Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Boeten voor andermans crisis

Home

Janne Chaudron

De Griekse bezuinigingen treffen burgers én bedrijven. Tienduizenden middenstanders moeten hun deuren sluiten door de maatregelen van de regering-Papandreou. Ze zijn ten einde raad: 'Nog meer bezuinigingen maken dit land kapot'

Halverwege het gesprek doet Ina Piperaki even haar ogen dicht en legt haar hoofd in haar handen. Ze schudt heel hard nee. Dan kijkt ze op, met tranen in haar ogen. "Ik weet het niet meer", zegt ze geëmotioneerd. "Ik weet echt niet wat ik moet doen. Ik wil mensen helpen, maar het wordt me onmogelijk gemaakt."

Piperaki runt al vijftien jaar een apotheek in Athene. Ze ziet iedere dag zo'n tweehonderd mensen. Sommigen komen enkel voor een praatje. "Wist je dat de apotheek de op twee na belangrijkste ontmoetingsplaats is in een wijk? De eerste is de kapper." Anderen halen hun medicijnen en vertrekken weer. En soms moeten Piperaki en haar personeel klanten bijgestaan vanwege de zware tijd die ze doormaken.

Dat sociale aspect was voor Piperaki reden om een eigen bedrijf te beginnen. "Ik heb farmacie gestudeerd, heb vervolgens lange tijd onderzoek gedaan, maar ik miste het contact met mensen. Dat heb ik nu wel."

Rekeningen blijven liggen
Het bureau van Piperaki ligt vol paperassen. Van onbetaalde rekeningen tot petities die ze met andere Grieken op Facebook plaatst. Daarin stelt ze dat de Duitsers de Grieken nog geld schuldig zijn vanwege de ravage in de Tweede Wereldoorlog. Piperaki: "Duitsland moet niet net doen alsof alleen de Grieken er een puinhoop van maken". Achter het bureau van Piperaki hangen tal van onderscheidingen. Zo riep een vrouwenbeweging haar in 2006 uit tot vrouw van het jaar en er hangt een foto waarop de farmeceut arm in arm staat met de voorzitter van de Europese Commissie Barroso.

Piperaki is een betrokken vrouw die haar klanten en Griekenland een warm hart toedraagt. Maar de medicijnen die haar apotheek verstrekt worden al meer dan een jaar niet meer vergoed door de overheid. Als Grieken medicijnen nodig hebben moeten ze maximaal 25 procent zelf bijdragen. De overheid legt de rest bij. "Wij schieten de kosten voor en na drie maanden betaalt de overheid ons terug. Zo ging het in het verleden. Maar de overheid heeft ons sinds september 2010 niet meer betaald. Er is geen geld!", roept Piperaki uit.

"Ik heb hierdoor een schuld uitstaan bij mijn toeleveranciers. Die zijn het inmiddels zat. Een paar maanden geleden was het zelfs zo erg dat mijn insulinevoorraad op was. Wat moet ik dan tegen mijn klanten zeggen? Sorry, ik kan niets voor u doen? Dat weiger ik." Piperaki klopte aan bij de banken om een nieuwe lening te vragen. "Maar die wordt niet verstrekt. Ook de banken houden de hand op de knip."

Middenstand direct getroffen
Tegelijkertijd wordt Piperaki geconfronteerd met vijf nieuwe belastingen die ze de overheid schuldig is. Dat gaat van een belasting op onroerend goed tot een belasting op arbeid, afhankelijk van het inkomen. Piperaki is het zat.

En zij niet alleen. De Griekse middenstand wordt hard getroffen door de bezuinigingsmaatregelen die premier Papendreou iedere twee maanden aanscherpt. Of het nu gaat om taxichauffeurs, restauranthouders, en andere kleine ondernemingen; iedereen klaagt over het feit dat de bedrijven die de Griek met veel moeite heeft opgebouwd, in één keer om zeep worden geholpen. De verschillende belastingen zijn simpelweg niet te dragen voor kleine ondernemers.

De druk neemt toe
De regering lijkt weinig keus te hebben. Ze staat onder enorme druk. Het IMF, de Europese Commissie en in het bijzonder landen als Nederland en Duitsland eisen harde bezuinigingsmaatregelen en belastingverhogingen. Volgende week vliegen er opnieuw mensen van de EU en het IMF naar Athene om te controleren of de regering-Papandreou de jongste maatregelen goed uitvoert. Zo niet, dan komt Griekenland niet in aanmerking voor het volgende hulppakket van 8 miljard euro. Zonder extra geld is halverwege oktober de staatskas leeg.

Maar de Griekse ondernemer denkt dat nieuwe maatregelen een averechts effect hebben. "De EU en het IMF kunnen van alles eisen; nog meer bezuiningsmaatregelen maken ons land kapot", zegt Paperaki. Dat er iets moet veranderen staat voor de farmaceut en andere ondernemers buiten kijf. Maar op dit moment worden de verkeerde maatregelen genomen.

Publieke sector

De ondernemer wijst naar de logge publieke sector. Hoewel de salarissen daar al flink zijn verlaagd, en de pensioenleeftijd verhoogd, vinden de Griekse ondernemers dat er steviger hervormingen nodig zijn. Tien procent van de bevolking, zo'n miljoen mensen, werkt voor de overheid. Ambtenaren zijn eeuwig verzekerd van een baan, verdienen meer dan de gemiddelde Griek, werken zeer inefficiënt en zijn volgens velen corrupt.

Een voorbeeld: mensen die zelfstandig ondernemer willen worden, moeten sinds kort meer belasting betalen. Ze hebben een licentie nodig en met dat papiertje in de hand wordt gekeken hoeveel belasting de zelfstandig ondernemer de overheid schuldig is. Probleem is dat geen enkele ambtenaar weet hoe hij een licentie moet verstrekken. Met als gevolg dat de belasting niet betaald wordt.

Vriendjespolitiek
De regering van Papandreou - die inmiddels alle krediet bij de bevolking heeft verspeeld - wordt als schuldige aangewezen. Papandreou pakt de corruptie in de publieke sector niet genoeg aan, en hij zou enkel mensen van de eigen socialistische partij (PASOK) baantjes toespelen, menen de Grieken.

De premier probeert wel dingen te veranderen. Zo plaatste de regering-Papandreou een jaar geleden een oproep op intranet voor een nieuwe secretaris-generaal: door de vacature transparant voor iedereen open te stellen, zou voorkomen worden dat de functie vanzelf zou worden toebedeeld aan een partijbons. Er kwamen vijfduizend aanmeldingen. Hoe de verdere sollicitatieprocedure is verlopen, weet niemand. Maar de uitkomst was dat uit al die aanmeldingen toch weer een hooggeplaatst partijlid werd gekozen.

Horeca
Het maakt mensen als restauranthouder George Kourassis woedend. Hij heeft een taverna in een buitenwijk van Athene. Toen de opa van Kourassis in 1932 de taverna opende, was de buurt nog niet opgeslokt door de grote stad. "Toentertijd kwamen mensen hier om een paar dagen vakantie te vieren." Inmiddels bestaat de vaste klantenkring van Kourassis uit mensen uit de buurt.

Op een zaterdagavond rond zes uur 's avonds zijn de tafeltjes van Kourassis' taverna nog leeg. Op het terras dat overdekt wordt door grote bomen, schillen drie mannen de aardappelen die 's avonds opgediend worden. Kourassis lacht als het gesprek zich toespitst op het indrukwekkende dak van bladeren. "Discovery Channel heeft hier om die reden een keer een documentaire opgenomen." Dat was goed voor de klandizie. "Nog steeds komen buitenlanders die de documentaire hebben gezien."

Dat is het enige lichtpuntje voor Kourassis' klantenbestand. Hoewel zijn vaste gasten blijven komen, eten en drinken ze een stuk minder dan voorheen. De btw is in een jaar tijd door de regering vier keer verhoogd. Van 8 naar 9, naar 11, naar 13 en onlangs naar 23 procent. "In plaats van de prijzen te verhogen, heb ik de marges kleiner gemaakt. Ik heb mensen moeten ontslaan. Mijn familieleden draaien nu meer en langere diensten."

Kourassis maakt zich grote zorgen over de toekomst van zijn land, over de toekomst van de kleine en middelgrote ondernemingen die volgens de restauranteigenaar het hart vormen van de economie. "Aan het eind van dit jaar zullen 200.000 kleine ondernemingen de deuren moeten sluiten. Het heeft geen zin nog langer de belasting te verhogen. De partij van Papandreou begrijpt er niets van. De publieke sector moet grondig hervormd worden. Hij doet het omgekeerde, hij pakt ondernemers aan."

Bonden
Griekse vakbonden proberen gebruik te maken van de woede onder de bevolking. Van oudsher hebben de bonden een grote machtsbasis, en kunnen ze rekenen op veel steun. De demonstraties van de vakbonden trekken weliswaar minder mensen dan gehoopt, maar de bonden laten constant hun tanden zien. Privatiseren van staatsbedrijven, verlagen van lonen, nieuwe belastingen: de vakbonden voeren actie want ze zijn tegen.

Nieuwe belastingen
De onlangs ingevoerde huizenbelasting is daar een voorbeeld van. De Grieken zijn woedend over deze maatregel die alle huiseigenaren verplicht een eenmalige belasting te betalen. Die heffing is afhankelijk van de grootte van het huis. Een gemiddeld huishouden betaalt tussen de 400 en 500 euro. De belastingen worden geïnd via de elektriciteitsrekening. Dat pikt de vakbond van elektriciteitsbedrijven niet.

"Wij gaan hier absoluut niet mee akoord", zegt Koutsodimas van de vakbond Genop Dei, met zo'n 22.000 leden. De vakbond huist in een vervallen pand in het centrum van Athene. De grond ligt bezaaid met stapels affiches waar nieuwe acties op staan aangekondigd. Op de bureaus liggen pakjes shag. De tv staat aan. Eén van de werknemers van de bond steekt een sigaret op en kijkt naar minister van financiën Venizelos die een toespraak houdt. Hij is bang voor nieuwe maatregelen.

"De hardwerkende Griek moet boeten voor deze crisis, terwijl hij juist de welvaart heeft gecreëerd", zegt Koutsodimas. De vakbond is niet van plan de elektriciteit af te sluiten, als de belasting niet betaald wordt. De directeur van het elektriciteitsbedrijf, dat voor 51 procent in handen is van de overheid, heeft zich achter de vakbond geschaard. Onlangs heeft hij aangekondigd alleen bij de rijke mensen de stroom uit te schakelen als ze niet betalen. De arme mensen en de middenklasse laat het elektriciteitsbedrijf ongemoeid.

"Op dit moment staat er al 780 miljoen aan onbetaalde rekeningen open. Wat denk je dat er gebeurt als mensen ook nog eens een extra belasting moeten betalen", zegt Koutsodimas. "Precies, dat doen ze niet. En als we bij al die mensen de elektriciteit afsluiten, zit straks een derde van de bevolking zonder stroom. We zijn geen derdewereldland!", roept Koutsodimas verontwaardigd uit.

Nieuwe maatregelen veroorzaken ongetwijfeld een hoop sociale onrust in een land waar de bevolking het zat is om als lui te worden gekwalificeerd door andere Europese landen en zich niet serieus genomen voelt door de eigen politici. "Mensen in de private sector werken in Griekenland gemiddeld 42 uur per week", zegt restauranthouder Kourassis. "Gemiddeld! De meesten werken meer. Hoezo lui? Dat imago klopt niet."

Vakbondsman Koutsodimas: "Ik mis Europees leiderschap. Ik verlang terug naar mensen als oud-president Mitterrand, voormalig bondskanselier Kohl, en de vader van de huidige Griekse premier Andreas Papandreou. Nu moeten we het doen met bondskanselier Merkel, die een verkeerd beeld schetst van ons land."

Voor farmaceut Piperaki is de economische crisis reden te verhuizen naar Parijs. "Ik spreek goed Frans en ik kan hier geen toekomst opbouwen." En hoe moet het dan met haar klanten? "Die gaan me natuurlijk aan het hart, maar ik kan geen bedrijf runnen dat verlies lijdt. Bovendien blijf ik vechten voor Griekenland, vanuit Frankrijk. Ik laat dit land niet zomaar ten onder gaan."

Hoe is het zover gekomen?
De problemen in Griekenland begonnen in december 2009 toen bekend werd dat de Griekse regering jarenlang met de statistieken had geknoeid. Over 2009 meldde de Griekse regering een overheidstekort van 6 procent van het bruto binnenlands product (bbp) terwijl dat in werkelijkheid uitkwam op 12,5 procent. De Europese Commissie reageerde woedend op de Griekse leugens en eiste harde maatregelen om de economie in het gareel te krijgen. Bovendien kampte het land op dat moment met een staatsschuld van 100 procent, inmiddels ligt die boven de 150 procent van het bbp. De problemen verergerden toen kredietbureaus zoals Standard and Poor's de kredietwaardigheid van Griekenland keer op keer naar beneden bijstelden. Met als gevolg dat de rente die Griekenland moest betalen op leningen opliep.

Het land kwam in betalingsproblemen en in mei 2010 verstrekte Europa het eerste pakket noodleningen ter waarde van 110 miljard euro. Het bleek niet genoeg. In juli beloofden Europa en het IMF meer geld. De Griekse overheid maakt alleen kans op de noodlening als het bezuinigt en de overheidsinkomsten verhoogt. Daarom heeft de Griekse regering bijna alle belastingen flink verhoogd en nieuwe ingevoerd. Zoals een eenmalige belasting die huiseigenaren moeten betalen. Dat moet volgens de Griekse regering 2 miljard euro opleveren. Daarnaast snijdt de overheid in publieke uitgaven, heeft het de overheidssalarissen met een kwart verlaagd, verhoogt het de pensioenleeftijd en privatiseert het staatsbedrijven.

Het IMF en de EU vinden dat de maatregelen niet voldoende effect sorteren. Zo komt het privatiseren van staatsbedrijven niet op gang. Deze week kondigde de minister van financiën Venizelos daarom nieuwe maatregelen af: 30.000 ambtenaren worden ontslagen en hij gaat op zoek naar meer belastingverhogingen.



Lees verder na de advertentie

Deel dit artikel