Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Blasfemiewet heeft erg lange tenen

Home

EILDERT MULDER

Haar pleidooi voor een respectvolle dialoog tussen moslims en christenen kwam Iqra Nadeem (21) op bedreigingen te staan. Ze kan niet terug naar Pakistan.

'Wat gebeurt er met een hert als je dat voor de leeuwen gooit?' reageert de Pakistaanse christin en mensenrechtenactiviste Iqra Nadeem een beetje kortaf op de vraag welk lot haar wacht als ze zou terugkeren naar haar geboorteland.

Ze heeft zichzelf onherkenbaar gemaakt. Hoe nerveus ze is, is voelbaar aan haar klamme handdruk. In december vroeg ze in een EU-land politiek asiel aan. Met een groep medestudenten, net als zij afgestudeerd aan het Kinnaird College in Lahore, maakte ze een studiereis door Europa. Daar vernam ze welke ophef er in Pakistan was ontstaan over een boekje van haar dat in december vorig jaar verscheen. Ze kreeg vanuit haar geboorteland het dringende advies om in Europa te blijven. Via e-mail kreeg ze foto's toegestuurd van demonstranten, die, staande op het dak van een bus, met borden opriepen haar te doden. 'Iqra moet dood', luidde hun boodschap. 'Wij accepteren niet dat de profeet wordt beledigd.' Op de foto's stralen ze, eerder dan verbeten fanatisme, een treurige domheid uit.

Haar boekje van ongeveer honderd bladzijden, 'Christian-Muslim Dialogue and Pakistan's Blasphemy Law', behandelt de discriminatie van christenen in Pakistan en vooral de beruchte wet tegen godslastering. Lang geleden vaardigden de Britse kolonisators al een blasfemiewet uit. Ze wilden in hun Indiase bezittingen, waartoe ook het huidige Pakistan behoorde, conflicten tussen de talrijke verschillende religies voorkomen.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw liet de toenmalige dictator Zia ul Haq een nieuwe blasfemiewet ontwerpen, minder neutraal dan de oude Britse en vooral bedoeld om de islam te beschermen. Sindsdien zijn er geregeld incidenten waarbij christenen beschuldigd worden de Koran te hebben ontheiligd of de profeet te hebben beledigd. De achtergrond kan een burenruzie zijn, maar ook de ambitie van een ijdele imam die de schijnwerpers zoekt en daarom een christen vals van blasfemie beschuldigt. Dat overkwam in augustus het christelijke meisje Rimsha Masih, die uiteindelijk werd vrijgelaten omdat de plaatselijke imam haar zogenoemde koranontheiliging zelf in scène bleek te hebben gezet.

Er vallen soms zelfs doodvonnissen. Bizar was de terdoodveroordeling van de academicus Younas Sheikh, in 2000. Hij had tegen studenten gezegd dat de ouders van Mohammed geen moslims konden zijn geweest, omdat de islam dateert van na hun dood. Hij kreeg in hoger beroep vrijspraak en emigreerde naar Zwitserland. In hoger beroep veranderen doodvonnissen wegens blasfemie vaak in vrijspraak, maar dan nog kan de beschuldigde gemakkelijk het leven laten, bij een lynchpartij, soms al bij het verlaten van het gerechtsgebouw. Ook komt het geregeld tot lynchpartijen nog voordat er een berechting heeft kunnen plaatsvinden.

Iqra pleit voor een eerlijke dialoog tussen moslims en christenen, maar het is onwaarschijnlijk dat boze lezers dat hebben opgemerkt. Op bladzijde 2 van de inleiding staat al de passage die hun een rood waas voor ogen bezorgde: "Waar staat geschreven dat de profeet Mohammed (vrede zij met hem) bevel heeft gegeven om christenen op brute wijze te doden? En als hij wel zulke dingen heeft opgedragen dan geloof ik zo'n gekke profeet niet. Geen enkel verstandig persoon zou ooit bereid zijn zulke commando's te geloven."

Het is een van de weinige plekken in het boek waarin Iqra echt uit haar slof schiet, ofschoon ze dus vol respect het woord profeet blijft voorzien van de toevoeging 'vrede zij met hem'. Maar ook zonder die ene gewraakte opmerking hadden scherpslijpers in hun logica al redenen genoeg om op te roepen haar te vermoorden.

Alleen al het enkele feit dat ze de blasfemiewet aanvalt, is daarvoor reden genoeg. Geestelijken maken met een sluitende redenering elke kritiek op de blasfemiewet bij voorbaat onmogelijk. Iqra: "Ze zeggen dat zelfs kritiek op deze wet al blasfemie is. Dat was ook de rechtvaardiging voor de moord op Salman Taseer." Taseer was tot zijn liquidatie, in januari 2011, gouverneur van de provincie Punjab. Hij was een fel tegenstander van de blasfemiewet.

In maart van hetzelfde jaar verloor ook Shabbaz Bhatti het leven door moordenaarshand. Hij was minister voor minderheidszaken in de centrale regering en hij was christen. Iqra: "Al voor mijn boek uitkwam, schreven ze dat ik herinnerd zou moeten worden aan het lot van Taseer en Shabbaz. Dat waren indirecte doodsbedreigingen. De moordenaar van Taseer, Mumtaz Qadri, is nu voor veel moslims een grote held."

Ze laat een pagina zien van de krant Free Press, waarin de geestelijke Mawlana Raheem schrijft dat zij de islam beledigt. Lange tijd liep Iqra niet te koop met haar christelijke achtergrond. Zelfs op het Kinnaird College, in theorie christelijk, had haar dat schade kunnen berokkenen. Iqra: "Christenen in Pakistan worden zwaar gediscrimineerd. De bedoeling is dat ze niet gaan studeren. Docenten geven opzettelijk lage cijfers aan christelijke leerlingen. Het Kinnaird College is officieel christelijk, maar veruit de meeste studenten en docenten zijn moslims."

Veel christenen behoren tot de maatschappelijke onderlaag. Een chique instelling als Kinnaird College is voor hen financieel onhaalbaar. Ook Iqra komt uit een eenvoudig milieu, maar dankzij haar geëmigreerde vader kon zij hoger onderwijs volgen. Ze studeerde literatuur en mediastudies. Gebeurtenissen in 2009 zorgden bij Iqra voor een ommekeer. In de stad Gojra verspreidde zich het gerucht dat christenen bij een huwelijksceremonie de Koran hadden ontheiligd. Gemaskerde jongeren vielen de christelijke wijk aan. Ze staken veertig huizen en een kerk in brand. Acht mensen kwamen om. Het gerucht bleek onzin te zijn.

Iqra: "Dit was het toppunt van wreedheid, mensen in hun huis levend verbranden." Ze ging zich inzetten voor de mensenrechten en kreeg een bestuursfunctie binnen de christelijke vakbond CLM. In 2010 brak ze haar pols en neus toen de politie erop los sloeg bij een demonstratie van zestig christenen. Sindsdien lijdt ze aan nachtmerries.

De christenen, met ruim twee miljoen een minuscule minderheid in Pakistan dat 175 miljoen inwoners telt, hebben het niet als enigen moeilijk. Alle godsdienstige groepen die niet de soennitische islam aanhangen staan bloot aan bloedige terreur. Vorige week kwamen er in de provincie Baloetsjistan nog honderd sjiieten om bij aanslagen. In 2010 en 2011 pleegden moordenaars zeer bloedige aanslagen op ahmadi-moslims en soefi's. Zelfs soennitische moslims zijn niet veilig voor extremisten. De aanslag op het vijftien jaar oude soennitische meisje Malala Yousoufzai, oktober vorig jaar, ligt nog vers in het geheugen. Ze had de woede van de taliban gewekt door te ijveren voor onderwijs voor meisjes.

Iqra: "En toch hebben christenen het moeilijker. Ze geven ons zelfs geen hand omdat ze ons onrein vinden. Nee, dat is niet omdat veel christenen of hun voorouders uit het hindoeïsme bekeerde 'onaanraakbaren' zijn. Als ze zich hadden bekeerd tot de islam was die kastenachtergrond onbelangrijk geweest. Ik heb weinig hoop dat de toestand zich zal verbeteren. Natuurlijk zijn er goedwillende liberale moslims, maar die vormen niet meer dan 20 procent. Ze helpen ons niet. Ze zijn bang geworden, door de moord op Taseer en de aanslag op Malala."

Hoe voelt het om 21 jaar oud te zijn en te weten dat je misschien nooit meer je geboorteland zult zien? Iqra: "Ik zal me blijven inzetten voor de mensenrechten. Nee, ik zal dat anders doen dan Hirsi Ali. Ik heb haar film 'Submission' gezien. De boodschap was goed, maar ze had niet koranverzen op de huid van een vrouw moeten projecteren. Daarmee kwets je mensen en dat wil ik niet."

Wet verbiedt beledigen van elke godsdienst

Belediging van Mohammed geldt volgens de Pakistaanse strafwet als de zwaarste vorm van blasfemie. Er staat levenslang op of de doodstraf. Wie de Koran ontheiligt kan levenslang krijgen. Wie de vrouwen van Mohammed beledigt, of zijn familieleden of zijn 'metgezellen' wacht maximaal drie jaar cel. In de wetsartikelen ontbreken de begrippen 'belediging van de islam' of 'belediging van God'. Wel verbiedt een wetsartikel het beledigen van elke godsdienst, op straffe van een jaar cel. Tussen 1986 en 2007 zijn 647 mensen beschuldigd van blasfemie. De helft van hen was moslim, de overigen behoorden tot de minderheidsgodsdiensten, die ruim drie procent van de bevolking uitmaken. Dat betekent dat leden van minderheidsgodsdiensten vijftien maal zo veel kans lopen op een aanklacht als moslims. Een onbekend aantal mensen is in diezelfde periode gelyncht.

Moeder in dodencel

Sinds 2010 zit Asia Bibi, een christelijke moeder van vijf kinderen, in een dodencel in afwachting van haar hoger beroep. In 2009 haalde ze water voor haarzelf en andere vrouwen die het land bewerkten. De andere vrouwen vonden het water onrein omdat het gehaald was door een christin. Asia Bibi zou vervolgens hebben gezegd dat Jezus een betere profeet was dan Mohammed. Belediging, oordeelde een rechtbank in 2010.

Deel dit artikel