Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Betoverd door de televisie

Home

INTERVIEW | HANS NAUTA

Nog steeds begroeten conducteurs hem met 'miep miep, zoef'. Maar Han Peekel is meer dan de man van Avro's stripmagazine 'Wordt Vervolgd'. Schrijver, muzikant en vooral hoeder van het omroeperfgoed. Deze week verschijnt zijn dvd-box met tv-monumenten.

In de jaren dertig had de vader van Han Peekel (1947) een klankstudio in Rotterdam waar je grammofoonplaten kon laten maken. "Klanten namen hun pianospel op, of een boodschap voor familie in Indië. Vanaf 1931 sprak mijn grootvader op Oudejaarsdag kleine familiekronieken in, verslagen van het voorbije jaar. Zodoende beschik ik over een vraaggesprek tussen mijn grootvader en mijn betovergrootvader die vertelt dat zijn grootmoeder zich nog goed kon herinneren dat de Fransen in Nederland waren. Uit die geluidsbron werd mijn fascinatie geboren voor het tijdreizen in beeld en geluid."

Voeg daarbij zijn grote liefde voor televisie en de presentatoren die 'door het glazen scherm heen kwamen, zo je hart in', en Peekels huidige werk als 'chroniqueur van het medium' valt goed te verklaren.

Deze week verschijnt van zijn hand een tiendelige dvd-box vol tv-monumenten. Twintig portretten van onder meer Rudi Carrell, Leen Jongewaard, Kees Brusse, Hetty Blok en Gert-Jan Dröge. Ook beeldbepalers achter de schermen krijgen de aandacht die ze verdienen, zoals Erik de Vries, de allereerste regisseur en 'vader van de Nederlandse televisie'.

Zelf is Peekel bekend geworden doordat hij zeventien jaar 'Wordt Vervolgd' presenteerde. Het Avro-stripmagazine trok in de jaren tachtig, naar zijn zeggen, drie tot vijf miljoen kijkers. Ruim 100.000 kinderen waren lid van de Wordt Vervolgd-club en imiteerden stripfiguren op theaterdagen. In een brandbrief waarschuwde de vereniging van logopedisten Peekel dat hij de stembanden van een generatie verpestte.

Nog altijd begroeten treinconducteurs hem met een Miep Miep Zoef-imitatie, en laatst ondervroeg een journalist hem met het stemgeluid van Donald Duck. "Hij deed dat zo waanzinnig goed, de beste man moet na het interview keelpijn hebben gehad." Vorige maand verscheen de dvd-box 'Het beste van Wordt Vervolgd', vol reportages en interviews met bekende tekenaars.

Maar Peekels staat van dienst is veel groter. "Ik heb geen lui leven achter de rug. Mijn talenten zijn beperkt, maar ik heb genoeg overmoed en geldingsdrang om alles eruit te halen." Hij noemt zichzelf een verhalenverteller. "Ik zeg altijd: de weg naar de toekomst is geplaveid met verhalen uit heden en verleden."

Peekel schreef boeken over Wim Sonneveld, Lou Bandy en theater Carré, nam platen op met Herman Finkers en Tineke Schouten, en kreeg een Edison voor zijn betekenis voor het Nederlandse lied.

Al geruime tijd houdt hij zich bezig met het erfgoed van het omroepbestel. Peekel overtuigde minister Brinkman (cultuur) in 1988 van de noodzaak de verkruimelende archieven te redden. Zo stond hij aan de basis voor het Instituut voor Beeld en Geluid. Later was hij betrokken bij de oprichting van het thema-kanaal Hilversum Best. Zijn naam is ook verbonden aan MediaGeheugen, een project waarvoor 800 ooggetuigen van de geboorte en de gouden jaren van de televisie worden geïnterviewd. Hoe noodzakelijk dat is, ontdekte hij toen er geen gesprek met Mies Bouwman bleek te bestaan over haar carrière. Hij deed het zelf maar.

Als interviewer voelt hij zich verwant aan Rik Felderhof, met wie hij op de radio samenwerkte. "De luisterende blik is de beste vraag die je kunt stellen. Je bent de stuurman op het bootje dat vaart op de rivier van de herinnering." Een dienstbare rol, gebaseerd op respect en vertrouwen.

De televisie mag zestig jaar oud zijn, Peekels eerste televisieherinneringen gaan nog verder terug. Bij de familie Peekel aan het Mathenesserplein in Rotterdam stond al in 1948 een toestel. "Mijn vader Christiaan Peekel was uitvinder en leverde elektronica-apparaten aan Philips. We kregen een televisie toen de uitzendingen begonnen van PET, Philips Experimentele Televisie. Bij de juiste weersomstandigheden konden wij die oefenprogramma's bekijken. Ik sloop uit bed en zag tussen de schuifdeuren door tientallen mensen samengepakt in de kleine huiskamer, turend naar dat scherm. Ik herinner me het treintje dat rondreed als het pauze was en de Zwitserse goochelaar die een auto wegtoverde van het podium, en daarna een olifant." Hij hoort nog de bewonderende oohs die in de kamer klonken.

Radio was ook zo'n wonder. Toen hij zeven was bouwde hij met de Pionier Bouwdoos 1 en 2 een kristalontvanger. "Als je mij aan de leugendetector legt, zal dat apparaat bevestigen dat ik op Mars ben geweest, zo levendig herinner ik me het programma 'Sporen in het heelal'. Ik ben meegevlogen op die raketten, heb de benzine geroken. Als je in het donker die verhalen hoort, dan bloeit je fantasie als vuurwerk."

Dat gevoel van betovering is niet voorbehouden aan de kindertijd. Met evenveel bewondering noemt hij de iPad 'science fiction'. "Het gemak waarmee zeldzame stripalbums via een app weer te lezen zijn. En dan dat ontzagwekkende Youtube-archief. Het ontsluiten ervan laat ik graag over aan jongere collega's."

Peekel was zestien toen hij bij Radio Veronica begon, en mocht zes jaar later in 1969 'als radiojongetje' Willem Duys interviewen. "Duys bleek mij te kennen door het plaatje dat ik in 1963 had uitgebracht. Hij somde de liedjes zo op. Ik was daar ondersteboven van, want ik adoreerde hem, zoals alle mensen van de televisie. Ze waren goden voor me."

Toen Duys dit jaar op Hemelsvaartdag overleed, was Peekel de eerste buiten de familie die dat hoorde. Hij belde Mies Bouwman, die het nieuws zuchtend tot zich nam. "Een kwartier later was ik onderweg naar Elst, om haar te interviewen voor de necrologie die op tv zou worden uitgezonden." 'Willem Duys voor de vuist weg' zit ook in de dvd-box.

Op de dag waarop Peekel bij de televisie kwam, 2 januari 1975, kreeg hij toegang tot 'het archief van Pot', dat verboden was voor radiomedewerkers. "Meneer Pot beheerde in de jaren vijftig de tv-uitzendingen die bewaard werden. Ik had sterke herinneringen aan een liedjesprogramma van Gerard Cox uit 1961 dat mijn blik op meisjes voorgoed veranderde, en kon het eindelijk terugzien. 'Niets is zo mooi als Jacqueline, die mij haar benen zonder emotie liet zien.' "Dat zo'n schattig programma mij zo'n vlinderachtig gevoel had bezorgd." Dat was nog zo'n betekenisvolle tijdreis, die hem de waarde van archieven deed inzien.

Peekel houdt niet van kousenvoeten en handschoenen. Een archief moet geen verstild museum zijn maar een magazijn vol bouwmateriaal, een humuslaag waaruit nieuwe programma's ontstaan. "'Andere Tijden' is een majestueus voorbeeld van hoe het wel moet."

Op een van zijn onderzoeksdagen in het Instituut voor Beeld en Geluid, toen nog Nederlands Audiovisueel Archief geheten, stuitte Peekel op de collectie Oorlogsbuit. "Honderden films uit de nalatenschap van de NSB. Ik ben voor een deel van Joodse komaf. Ik heb mijn inwonende grootvader elke dag zien huilen over iets wat hij niet kon uitleggen en wat de Joden is overkomen." Met een gevoel van weerzin bekeek hij het materiaal en maakte een tweeluik over Anton Mussert, 'Gehaat en Veracht'. "Van hoge ambtenaren hoorde mijn researcher dat de executie van Mussert gefilmd zou zijn en dat de beelden bij het ministerie van Justitie in de kluis liggen. Dat wordt officieel ontkend." De opnames die gemaakt zouden zijn om mythevorming tegen te gaan, zijn nu zelf een mythe.

Van de vele programma's die zijn loopbaan telt, noemt Peekel die documentaire de enige die hij met grote tegenzin heeft gemaakt. "Juist omdat ik het zo moeilijk vond om die film te maken, moest ik het doen."

De dvd-boxen '60 jaar televisie: 20 unieke TV Monumenten' en 'Het beste van Wordt Vervolgd' zijn verschenen bij Source1Media.

Deel dit artikel