Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Boete voor langstuderen is een straf op ambitie

Home

Michel Couzijn, onderzoeker en lerarenopleider en Universiteit van Amsterdam

© anp

Een beetje liberaal laat studenten zelf hun keuzes maken. Langstuderen veroorzaakt nauwelijks financiële schade.

Demissionair staatssecretaris Zijlstra (VVD) wil met ingang van komend collegejaar studenten die langer dan vijf jaar over hun studie doen een boete opleggen van drieduizend euro per studiejaar. De boete komt bovenop hun, uit eigen zak betaalde, collegegeld van 1650 euro. Al jarenlang hebben 'langstudeerders' geen recht meer op studiefinanciering; ze bedruipen zich financieel zelf.

Een groep studenten is naar de rechter gelopen om bezwaar te maken tegen de langstudeerboete. Ze vinden de maatregel een 'ordinaire bezuiniging' die de toegang tot het hoger onderwijs belemmert. Ook vinden ze het onrechtvaardig dat het bedrag niet is geïndexeerd en de boete halverwege het studiejaar wordt ingevoerd. De rechter doet komende woensdag uitspraak.

Deze week braken bestuurders in het hoger onderwijs een lans voor topsporters uit de Nederlandse Olympische ploeg. De topsporters zouden moeten worden vrijgesteld van de langstudeerboete om naast de studie te kunnen trainen.

Er zijn twee belangrijke, houtsnijdende en daarmee kansrijke argumenten tegen Zijlstra's langstudeerboete. Het ene is principieel liberaal - en daar mag de VVD'er Zijlstra aan gehouden worden - en het andere financieel.

Schade minimaal
Het financiële argument is dat de hoogte van de boete op geen enkele manier in verhouding staat tot de schade die universiteit of samenleving lijdt indien een student niet in vijf maar in zes, zeven of acht jaar afstudeert. Die schade is minimaal. Langstudeerders nemen niet meer onderwijs af, maar spreiden het volgen van onderwijs uit over een langere periode. Dat kost niks. Langstudeerders vragen door de bank genomen maar weinig extra begeleiding; ze krijgen geen mentor op hun nek, en het aantal gesprekken in het kader van de scriptie is niet of nauwelijks hoger dan bij reguliere studenten. Wat ze eventueel extra kosten aan gebruik van de bibliotheek en andere algemene voorzieningen wordt allang betaald uit hun reguliere collegegeld. Kortom, het kleine beetje extra dat langstuderen kost betaalt de langstudeerder al lang zelf.

Dan het principiële argument. Een overheid die van studenten meer eigen verantwoordelijkheid eist, dient hun de ruimte voor eigen keuzes niet te ontnemen. Een beetje liberaal laat mensen zelf hun eigen keuzes maken om hun leven in te richten, mits ze de consequenties van die keuzes zelf dragen. Iemand moet zelf kunnen weten of hij vier jaar fulltime rechten of economie studeert, of daar acht jaar over doet omdat hij tegelijk een onderneming laat opbloeien of een hoge studieschuld wil vermijden. In de wetenschap dat het de samenleving en de universiteit niks extra's kost. Na vijf jaar houdt in alle gevallen de studiefinanciering op, dus langstudeerders kosten ook op dat vlak niks extra.

Komt nog bij dat een staatssecretaris Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van Nederland Kennisland, dat gekend wil worden door z'n kenniseconomie, zich wel drie keer zou moeten bedenken voor hij mensen de weg naar levenslang (door)leren wil belemmeren. Juist onder de 'stapelaars' zitten mensen die van huis uit het studeren niet hebben meegekregen, en op eigen kracht alsnog ver komen. Soms komen die er alleen via de weg HBO-WO. En soms willen ze hun inzetbaarheid vergroten, zoals leraren die een tweede bevoegdheid willen halen.

De langstudeerboete dient dus geen zinnig doel. Zij belemmert studenten om hun eigen keuzes te maken, wat zich slecht verdraagt met de grotere eigen verantwoordelijkheid. En ze stuurt mensen die een stapje hoger willen zetten dan ze van huis uit meekregen, het bos in.

Lees verder na de advertentie

 
Student moet zelf weten of hij acht jaar over studie doet

Deel dit artikel