Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Biologische bestrijding marlaria nabij

Home

Wybo Algra

Een malariamug steekt een onderzoeker in een onderzoekscentrum in Nairobi, Kenia. © epa

Biologische oorlogvoering voor gevorderden: besmet muggen met een onschuldige bacterie en ze zijn niet meer bij machte om infectieziekten als knokkelkoorts en gele koorts op mensen over te brengen. Ook de hoofdprijs, malaria, komt nu in zicht.

Met de bewuste bacterie, Wolbachia, wordt al een tijdje geëxperimenteerd. Zo lieten Australische biologen een paar jaar geleden 150.000 besmette muggen los van het type dat knokkelkoorts overbrengt. Door de Wolbachia-besmetting werden deze muggen een stuk minder schadelijk. En ze bleken in de vrije natuur de wilde, onbesmette knokkelkoortsmuggen te verdringen. Dubbelop succes dus.

Juiste bacterielijn
Een dergelijke aanpak is ook al uitgeprobeerd op malariamuggen, maar dat wilde nog niet erg lukken. Tot nu toe, want vandaag schrijven wetenschappers in het blad Science dat ze er toch in zijn geslaagd om malariamuggen te infecteren met de Wolbachia-bacterie. Met ook in dit geval het gunstige gevolg dat de malariaparasiet wordt lamgelegd.

De samenwerkende Amerikaanse en Chinese wetenschappers vermoeden dat ze ditmaal precies de goede bacterielijn te pakken hadden: sterk genoeg om zich stevig in de muggen te nestelen, zonder dat de muggen hierbij het loodje legden. Bedoeling is dat de besmette en dus onschadelijke muggen niet doodgaan, maar zich juist vermenigvuldigen en zo de plaats innemen van hun ziekmakende soortgenoten.

Veelbelovende tactiek
Het principe achter de strategie is bijzonder geraffineerd. De Wolbachia-bacterie komt bij heel veel insectensoorten voor. Die hebben daar zelf nauwelijks last van. Maar door een nog niet goed opgehelderd mechanisme maken de bacteriën ziekteverwekkende virussen en parasieten het leven flink zuur. Steken kunnen de besmette muggen nog wel, maar meestal zonder daarbij ernstige ziekten over te brengen.

Bij de malariamuggen gebeurde precies wat de wetenschappers hoopten. De Wolbachia-bacterie werd door de muggen van generatie op generatie doorgegeven. Bovendien bleken besmette mannetjesmuggen alleen bij machte om succesvol te paren met eveneens besmette vrouwtjes. Daardoor nam het aantal muggen met bacterie snel toe, ten koste van onbesmette en dus schadelijke muggen. De bacterie wordt namelijk via de vrouwtjes doorgegeven.

De onderzoekers denken een veelbelovende tactiek in handen te hebben om malaria te bestrijden, in combinatie met andere methoden zoals het gebruik van pesticiden. De bacterie-aanpak zou daarbij geschikt zijn voor de malariamuggen die het lastigst te bedwingen zijn, bijvoorbeeld omdat ze ongevoelig zijn geworden voor bestrijdingsmiddelen.

Gevaarlijke muggen massaal vloeren
Ook andere wetenschappers puzzelen op het onschadelijk maken van ziekmakende muggen met de Wolbachia-bacterie. Zo presenteerde een Amerikaans-Australisch onderzoeksduo onlangs in biologenblad Proceedings of the Royal Society B. een slim foefje om ervoor te zorgen dat besmette muggen zich extra snel gaan verspreiden.

Hun idee is om muggen te selecteren die ongevoelig zijn voor pesticiden, die met de bacterie te besmetten en hun bacterieloze soortgenoten in de wijde omgeving plat te spuiten. Terwijl de gevaarlijke muggen massaal worden gevloerd, kunnen de geïnfecteerde en dus onschadelijke muggen zich lustig voortplanten. Dat creatieve idee moet zich nog wel in de praktijk bewijzen.

De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat in 2010 655.000 mensen aan malaria overleden, voornamelijk in Afrika.

Deel dit artikel