Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bij sport in Rusland draait alles nog steeds om het moederland

Home

Geert Groot Koerkamp en Kick Hommes

De Russische ploeg tijdens de Olympische Winterspelen in Sochi in 2014. © REUTERS

Voor het eerst sinds 1994 is er straks geen Russisch vaandel op de Olympische Spelen. Sportgrootmacht Rusland moet boeten voor zijn dadendrang, en vooral zijn controledwang.

‘Rusland is een sportgrootmacht’, heet een internationaal sportforum dat jaarlijks in Rusland plaatsvindt. De eerstvolgende editie vindt plaats in Oeljanovsk in februari, luttele dagen voor het begin van de Olympische Winterspelen in Zuid-Korea. President Poetin geeft het sportministerie ieder jaar persoonlijk opdracht zorg te dragen voor de organisatie en financiering van het evenement met de veelzeggende naam. Dat sport in Rusland een zaak is van staatsbelang en op het allerhoogste niveau de gemoederen bezighoudt, daarover geen twijfel.

Lees verder na de advertentie
Tijdens de Koude Oorlog moesten de Sov­jet-spor­ters bewijzen dat het socialistische kamp superieur was aan het Westen

Dat is niet altijd zo geweest. Hoewel het tsaristische Rusland mede aan de bakermat stond van de Olympische beweging, zagen de communisten na de machtsovername in 1917 aanvankelijk niets in deelname aan wat zij laatdunkend zagen als een sportief onderonsje van de kapitalistische landen. Dat veranderde na de Tweede Wereldoorlog. Steeds meer Sovjet-atleten namen deel aan internationale competities en vanaf 1952 ook aan de Olympische Spelen. Het debuut op de Winterspelen volgde in 1956.

Superieur

Nationaal prestige stond voorop. Tijdens de Koude Oorlog moesten de Sovjet-sporters bewijzen dat het socialistische kamp niet alleen in militair, maar ook in sportief opzicht superieur was aan het Westen. Niet voor niets waren veel topsporters verbonden aan leger of veiligheidsdiensten. Als het even wat minder ging moesten de atleten dat bezuren. Toen de Russische mannen in 1948 slecht presteerden bij het wereldkampioenschap schaatsen riep Sovjet-dictator Stalin ze persoonlijk op het matje, waarna ze vier winters verstek moesten laten gaan. Beter niet deelnemen dan het moederland te kijk zetten, was de gedachte.

'Vanaf 1974 gebruikten alle Sov­jet-zwem­mers verboden middelen'

Nationaal zwemcoach Sergej Vajtsechovski

Al meteen na het Olympische debuut toonde de Sovjet-Unie zich een formidabele sportnatie. Steevast sleepte het land de meeste medailles in de wacht, de geboycotte Spelen van Los Angeles uitgezonderd. Bij de Winterspelen moesten de Sovjet-sporters af en toe genoegen nemen met een tweede plaats. De indrukwekkende sportprestaties waren deels toe te schrijven aan een reële groei van de amateursport in de naoorlogse jaren. Niet onbelangrijk ook waren de jaloersmakende privileges waarmee succesvolle sporters werden overladen. Maar de leiding van de Communistische Partij wilde niets aan het toeval overlaten en gelastte al gauw wetenschappelijk onderzoek naar manieren om met ongeoorloofde middelen de resultaten te verbeteren.

De schandalen

In de jaren tachtig kwamen de eerste aanwijzingen dat op hoog niveau instructies waren verstrekt voor het gebruik van verboden middelen tijdens de Spelen. Dopinggebruik was volgens insiders een gangbare praktijk. “Vanaf 1974 gebruikten alle Sovjet-zwemmers verboden middelen”, onthulde nationaal zwemcoach Sergej Vajtsechovski tegen de Italiaanse krant Corriere della Sera. Hij vertelde hoe hij zijn pupillen persoonlijk instrueerde hoe ze de dopingcontrole moesten omzeilen. De Sovjet-ideologie verdween en in het nieuwe door crisis geplaagde Rusland had sport geen prioriteit. Als nieuwe, zelfstandige staat deed het vanaf 1994 mee aan de Spelen. De eerste plaats in de medaillespiegel was sindsdien buiten bereik.

Terug aan de top

De Winterspelen in het Russische Sotsji van 2014 – de duurste ooit gehouden – moesten daar verandering in brengen en Ruslands status als sportieve grootmacht bewijzen. Onder president Poetin was sport weer verheven tot een ‘nationaal idee’ en ging er weer meer geld naar toe. De opzet slaagde: Rusland eindigde in Sotsji als nummer één. De al jarenlang dalende lijn in Poetins populariteit stokte en kreeg de maand erop nog een enorme impuls dankzij de annexatie van de Krim.

Dat lijkt nu lang geleden. Door de recente onthullingen over grootschalig dopinggebruik is Rusland in de medailleranglijst van Sotsji tot de zesde plaats gezakt. Ze suggereren dat er sinds de Sovjettijd in feite schrikbarend weinig is veranderd en dat ook in het nieuwe Rusland de overheid niets aan het toeval wil overlaten waar het de nationale sportprestaties betreft. Typerend is ook dat, net als in de Sovjet-Unie, de Russische leiders georganiseerd dopinggebruik hardnekkig blijven ontkennen. Volgens vice-premier en voormalig sportminister Vitali Moetko, zelf genoemd als een spil in het Russische dopingweb, is alle kritiek uitsluitend bedoeld om de Russische sport in diskrediet te brengen.

Lees onder de foto een tijdlijn van de gebeurtenissen.

IOC-voorzitter Thomas Bach maakte vandaag het oordeel bekend: Rusland mag niet meedoen aan de Olympische Spelen van 2018. Russische sporters mogen onder strenge voorwaarden wel meedoen. © AFP

Tijdlijn

07-23 februari 2014

De Olympische Winterspelen in Sotsji. Om succes te halen in eigen land werd een groot dopingsysteem opgezet. Positieve urinestalen werden omgewisseld. De Russen wonnen negen keer goud, vijf keer zilver en acht keer brons. Nooit deed het land het beter.

3 december 2014

Atlete Joelia Stepanova en haar man Vitali (voormalig werknemer bij het Russische antidopinglaboratorium) leggen in een documentaire op de Duitse zender ARD uit heo de fraude werkte. Na de uitzending vertrekken beiden uit Rusland, uit angst voor repercussies.

16 december 2014

Wereld Antidopingagentschap Wada stelt naar aanleiding van de beschuldigingen een onderzoekscommissie in. Voormalig Wada-directeur Dick Pound krijgt de leiding. Rusland ontkent in alle toonaarden. Stepanova wordt door Poetin een ‘Judas’ genoemd.

9 november 2015

Een eerste grootschalig rapport komt uit. De commissie-Pound concludeert dat er inderdaad sprake was van door de staat gesponsorde fraude. Het dopinglaboratorium werkt bewust aan het wegmoffelen van positieve tests, aldus de commissie.

10 november 2015

Het hoofd van het Russische dopinglaboratorium in Moskou treedt af en vlucht naar Amerika. Hij deelt zijn kennis met de dopingautoriteiten.

18 juli 2016

Een nieuw rapport van de Wada stelt dat ‘zonder enige twijfel’ kan worden vastgesteld dat er werd gefraudeerd, en dat het Russische ministerie van sport daar een grote hand in had.

5 augustus 2016

Rusland doet ‘gewoon’ mee aan de Olympische Spelen in Rio en haalt 56 medailles. Het Internationaal Paralympisch Comité IPC schorst Rusland wel voor de Paramypische Spelen.

14 september 2017

Een groep van zeventien dopingautoriteiten wereldwijd roept op om Rusland te schorsen voor de Olympische Spelen in 2018.

10 november 2017

De Wada bericht dat het een ‘enorm’ back-up-bestand heeft gekregen met alle testresultaten van het dopinglab in Moskou tussen 2012 en 2015. Dit wordt gezien als een doorbraak.

5 december 2017

Het verdict, uitgesproken door IOC-voorzitter Bach.

Lees ook: D-day voor Rusland: IOC neemt besluit over deelname aan Olympische Spelen



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Tijdens de Koude Oorlog moesten de Sov­jet-spor­ters bewijzen dat het socialistische kamp superieur was aan het Westen

'Vanaf 1974 gebruikten alle Sov­jet-zwem­mers verboden middelen'

Nationaal zwemcoach Sergej Vajtsechovski