Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Betalen voor illusies

Home

Ruut Verhoeven

Immigrationlaw Counsellors & Mediators prijkt op de muur van een kantoorpand nabij het centraal station in Leiden. Hier zetelt drs. Frank King, immigrationlaw counsellor & mediator, zoals op zijn visitekaartje staat. De zwaargebouwde, goedgesoigneerde bebrilde man is een bekende in het wereldje der asielzoekers. Vreemdelingen uit alle hoeken van het land weten zijn kantoor te vinden, vooral de wanhopige uitgeprocedeerden. Voor hen is King vaak de laatste strohalm. Wie zich meldt, moet wel geld meenemen, veel geld zelfs, want King vraagt gemiddeld 2500 gulden in ruil voor een poging zijn cliënt aan een verblijfsvergunning te helpen. Succes is echter niet verzekerd.

Wie in Nederland asiel vraagt, krijgt een advocaat of SRA-jurist toegewezen. Is de asielzoeker niet tevreden over diens inspanningen, dan kan hij één keer - zonder zijn recht op gratis bijstand te verliezen - de diensten van een andere rechtshulpverlener inschakelen. Daarna is hij aangewezen op commerciële dienstverleners. Volgens de Algemene wet Bestuursrecht hoeft dat geen afgestudeerde advocaat of jurist te zijn. Iedereen mag als 'bijzonder gemachtigde' asielzoekers bijstaan, ongeacht of men over voldoende kennis en ervaring beschikt op het gebied van het vreemdelingenrecht. Alleen wanneer zo'n 'raadsman' het al te bont maakt, kan de rechter hem wraken. Bijvoorbeeld wanneer iemand regelmatig termijnen overschrijdt, waardoor hij zijn cliënten ernstig benadeelt.

Frank King noemt zichzelf 'rechtskundig adviseur', een titel zonder wettelijke bescherming. Iedereen mag zich zo noemen. Dat is hij min of meer uit nood. Van de Raad voor de Rechtsbijstand mag hij geen asielzoekers gratis bijstaan, omdat hij geen advocaat is. Hij is wel lid van de Nederlandse Vereniging van Rechtskundige Adviseurs (NVRA), een club van 160 juridisch adviseurs die bepaalde eisen stelt ten aanzien van de juridische kennis en ook een gedragscode hanteert.

Naar eigen zeggen is King 'bij toeval' negen jaar geleden terechtgekomen in de wereld van het vreemdelingenrecht. Hij studeerde internationaal recht. ,,Ik wilde graag diplomaat worden. Daartoe ben ik ook opgeleid, maar doordat ik politiek actief was tegen het regime-Bouterse kon ik een loopbaan als diplomaat voor Suriname wel vergeten.'' Hij besloot in Nederland te blijven, schreef verhalen als freelance journalist en stond een tijdje voor de klas als leraar maatschappijleer. Door 'omstandigheden' specialiseerde hij zich ten slotte in het vreemdelingenrecht.

Gebrek aan cliënten heeft hij niet. De wachtkamer van zijn praktijk zit elke dag vol. Jaarlijks neemt hij tweehonderd nieuwe zaken aan. ,,Meer kan ik niet hebben'', zegt hij. ,,Ik heb het heel erg druk. Ik schrik daarom potentiële klanten zelfs af. Dat is echt waar. Iemand heeft wel eens tegen mij gezegd: 'U vraagt zoveel geld omdat u mijn zaak niet wilt'. De dochter van een Iraanse mevrouw begon te huilen toen ik hen naar een sociale advocaat verwees. Ik zei dat ik te duur voor hen was, dat ze me niet konden betalen. Uiteindelijk ben ik toch gezwicht, omdat ik begaan ben met het lot van deze mensen. Ik maak dit bijna dagelijks mee.''

De vraag dringt zich op waarom zoveel vreemdelingen hun hoop vestigen op een dikbetaalde adviseur als King. Hijzelf zegt wel een verklaring te hebben. ,,Omdat sociale advocaten bedroevende kwaliteit leveren. Tachtig procent van mijn cliënten heeft eerst pro- Deo-advocaten gehad. Vaak blijkt dat die hun werk niet goed gedaan hebben. Ze zijn helemaal niet geïnteresseerd in de verhalen van vreemdelingen. Die worden niet serieus genomen. Als je iets meer tijd in een zaak steekt, kom je tot verrassende ontdekkingen. Zaken waar anderen niets in zien, weet ik vaak tot een goed einde te brengen. Ik win de helft van mijn zaken. Telkens wanneer het me lukt, stuur ik een fax naar de vorige advocaat met het eindresultaat. Wordt me niet in dank afgenomen, maar dat kan me niets schelen.''

Een andere verklaring voor Kings drukbeklante nering is het feit dat vreemdelingen door de overheid gesubsidieerde rechtsbijstand wantrouwen. King: ,,Cliënten zeggen vaak tegen me: hoe kunnen advocaten zich nou voor mij inspannen als ze door de overheid betaald worden? Zij zijn gewend voor alles te moeten betalen in het land van herkomst. Misschien kan het niveau van de asieladvocatuur in Nederland opgekrikt worden als meer mensen commercieel zouden gaan. Nu schort het vaak aan de inzet van advocaten. Zolang je met toevoegingen werkt, ligt verwaarlozing op de loer. Gratis rechtsbijstand is niet meer van deze tijd."

Asieladvocaat Pieter Bogaers uit Nieuwegein moet 'collega' King op één punt gelijk geven: ook hij vindt het niveau van de asieladvocatuur beneden peil. ,,En dat is de reden waarom asielzoekers naar figuren als King gaan. Als asieladvocaten hun werk goed zouden doen, komt deze meneer niet aan de bak. Nu krijgt hij veel cliënten die teleurgesteld zijn in hun advocaat.'' Het omgekeerde gebeurt ook. Bogaers wijst op een dossier van een Iraanse familie, ex-cliënten van King. ,,Dertig centimeter rotzooi'', schampert Bogaers. ,,Er is geen ordening aangebracht, sommige stukken zitten er twee of drie keer in.''

Zijn Iraanse cliënt legt uit waarom hij van de verdere diensten van King afzag. ,,Die man beloofde binnen zes maanden verblijfsvergunningen voor mij en mijn gezin te regelen. Daarvoor moesten we direct tweeduizend gulden betalen. Vervolgens gebeurde er een hele tijd niets. Uiteindelijk hebben we besloten naar een andere advocaat te gaan, meneer Bogaers dus.'' De Iraniër had via andere asielzoekers over King gehoord. ,,Het verhaal deed de ronde dat hij mensen snel aan een verblijfsstatus helpt. Dat sprak ons aan.''

De familie Chebesi uit Kameroen bewaart evenmin goeie herinneringen aan het optreden van King in hun zaak. Eind vorig jaar dreigde het gezin na een illegaal verblijf van tien jaar plotseling op het vliegtuig naar Kameroen gezet te worden. Alle pogingen om hun raadsman tijdig te bereiken, bleven vruchteloos. De uitzetting mislukte doordat de zwangere moeder onwel werd in het vliegtuig. Terug in Nederland weigerde King eerst het boze gezin tegemoet te komen. Na bemiddeling van een andere advocaat was hij uiteindelijk bereid een kwart van het betaalde geld terug te geven.

Een moeder en haar zoon uit Azerbeidzjan zagen echter niets terug van de door hen betaalde drieduizend gulden. King had hun beloofd hun uitzetting te verijdelen, nadat hun eerdere advocate te kennen had gegeven niets meer voor het tweetal te kunnen doen. ,,Een trieste zaak'', vertelt Ineke Wisse uit Oud-Beijerland, die betrokken is bij het verlenen van kerkasiel aan de zogeheten Dublin-claimanten, mensen die volgens de regels in een ander Europees land asiel hadden moeten vragen. ,,Die vrouw was weduwe. Ze moest de sieraden van haar man belenen om aan die drieduizend gulden te kunnen komen. King hield voor de rechtbank een pleidooi van hooguit tien minuten. De uitspraak van de rechter luidde precies zoals hun advocate hun had voorspeld: ze moesten het land uit.''

De stichting Inlia uit Groningen, een kerkelijke organisatie die met name uitgeprocedeerde asielzoekers gratis bij staat en onderdak verleent, kent de verhalen over King. Directeur John van Tilborg zegt geen zaken te doen met de raadsman uit Leiden. ,,Onze afdeling noodhulp heeft ooit besloten niet te willen werken aan dossiers waar ook King bij betrokken is, vanwege teleurstellende ervaringen met deze man. We hebben te vaak meegemaakt dat hij zijn cliënten van alles belooft, wat hij later niet waar kan maken. Bovendien laat hij zich ook nog fors betalen voor zijn diensten.''

Van Tilborg weet dat sommige kerken onbewust het beleid van Inlia dwarsbomen door financieel bij te springen wanneer asielzoekers met King als adviseur op de proppen komen. ,,Dat is tientallen keren gebeurd. En dat betreur ik. Wij hebben onze afdelingen nadrukkelijk geadviseerd niet met King in zee te gaan. Blijkbaar kun je dat niet vaak genoeg herhalen.'' Ook VluchtelingenWerk Nederland is geen pleitbezorger voor de activiteiten van King. Woordvoerster Marieke de Waard: ,,Je kunt je afvragen of hij wel altijd in het belang van zijn cliënten handelt. Natuurlijk bereikt hij wel eens wat, maar de vraag is of een ander dat ook niet gekund had, zonder betaling. Ons bezwaar is dat King over de ruggen van uiterst kwetsbare mensen geld verdient.''

Samengevat komt het erop neer dat critici King verwijten alle zaken, ook kansloze, aan te nemen. Daardoor wekt hij bij cliënten ten onrechte verwachtingen, of, zoals directeur Ton van Lieshout van de SRA Noordoost-Nederland het uitdrukt: ,,Vreemdelingen betalen voor illusies''.

Bij de unit procesvertegenwoordiging van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, zeg maar de tegenstander van King in de rechtszaal, reageert men lacherig zodra zijn naam valt. ,,Hij wordt niet beschouwd als een aanwinst voor het Nederlandse vreemdelingenrecht'', zegt een woordvoerster van de dienst. ,,Hier wordt King de bekendste vagebond genoemd.''

Het 'lijdend voorwerp' lijkt niet onder de indruk van de stortvloed aan kritiek op zijn optreden voor asielzoekers. ,,Linksige instellingen als VluchtelingenWerk en de sociale advocatuur vinden het vreselijk dat ik geld vraag voor mijn diensten. Het zij zo. Dat ik valse verwachtingen zou wekken bij mensen is een pertinente leugen. Het klopt dat ik vooral zaken doe waar anderen hun neus voor ophalen. Ik zoek altijd naar en vind vaak oplossingen voor mijn cliënten. Ik breng een zaak maximaal twee keer voor de rechter, pas bij de derde keer houdt het echt op. Natuurlijk moet je bij een herhaald asielverzoek nieuwe feiten brengen, maar dat is niet het grootste probleem. De wet biedt daartoe volop mogelijkheden. En soms heb je helemaal geen nieuwe feiten nodig. Je kunt een bestuursorgaan zoals de IND altijd vragen om terug te komen op een eerder genomen beslissing. Beleidsregels worden ook wel eens verkeerd toegepast.''

Secretaris W. Lobensteyn van de NVRA, de club van rechtskundige adviseurs, wil niet zeggen of hem ooit klachten hebben bereikt over het optreden van Frank King. ,,Als dat al het geval zou zijn, zou ik het u niet vertellen. Wij gaan discreet om met klachten over onze leden.'' Lobensteyn is wel bereid een overzicht te geven van het aantal klachten dat de Commissie van Toezicht bereikt heeft. Sinds 1991 waren dat er welgeteld elf. In 1998 vier, waarvan slechts één gedeeltelijk gegrond, in 1999 twee (beide gedeeltelijk gegrond). Vorig jaar kreeg de NVRA geen enkele klacht binnen over haar 160 leden, dus ook niet over King.

Voorzitter J. Honing geeft toe dat de klachtenregeling van zijn vereniging ,,wellicht enige aanpassing behoeft''. Leden van de NVRA zijn wel verplicht potentiële cliënten te wijzen op het bestaan van de sociale advocatuur, maar niet op de mogelijkheid te klagen over het werk van de rechtskundig adviseur. ,,Misschien moeten we op dit punt de zaak nog wat aanscherpen.'' Op de vraag of King wellicht artikel 3 van de gedragscode heeft overtreden - bij de behandeling van zaken enkel het belang van de cliënt en nimmer het eigen belang behartigen - wil Honing niet ingaan. Ook niet of het College van Toezicht ambtshalve een onderzoek zal instellen na alle kritiek op King.

Onder het motto 'de aanval is de beste verdediging' slaat King nog een keer terug richting sociale advocatuur. ,,Daar is zoveel mis'', zegt hij. ,,Ik zou daar een boek over kunnen schrijven. Ik ken sociale advocaten die in pro Deo-zaken stiekem geld aannemen van cliënten. Anderen vertellen mij dat zich advocaat noemende lieden proberen vrouwelijke cliënten het hof te maken. Er was er zelfs eentje die de zaak van een vrouw met haar in een restaurant wilde bespreken. Sommige cliënten moeten in natura betalen, als u begrijpt wat ik bedoel. Dat zijn dingen die gebeuren. Echt waar. Ik voel me nog niet geroepen dit soort zaken aan te geven bij de betreffende instanties. Later misschien.''

Rechtshulp aan asielzoekers in Nederland geschiedt voornamelijk door gespecialiseerde advocaten of door juristen van de zoge noemde stichtingen rechtsbijstand asiel (SRA's). Vreemdelingen die hun eigen land ontvlucht zijn, krijgen die hulp hier gratis aangeboden. Desondanks betalen sommige asielzoekers liever voor die diensten. En dat kan, want de Nederlandse wet biedt ruimte voor commerciële bespelers van de markt, ook zonder meester-titel. Krijgen hun klanten waar voor hun geld?

Deel dit artikel