Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bestrijd Trump niet met feiten

Home

Protest tegen Donald Trump in Washington. © reuters
Filosofisch Elftal

In het Filosofisch Elftal analyseren twee denkers een actuele vraag. Veel mensen maken zich zorgen over het aanstaande presidentschap van Donald Trump. Is dat terecht?

Mussolini, Hitler, Stalin hadden alvast één ding gemeen met Trump: hun tijdgenoten konden hen moeilijk plaatsen, maar veel mensen beseften wel dat ze heel gevaarlijk waren", zei historicus Geert Mak in een veel gedeeld interview met De Dagelijkse Standaard. "De zorgen zijn reëel. Trump is gevaarlijk op een manier waarop Bush en Reagan dat nooit zijn geweest."

Zijn deze reacties niet al te angstig?

Ingrid Robeyns, econoom en filosoof, hoogleraar ethiek van instituties aan de Universiteit Utrecht: "Dat is te hopen. Misschien ontwikkelt Trump zich met behulp van zijn adviseurs tot een betrekkelijk gewone Republikeinse president. Maar ik denk dat er wel alle reden is om waakzaam te zijn. Hij zal misschien niet letterlijk fascistisch zijn, maar de kans is reëel dat hij een regering vormt die bepaalde elementaire rechten van mensen niet respecteert. Hij heeft hier in zijn campagne duidelijk blijk van gegeven, door zijn onterende uitspraken over vrouwen, homo's, gehandicapten, moslims, Mexicanen en ga zo nog maar even door.

"Hij geeft af op democratische instituties, en ontkent klimaatverandering. Hij straalt uit dat hij niet mag worden belemmerd door morele principes. Tal van redenen om bezorgd te zijn."

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit: "Dat mag zo zijn - en ik begrijp en deel die zorgen. Maar toch vind ik al die vergelijkingen met de jaren dertig contraproductief. Ze zullen ons beeld niet verscherpen, maar enkel de zelfgenoegzaamheid van links versterken door Trump-stemmers weg te zetten als domme, onopgeleide idioten met een problematisch zelfbeeld.

Lees verder na de advertentie
Ze zullen enkel de zelf­ge­noeg­zaam­heid van links versterken door Trump-stemmers weg te zetten als domme, onopgeleide idioten met een problematisch zelfbeeld

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Erasmus Universiteit

Narratieve overwinning

"Dat staat een werkelijke dialoog - of liever: narratieve overwinning - in de weg. Hetzelfde geldt voor de houding tegenover Wilders-stemmers hier. Het is de hoogste tijd dat iedereen die nu zegt zich zorgen te maken eens inziet hoe lang de beweging van onvrede die nu leidend is geworden in Amerika, overal in de westerse wereld gaande is.

"Het begon met FPÖ, Vlaams Belang en LPF, het werd mainstream aan het eind van het eerste decennium van deze eeuw, met de doorbraak van de Tea Party in de VS, Farage en zijn Ukip in Groot-Brittannië, Marine Le Pen in Frankrijk en Wilders die mocht gedoogregeren in Nederland. Hoe is het mogelijk dat mensen nu verrast zijn?

"De progressieve partijen hebben zich eerst economisch volledig uitgeleverd aan rechts. En toen rechts ook het culturele debat overnam, hebben ze enkel de reële klachten van mensen gecensureerd met hautaine politieke correctheid óf een beetje meebewogen naar rechts voor electoraal gewin. Maar vooral hebben ze nagelaten een nieuw links verhaal te vormen."

Robeyns: "Ik ben het helemaal met je eens dat gevestigde partijen te weinig geluisterd hebben naar mensen die reële problemen hebben, bijvoorbeeld doordat ze hun banen verloren of in wijken wonen die alleen maar slechter zijn geworden. Naar die mensen moet alsnog veel beter geluisterd worden. Maar wat als mensen onredelijk zijn?

Naar die mensen moet alsnog veel beter geluisterd worden. Maar wat als mensen onredelijk zijn?

Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties

Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties aan de Universiteit Utrecht. © TR Beeld

"In de Verenigde Staten zijn sommige groepen extreem anti-overheid, ook al krijgen ze zelf meer steun uit Washington dan dat ze bijdragen. Ze weten zelf dat dit paradoxaal is, maar dat maakt ze niet uit: ze volgen gewoon hun onderbuikgevoel, dat is het enige dat telt. Hoe ga je daarmee in gesprek? Ik heb daar geen antwoord op."

Van den Akker: "Bernie Sanders had er een antwoord op. Die boekte tijdens de voorverkiezingen winst in dezelfde staten als Trump. Hij liet zien dat er ook een nieuw narratief kan komen dat een progressief alternatief biedt. Een sociaal-democratie voor de 21ste eeuw, met een overheid die beschermt, bestraft en opvoedt en die een helder standpunt inneemt als het aankomt op de gedeelde waarden van een nationale gemeenschap. Dat hoeft niet per se een rechts verhaal te zijn, zoals bij Trump. Maar het moet wel op dezelfde, populistische manier aanspreken."

Robeyns: "Zelfs als zijn presidentschap enorm mee zal blijken te vallen, dan heeft Trump nu al een enorme schade aangericht door een feitenvrije campagne te voeren vol persoonlijke aanvallen en grove taal. Dat heeft hij hiermee genormaliseerd, waardoor politici na hem en burgers overal in Amerika en in de rest van de wereld gaan denken dat het oké is om je te misdragen jegens minderheden, vrouwen en andersdenkenden."

Van den Akker: "Ook dat was allang gebeurd. De verruwing is hoogstens nog ietsje meer mainstream geworden. Maar dit is al zo lang het vertoog waar we mee te dealen hebben.

Bernie Sanders liet zien dat er een so­ci­aal-de­mo­cra­tie is voor de 21ste eeuw, met een overheid die beschermt, bestraft en opvoedt

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Erasmus Universiteit

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. © TR Beeld

Factchecken

"We kunnen ons erover blijven beklagen, maar het heeft geen enkele zin. Dit is het speelveld. We moeten aan de slag. Natuurlijk moeten progressieve partijen vanuit de feiten een verhaal vertellen. Maar met een puur rationele benadering, gaan we deze slag niet winnen.

"Een debat met Trump gaan factchecken, is als het laten analyseren van een kroeggevecht door de jury van een danswedstrijd. Hoe vaker je mensen vertelt dat ze niet op de maat dansen, hoe bozer ze worden. We moeten juist op basis van de feiten fictionaliseren. Een verhaal vertellen dat net zo populistisch en minstens even meeslepend is."

Robeyns: "Ik denk toch dat het te vroeg is om te besluiten dat Trump gewoon meer van hetzelfde is. Het klopt dat de verrechtsing en uitsluiting al lang aan de gang zijn, maar op een bepaald moment worden grenzen overschreden. Die grenzen heeft Trump in zijn campagne overschreden, en er is een reële kans dat hij ook morele grenzen zal overschrijden als president.

"Als we Trump op deze manier duiden, denk ik niet dat dit contraproductief werkt, integendeel. Het zal wellicht meer mensen ertoe aanzetten om zich politiek en maatschappelijk in te zetten, waardoor er hopelijk meer gesprekken ontstaan tussen bevolkingsgroepen die nu in gescheiden werelden leven."

Trump heeft in zijn campagne grenzen overschreden, en er is een reële kans dat hij ook morele grenzen zal overschrijden als president

Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties

Deel dit artikel

Ze zullen enkel de zelf­ge­noeg­zaam­heid van links versterken door Trump-stemmers weg te zetten als domme, onopgeleide idioten met een problematisch zelfbeeld

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Erasmus Universiteit

Naar die mensen moet alsnog veel beter geluisterd worden. Maar wat als mensen onredelijk zijn?

Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties

Bernie Sanders liet zien dat er een so­ci­aal-de­mo­cra­tie is voor de 21ste eeuw, met een overheid die beschermt, bestraft en opvoedt

Robin van den Akker, docent filosofie aan de Erasmus Universiteit

Trump heeft in zijn campagne grenzen overschreden, en er is een reële kans dat hij ook morele grenzen zal overschrijden als president

Ingrid Robeyns, hoogleraar ethiek van instituties