoord schuldig.

Traditie

Sengwer vinden dat er onvoldoende naar ze wordt geluisterd. "Dat komt doordat de staat de Sengwer niet als een apart inheems volk erkent", concludeert de 23-jarige Albina Cheboi. "We worden soms bij de Marakwet gevoegd, dan weer bij een andere groep. Maar we zijn anders. Voor ons vertegenwoordigt het Embobutwoud niet alleen een economische levensstijl maar vooral cultuur en tradities die belangrijk voor ons zijn."

Cheboi studeert in Eldoret. Ze draagt een zwarte glitterjurk met leren jack en haar ogen zijn voortdurend gefixeerd op het scherm van haar mobieltje. De vraag dringt zich op of de verknochtheid van de Sengwer aan het woud anno 2018 niet achterhaald is. Ze geeft toe dat de kans groot is dat ze ooit een baan vindt in de stad. "Mogelijk zal ik met man trouwen die ook in de stad werkt en waar onze kinderen naar school gaan. Maar in de vakanties wil ik in het Embobutwoud zijn, in de nabijheid van onze voorouders. Het woud verschaft ons een identiteit. Zonder Embobut bestaan we niet."

Prijs voor mensenrechten

Elias Kimaiyo kreeg onlangs in de hoofdstad Nairobi een mensenrechtenprijs van de Nationale Coalitie van Mensenrechtenverdedigers, waarvan Nederland voorzitter is. Hij ontving de onderscheiding voor het documenteren van mensenrechtenschendingen in het Embobutwoud en de inzet voor de Sengwer. Hij schreef een brief aan de Keniaanse president Uhuru Kenyatta waarin hij de grieven van de Sengwer uiteenzette over de verdrijving uit het Embobutwoud. Hij kreeg geen antwoord.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Wij kennen het woud het beste

Elias Kimaiyo, Sengweractivist

De EU dringt aan op het respecteren van inheemse mensen

Wij hebben geen ander thuis dan het Embobutwoud