Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Boekpresentatie Wijnand Duyvendak

Home

Nienke Schipper

Vanmiddag presenteert het gevallen Kamerlid van GroenLinks, Wijnand Duyvendak, zijn boek 'Klimaatactivist in de politiek'.

Duyvendak wil het vooral hebben over hoe de politiek en de maatschappij moeten werken aan oplossingen voor het klimaatprobleem, maar hij heeft door een 'onhandig' persbericht alle aandacht gevestigd op zijn activistisch verleden, wat hem uiteindelijk zijn Kamerlidmaatschap heeft gekost. Vijf jaar geleden gaf Duyvendak aan Trouw al een uitgebreid interview over zijn actietijd:

Geweld is destructief

Actie voeren

door Romana Abels

Kamerlid Wijnand Duyvendak (GroenLinks) wil niet geheimzinnig doen over zijn verleden als actievoerder. Telkens weer komen beschuldigingen naar buiten over zijn actietijd, zoals nu weer in de niet-officiële biografie over hem van Peter Siebelt. Hij wordt daar vergeleken met een soort criminele terrorist. ,,Nederland weet wel beter. Ik zat in actiekringen, maar niet in die waar Siebelt mij vermoedt.''

Heel eventjes maar las Wijnand Duyvendak, parlementariër voor GroenLinks, in de onofficiële biografie over hem. Bij de inleiding haakte hij al af. ,,Het gaat wel ver. Mijn vrienden worden vergeleken met Bin Laden. Ik ben met lezen gestopt. Wat heb ik eraan om boos te worden?''

Duyvendak reageert op aantijgingen in het boek 'Rara, wie ben ik?', van Peter Siebelt, dat vorige maand verscheen. Het is een 'schaduwbiografie' over Wijnand Duyvendak. ,,Het gaat om de vraag waarom een parlementariër die blijft liegen over zijn criminele - terroristische - verleden welkom blijft op het Binnenhof'', schrijft Siebelt in de inleiding.

Duyvendak is niet meer verrast. ,,Dit is een herhaling van zetten. In 1996 las ik voor het eerst dat ik iets te maken zou hebben met Rara. In de Telegraaf stond toen dat ik op een geheime lijst met verdachten stond. Ik was in die tijd echt van de kaart. Omdat het zó onwaar is, zó prominent geplaatst op de voorpagina. Nu denk ik: Nederland weet wel beter. Ik zat inderdaad in actiekringen. Maar juist niet daar waar Siebelt mij vermoedt.''

Hij heeft, zegt hij, nooit geheimzinnig gedaan over zijn actieverleden. Niet voor niets staan de organisaties waar hij actief was netjes opgesomd op de website van de Tweede Kamer. Na zijn kandidaats-examen sociologie maakte Duyvendak vooral carrière op het niet-institutionele vak. ,,1980-1984: actief in de kraakbeweging en de antimilitaristische groep Onkruit'', staat er keurig. Daarna was hij 'redacteur weekblad Bluf!', het weekblad van actievoerend Nederland destijds. En vervolgens: medewerker comité Shell uit Zuid-Afrika', redacteur uitgeverij 'Ravijn', campagneleider binnenstad Autovrij, campagneleider Milieudefensie, directeur Milieudefensie, Kamerlid.

,,Natuurlijk maakt het me kwaad. Ik ben trots op waar ik me voor inzette. Maar verder ben ik er niet veel mee bezig. Het is wel een gek idee, zo'n man die achter zijn bureau zit met allemaal papieren over mij.''

,,Duyvendak was een belangrijke mentor voor terreurgroepen'', schrijft Siebelt. ,,Via het anarchistenblad Bluf! wist hij zijn strategie van sabotage, chantage en geweld over te brengen op generaties radicalen in ons land.'' Knipsels uit Bluf! illustreren deze stelling. Een handleiding 'breek er eens in', over inbreken, een handleiding bommen maken, een actie om uit winkels te stelen, en een oproep uit 1985 om de paus te vermoorden: ,,f 15.000 beloning voor het liquideren van Karol Woytila alias Paus Johannes Paulus II. Na twee eerdere pogingen moet het nu lukken.''

Duyvendak kijkt er verbaasd naar. Stond dat in Bluf? ,,Ik herinner me wel dat die oproep er was. Daar was ik het toen ook al helemaal niet mee eens. Wij zeiden juist: 'Dat leidt tot niks, alleen tot ellende'. Als reactie daarop hebben we een uitgave gemaakt met een oproep om de Paus te zoenen. Juist om dat hele gedoe belachelijk te maken, zowel de katholieken die hem adoreerden als deze lui, die uit provocatie opriepen hem uit de weg te ruimen.''

Duyvendak heeft wel lessen getrokken uit die periode. ,,Er had zich destijds een hardheid ontwikkeld, waarvan we toen dachten: alles bestaat naast elkaar. Zij deden het met geweld, en wij deden het iets anders, en laat de beste winnen. Nu zie ik veel scherper hoe ontzettend belangrijk het is om geweldloos te zijn, maar dat het ook van groot belang is daarover heel uitgesproken positie te kiezen tegenover mensen die daar anders over denken. Als je in zo'n sfeer van geweld en confrontatie zit kan er een tunnelvisie ontstaan die levensgevaarlijk is.''

Het was een andere tijd, dat is zeker. Maar er zijn dingen gebeurd waarvan Duyvendak nu zou zeggen dat ze niet door de beugel zouden kunnen. Zoals de publicatie van een boekje met privé-adressen van Nijmeegse CID-agenten, midden jaren negentig. Duyvendak zat in het bestuur van de uitgeverij (uitgeverij Ravijn) die dat boekje verspreidde. ,,Het was nooit helemaal mijn manier van doen, dat harde aanpakken, maar het liep toen meer in elkaar over. Ik denk nu dat je daar een heel hard punt van moet maken. Ik denk dat het echt belangrijk is dat je van de privésfeer van iemand afblijft.''

Duyvendak: ,,Het beeld dat mensen als Siebelt van zo'n beweging hebben is alsof zo'n beweging geleid wordt. Alsof er een plan is. Maar het is precies omgekeerd. Het is een opeenvolging van gebeurtenissen waar niemand grip op heeft. Daarom ook zijn bewegingen vaak heel kortstondig. Gebeurtenissen rollen over elkaar heen. En ook allerlei mensen die er zelf deel van zijn, zien dingen gebeuren die ze helemaal niet zien zitten, maar kunnen dat niet stoppen. Er zijn helemaal geen structuren om dingen te sturen. Dan verloopt het. Als je daar dus een keer zo helemaal middenin hebt gestaan, kun je daarna wel een soort balans opmaken. Dat je denkt: wat waren nou destructieve krachten en wat was nou echt niet goed. In de zin van: moreel niet te verdedigen, niet effectief. Of juist. Daar kunnen we heel goed mee door. Daar heb ik door de jaren heen scherper positie in gekozen. Van geleerd, als je het zo wilt noemen.''

,,In mijn actiejaren dacht ik er net zo over, maar het is in de loop van de tijd meer uitgesproken geworden'', zegt Duyvendak. Zo memoreert hij aan de blokkade van het Shell-hoofdkantoor in Amsterdam-Noord in 1989. Die viel precies in de tijd dat de anonieme actievoerders van RaRa vestigingen van Makro in brand staken om te protesteren tegen de aanwezigheid van het concern in Zuid-afrika. ,,Onze actie was heel bewust geweldloos, met clowns en kunstenaars en weet ik wat allemaal. We brachten bewust geen schade toe. Het was echt een reactie op de RaRa, die koos voor stiekum, voor schade toebrengen, voor onzichtbaar zijn. Je kan wel zeggen dat je in die actie ziet welke lessen ik uit de periode daarvoor getrokken had.''

,,Maar ik had al veel eerder ook voor die lijn gekozen. Bijvoorbeeld in 1980, achteraf gezien het hoogtepunt van de kraakbeweging, heb ik geprobeerd om de beweging uit die sfeer van confrontatie te trekken. Op dat moment - de Vondelstraatrellen waren net geweest - zag je de beweging versplinteren. Een groep mensen werd steeds kwaaier op de politie, wilde doorgaan, vastbijten, beter barricaderen. Een andere groep haakte juist daarom af. Die dacht: dit is niet mijn manier van doen, hier kan ik niet mee leven. Toen heb ik me sterk gemaakt om bij een grote ontruiming nu eens niet terug te vechten. De ME kwam met 2000 man, met scherpschutters en alles wat ze in huis hadden, maar toen ze in eenmaal het pand binnen waren troffen ze daar één man aan met een bosje rozen. Zo wilde ik de geweldsspiraal doorbreken. Anderen waren daar heel kwaad over. We werden uitgemaakt voor verraders.''

Precies daarom is Duyvendak zo verontwaardigd over de geruchten die maar de ronde blijven doen over hem. ,,Natuurlijk was ik deel van die beweging, maar als ik denk aan mijn rol, dan denk ik: 'ja, maar dàt was ik nou net niet'. Ik ben echt met recht heel trots op heel veel van de activiteiten die ik heb ontplooid. Nog steeds. Buitenparlementaire actie is soms hartstikke nodig.''

,,Voor mezelf lag de grens altijd heel scherp: ik heb nooit mee willen werken aan gewelddadige acties. Ik ben wel veel scherper geworden in het veroordelen van geweld van anderen. Ik merkte dat toen die antiglobaliseringsbewegig opkwam. Daar gebeurde hetzelfde als wat ik had meegemaakt in de kraakbeweging: ze dachten dat een geweldloze stroming en een die wel geweld gebruikt naast elkaar konden bestaan. Ik denk daar dus nu anders over. Nu denk ik: geweld gebruiken is destructief, dat moet stoppen. Daar ben ik echt in veranderd.''

,,Op het punt van openbaarheid heb ik ook geleerd. Daarin sta ik nu op het standpunt dat je altijd met open vizier moet strijden. Dat ben ik door de jaren heen steeds crucialer gaan vinden. Het kan best dat je een wet overtreedt, maar je moet je openbaar verantwoorden. Je naam noemen, uitleggen waarom je het gedaan hebt. Ik zie in mijn actieverleden ook wel dingen waarin dat standpunt al aanwezig was, maar het is nu meer uitgesproken.''

,,Op allerlei PimFortuynwebsites lees ik dat zij vinden dat iemand die actief is geweest in buitenparlementaire bewegingen niet gekozen kan worden. Dat is in Nederland anders geregeld. Hier maken de kiezers gelukkig uit wie er gekozen wordt. En GroenLinks vond het eerder een pre, mijn actieverleden. Ik heb daar nooit geheimzinnig over gedaan. Tegen de kandidaatscommissie heb ik het meteen gezegd. Ik ben wel eens veroordeeld geweest. Maar mijn actieverleden is voor GroenLinks vooral de Schipholbezetting, juist een aanbeveling geweest. Anderzijds: als ik de ontwikkeling die ik heb doorgemaakt niet had, dan had GroenLinks misschien ook wel minder snel gezegd: we zetten je op de lijst.''

Deel dit artikel