Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bosch, vergeten Waddeneiland

Home

door Ellis Ellenbroek

In heel wat cafés hangt het aan de muur, op een kaart, toch kent haast niemand Bosch. Twee doodgewone dames doken in de geschiedenis van het verdwenen waddeneiland en maakten een expositie.

Vaak vroeg Yvonne Nijlunsing uit het Groningse Den Andel zich af waarom haar straat nou toch Boschweg heet. In de wijde omtrek van het dorpje aan de waddenkust is geen bos te bekennen. Misschien was die Bosch een dominee. Tot Nijlunsing, houtbewerkster, in een boek over huizen bouwen stomtoevallig de zin `het verdwenen eiland Bosch` tegenkwam. Samen met de Groningse psychologe Willeke van Vulpen besloot ze de geschiedenis van Bosch uit te pluizen. Met een big smile: ,,Ik ben houtbewerker, geen intellectueel. Naar een bieb of archief gaan is voor mij ingewikkeld. Willeke, die ik ken van verjaardagen van mijn zus, zei: `Dan gaan we samen naar de bieb`.“ De samenwerking leidde tot een expositie die deze zomer te zien is in Warffum.

Bosch bevond zich tot in de late Middeleeuwen tussen Schiermonnikoog en Rottumeroog. Op oude kaarten is het eilandje nog altijd te vinden, meestal vergezeld, of in één adem genoemd met Heffesant en Cornsant. Van Vulpen: ,,Ik heb het in heel wat kroegen aan de muur zien hangen. Toch kent niemand het. Kennelijk heeft nog nooit iemand de nieuwsgierigheid gehad om uit te zoeken hoe het zat met dat eiland.“ Nijlunsing: ,,In tegenstelling tot Griend, bij Harlingen. Daarover is veel meer bekend.“

Geassisteerd door enkele historisch onderlegden reconstrueerden de twee vrouwen het verhaal van een klein, konijnenrijk eiland dat bij de dramatische Allerheiligenvloed van 1570 grotendeels wegspoelde. Nijlunsing: ,,Alle duinen en bebouwing zijn toen weggeslagen. Je kon er niet meer wonen.“ Er was nog wel een strandvoogd die zich bemoeide met de rechtszaak over een schip met zijde dat bij Bosch strandde. Rond 1630, vertelt Nijlunsing, is Bosch nog aangegroeid. ,,Toen heeft er nog een gezin gewoond. Maar in 1717 kwam de nekklap, met de kerstvloed.“

De zelfbenoemde waddenonderzoeksters laten het niet bij Bosch. De wadden herbergen nog veel meer schatten die ze willen leren kennen. Van Vulpen: ,,Verdronken dorpjes, zandplaten, wierden overal, bijvoorbeeld aan de Dollard. Er moet ooit een Romeins fort hebben gestaan bij Delfzijl.“ De psychologe en de houtbewerkster hebben ondertussen een heel gezelschap om zich heen van historici, geologen, ecologen en biologen. Eind juni is er een conferentie in Warffum. Amateur of hoogleraar, iedereen die benaderd wordt doet graag en gratis mee aan het project dat `verdronken geschiedenis` is gedoopt. “Dat je in 2006 nog een eiland kunt ontdekken is jongensboekromantiek“, zegt Van Vulpen. Maar de tijd van liefdewerk oud papier is wat haar betreft voorbij. Er zou geld moeten komen voor waddenarcheologie. ,,Iedereen heeft het over de biologische en de economische waarde van de wadden, maar er hebben ook mensen gewoond. Sporen daarvan moeten we in kaart brengen en beschermen.“

Deel dit artikel