Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Blijft de Wmo een zorgenkindje?

Home

HANS MARIJNISSEN

Lokale verschillen in eigen bijdragen werden ooit bejubeld, maar 'vergaande autonomie' krijgt nu kritiek

Zeven jaar geleden nog maar noemde ze de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) een 'ambitieuze wet', maar tegenwoordig kijkt Rick Kwekkeboom met enige afgunst naar Vlaanderen. Daar gaan ze thuiszorg weer centraal regelen, met een gegarandeerde kwaliteit.

Juist het principe van lokale verschillen was het pareltje van de Wmo, herinnert Kwekkeboom zich uit haar tijd toen ze bij het Sociaal en Cultureel Planbureau over het nieuwe stelsel adviseerde. "Op gemeentelijk niveau kan je goed aansluiten bij de behoefte van burgers die thuis zorg nodig hebben, en rekening houden met lokale omstandigheden."

Korte lijnen, was de gedachte. En ook: "De wethouder heeft beter contact met zijn burgers dan de staatssecretaris op grote afstand." Lokale autonomie was volgens haar ook echt de trigger om de betrokkenheid van de bevolking bij het lokale bestuur te bevorderen. "Maar die vergaande autonomie: ik kom daar echt van terug."

Het blad Binnenlands Bestuur en belangenorganisatie Ieder(in) presenteerden deze week een zwartboek waaruit blijkt dat een kwart van de ondervraagde achterban zegt af te zien van zorg en ondersteuning, door de hoge eigen bijdragen die zij voor Wmo-voorzieningen moeten betalen. Het gaat dan om bijvoorbeeld hulp in de huishouding, vervoer en aanpassingen aan de woning. Gemeenten informeren hen ook nauwelijks over het precieze bedrag dat ze moeten neertellen, ook niet als dat omhooggaat.

Het onderzoek van wat Kwekkeboom noemt de 'assertieve' organisatie Ieder(in) is dan wel niet representatief, maar ze herkent wel de opmerkingen. "Nederlanders verwachten dat publieke voorzieningen gratis zijn, terwijl ze dat nooit zijn geweest."

Een eigen bijdrage valt daardoor dus altíjd tegen. "Maar het is zeker ook zo dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het ministerie van volksgezondheid koehandel hebben gespeeld bij de bepaling van het budget." Individuele gemeenten hebben daardoor te weinig geld voor de zorg die ze moeten bieden, terwijl ze ook niet altijd even verstandig inkopen. "Ze hebben ongelooflijk lopen hannesen, niet gehinderd door enige kennis."

Volgens Marja Jager-Vreugdenhil, in 2012 gepromoveerd op de Wmo, wordt er in sommige gevallen terecht minder zorg verleend, omdat dit nu eenmaal de bedoeling van die wet is. Familie of vrienden moeten voortaan bijspringen.

"Tijdens een keukentafelgesprek onderzoeken ambtenaren welke taken bij de gemeente liggen, en welke voor de familie zijn. Het probleem is dat sommige gemeenten gewoon een brief sturen met een beslissing, en dat je mondig moet zijn wil je hiertegen bezwaar aantekenen." Volgens haar is die nodige assertiviteit juist bij de kwetsbare groepen niet aanwezig.

Het is niet de bedoeling van de wet dat die groepen tekortkomen. "Juist andersom. Ambtenaren dienen actief te onderzoeken of inwoners extra ondersteuning nodig hebben, om te voorkomen dat ze voortijdig het huis uit moeten. Maar door de snelle invoering van de wet, de daarmee gepaard gaande reorganisaties en de overhaast vastgestelde nieuwe indicaties, komen ze daar helemaal niet aan toe."

Een veelgehoorde klacht is dat een burger in de ene gemeente meer zorg krijgt dan die in de andere, omdat het lokaal bestuur die budgetten zelf mag vaststellen. "Dat is juist het mooie van de wet", zegt Jager-Vreugdenhil. "Een inwoner van het anonieme Amsterdam heeft andere hulp nodig dan een burger in een klein dorp met nabuurschap."

Toch denkt Kwekkeboom dat Nederland te klein is voor zulke verschillen. "We hebben ons laten inspireren door Scandinavische landen, maar de afstanden in Zweden zijn groot, de verschillen ook. Hier steek je de straat over van Amsterdam naar Amstelveen en zit je direct in een ander Wmo-regime." Dat slaat volgens haar nergens op. "Toch waren alle politieke partijen destijds erg vóór die lokale autonomie."

Jager-Vreugdenhil denkt dat de Wmo uiteindelijk een goede wet is, met aanloopproblemen. Kwekkeboom is pessimistischer. "Het maakt niet uit of het Rijk de armoede verdeelt of de gemeente. Er is gewoon meer geld nodig voor de zorg. Maar we stemmen op partijen die belastingverláging willen."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie