Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bewijs tegen Russische generaal kan ‘gamechanger’ zijn in het MH17-proces

Home

Marno de Boer

Nabestaanden van de ramp met vlucht MH17 hebben uit protest een bankje geplaatst voor de Russische ambassade in Den Haag. © ANP

Er lijkt een vondst van grote betekenis gedaan in de jacht op de verdachten van het neerhalen van vlucht MH17. Marieke de Hoon, specialist in internationaal strafrecht en volkenrecht aan de Vrije Universiteit, schrijft zelfs over een ‘gamechanger’ van ‘grote juridische betekenis’ als de beweringen van het onderzoekscollectief Bellingcat ook in de rechtbank bewezen kunnen worden.

Het internationale onderzoeksteam JIT, waarin het Nederlandse Openbaar Ministerie het voortouw neemt, laat in ieder geval weten ‘met veel belangstelling kennis genomen te hebben’ van informatie die Bellingcat vrijdag publiceerde.

Lees verder na de advertentie

De onderzoekers beweren de identiteit te hebben achterhaald van een man die al langere tijd gezocht wordt. In september 2016 plaatste het OM op zijn website een getuigenoproep met een aantal onderschepte telefoongesprekken van een man met de voornamen Nikolai Fedorovitsj die tijdens de strijd in het oosten van Oekraïne de codenaam Delfin gebruikte. 

Volgens Bellingcat is Delfin de Russische generaal Nikolai Fedorovitsj Tkatsjev. Stemanalyses van de Universiteit van Denver en het Forensisch Wetenschappelijk Centrum in Litouwen naar opnamen die Bellingcat tijdens telefonische interviews van Tkatsjev maakte en de tapes van het OM wijzen daarop.

Tekst loopt door onder de video.

Daarmee komt een veel belangrijker Rus in beeld dan tot nu toe het geval was. Tkatsjev is een viersterren-generaal. Ter vergelijking, in Nederland heeft alleen de commandant der strijdkrachten die rang. Tkatsjev is op dit moment inspecteur-generaal, een soort ombudsman, voor het centrale militaire district in Rusland. In 2011 en 2012 was hij nog de hoogste Russische militaire adviseur in Syrië.

Eerder plaatse het OM geluidstapes waarop Sergei Petrovksi te horen was, een voormalig officier van de militaire inlichtingendienst GRU. Deze man was daar afgezwaaid met de rang van generaal-majoor, om zich aan te sluiten bij separatisten rond de stad Donjetsk.

Actief militair

Een belangrijk verschil is dat Tkatsjev juist als actief dienende Russische militair naar Oekraïne lijkt te zijn gegaan. Zowel voor als na de zomer van 2014 werkte hij als inspecteur-generaal in Jekaterinenburg.

Als hij wist dat er een misdrijf is gepleegd, is hij ook strafbaar als hij dit misdrijf niet heeft proberen te voorkomen

De Hoon schrijft in een analyse dat hiermee in juridische zin de staat Rusland aanwezig was in Oekraïne ten tijde van het neerhalen van MH17. Dat heeft volgens haar grote gevolgen onder het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het mensenrechtenhof in Straatsburg is in zulke gevallen van mening dat een land grote verantwoordelijkheid draagt voor de militaire operaties die het onderneemt, in dit geval door generaal Taktsjev in een leidinggevende positie naar Oekraïne te sturen.

Dat kan belangrijk zijn als nabestaanden van slachtoffers een procedure tegen de Russische staat willen beginnen voor het afschieten van een luchtafweerraket op wat een passagiersvliegtuig bleek te zijn. Volgens de Hoon heeft Rusland in ieder geval de plicht geschonden om een effectief onderzoek in te stellen naar wat er gebeurd is, en is Rusland mogelijk ook verantwoordelijk voor het neerschieten zelf. Volgens de rechtsopvatting van het hof in Straatsburg zal Rusland moeten aantonen dat het voorzorgsmaatregelen heeft genomen om burgerslachtoffers te beperken toen het luchtafweer in Oekraïne inzette. Dat is een groot verschil met de juridische standaardpraktijk, waarbij de bewijslast bij de klager ligt.

Ook generaal Tkatsjev moet zich zorgen maken. In de geluidsfragmenten geeft hij instructies over het transport van een wapensysteem in de buurt van waar MH17 is neergehaald. Als dit inderdaad om de raket gaat die het vliegtuig neerhaalde, is hij dus persoonlijk betrokken geweest bij de hele operatie.

In dat geval zal hij moeten uitleggen of de risico’s die hij nam volgens het oorlogsrecht wel aanvaardbaar zijn. Door de Buk-lanceerinstallatie als zelfstandig wapensysteem te gebruiken, zonder de bijbehorende langeafstandsradar en commandovoertuig, werd de kans groter dat de schutters per ongeluk een verkeerd doel zouden aanvallen.

De Hoon wijst erop dat Tkatsjev niet alleen een probleem heeft als hij ook zelf betrokken was bij de uiteindelijke aanval. Onder het oorlogsrecht heeft een commandant speciale verantwoordelijkheden. Als hij wist of had moeten weten dat er een misdrijf is gepleegd, is hij ook strafbaar als hij dit misdrijf niet heeft proberen te voorkomen, of als hij achteraf niet geprobeerd heeft zijn ondergeschikten te bestraffen. 

Lees ook onze analyse van Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp over de afgelopen drie jaar van onderzoek en pogingen tot vervolging van de daders van de MH-17 ramp. Daarin legt hij uit waarom Rusland tot op heden geen fouten toegeeft en geen schuld bekent over MH17.

Deel dit artikel

Als hij wist dat er een misdrijf is gepleegd, is hij ook strafbaar als hij dit misdrijf niet heeft proberen te voorkomen