Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bètapakket is prima vooropleiding voor alfa-studies

Home

Ger Groot

© anp

"Het profiel 'cultuur & maatschappij' wordt vooral gekozen door leerlingen die niet slim genoeg zijn voor andere profielen", schreef Trouw eerder deze week over de keuzestress van middelbare scholieren.

Welke vakkenkeuze biedt het meeste perspectief? Niet dat van talen, geschiedenis en literatuur: een 'pretpakket' voor losers. Althans, zo voegde de krant (de Verdieping 6 april) er onmiddellijk aan toe, "dat beeld leeft onder havo- en vwo-scholieren zelf."

Klopt dat ook? De krant gaf er een nogal tweeslachtig antwoord op. Maar wie goed naar de cijfers keek, kon moeilijk om die conclusie heen. Geen wonder dat het voor de tegenhanger van het 'pretpakket', de richting 'natuur en techniek', behoorlijk dringen is geworden. Wie wil er tenslotte voor een domkopje doorgaan; wie wil mikken op minder dan het hoogst haalbare? Volgens Juliette Walma van der Molen, hoogleraar in wat in goed Nederlands 'science education' heet, hebben we dat vooral te danken aan de invoering van die onderwijsprofielen zelf. Veel meer dan vroeger is duidelijk wat je met je keuzepakket kunt doen. En "leerlingen zijn nu veel meer bezig met 'later'."

Lees verder na de advertentie
Het onderwerp van alfa-studies is niet eenvoudiger maar juist veel complexer is dan dat van de na­tuur­we­ten­schap­pen

Prestige

Misschien is dat waar - maar wat het prestigeverschil tussen alfa en bèta betreft moet ik haar teleurstellen. Vijftig jaar geleden was dat niet anders. Leraren konden nóg zo hard betogen dat het eerste niet onder deed voor het tweede, leerlingen wisten ook toen al heel goed dat je, wanneer het éven kon, koos voor de natuurwetenschappelijke uitgang.

Is dat erg? Van iemand die met filosofie zijn brood verdient, zou je een bevestigend antwoord verwachten. Natuurlijk zijn al die 'humanistische' vakken van het hoogste belang! En zoals Van der Molen terecht opmerkt: ook de studie van cultuur & maatschappij is hard werken. Elk jaar opnieuw zie ik aankomende filosofiestudenten wit wegtrekken bij de ingewikkelde teksten die ze moeten lezen en waarbij de allerhoogste abstractievermogens worden aangesproken.

Maar een culturele vooropleiding blijkt daarbij geen pré op een bèta-pakket. Integendeel. Niet omdat natuurwetenschap net zo goed 'cultuur' is als Homerus - zoals C.P. Snow in de jaren vijftig al constateerde. Maar omdat er tussen die twee een spanning bestaat die óók een studie in de cultuur- of menswetenschap ten goede komt.

Talent

Dat heeft op een paradoxale manier te maken met het verschil in complexiteit tussen beide gebieden. Paradoxaal, omdat het onderwerp van alfa-studies niet eenvoudiger maar juist veel complexer is dan dat van de natuurwetenschappen. Het menselijk bewustzijn, om maar een voorbeeld te geven, is een stuk ondoorgrondelijker dan de werking van het atoom - al is die laatste voor ons brein al ingewikkeld genoeg.

Daarom moet de alfa-wetenschap een veel groter beroep doen op de intuïtie - wat methodologisch vaak als een zwaktebod geldt. Bij de zekerheid die de analytische natuurwetenschap biedt, komt zij in ieder geval niet in de buurt. Maar daarbij moet ze wel zoveel mogelijk steunen op logisch denken en lucide inzichten. Ook al komt zij met de gestrengheid van de 'bèta's' maar halverwege, ze mag zich haar niet ontzeggen. Wie uitsluitend op verbeeldingskracht vooruitsnelt naar grootste theorieën, raakt verdwaald in zijn eigen fantasie.

Daarom is óók voor de humanistische wetenschappen een pakket 'natuur & techniek' de ideale voorbereiding. Het disciplineert het denken en reikt een hoop kennis aan waaraan de gemiddelde cultuurstudent - lees opnieuw C.P. Snow - later nauwelijks nog toe zal komen. Omgekeerd geldt dat niet. Zoals ook het artikel van Trouw constateert, weten natuurwetenschappers zich ook op het vlak van talen, geschiedenis en kunsten vaak heel goed te weren.

Maar talenten zijn ongelijk verdeeld, en daarom zal het verschil in prestige van beide richtingen wel altijd blijven bestaan. Inmiddels "wordt her en der al overwogen het aantal profielen terug te brengen tot twee," zegt Peter Huwae van de vereniging van schooldecanen in Trouw. Dat lijkt me helemaal niet zo'n gek idee. Ik stel voor ze 'alfa' en 'bèta' te noemen.

Wie uitsluitend op ver­beel­dings­kracht vooruitsnelt naar grootste theorieën, raakt verdwaald in zijn eigen fantasie



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het onderwerp van alfa-studies is niet eenvoudiger maar juist veel complexer is dan dat van de na­tuur­we­ten­schap­pen

Wie uitsluitend op ver­beel­dings­kracht vooruitsnelt naar grootste theorieën, raakt verdwaald in zijn eigen fantasie