Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Beste schaker van de wereld (22) ziet zichzelf absoluut niet als wonderkind

Home

Magnus Carlsen in 2009. © AFP

Magnus Carlsen (22) mag dan de Mozart van het schaken genoemd worden, als wonderkind heeft hij zichzelf nooit gezien. In zijn denksport heeft hij vele stappen uitzonderlijk jong gemaakt, sommigen waren grensoverschrijdend. Toch is de Noorse nuchterheid van 's werelds beste schaker er niet van ontdooid.

Dat gebeurde eind vorig jaar ook niet toen hij met 2861 punten de bij leven legendarische Gari Kasparov afloste als schaker met de hoogste elo-rating ooit. Kasparovs oude record was 2851, bereikt in juli 1999 en januari 2000. Maar Carlsen vond een vergelijking met zijn oude leermeester en diens generatiegenoten ongepast. "Op mijn 22ste is het misschien wat vroeg om op gelijke voet te worden gezet met spelers die lange carrières achter zich hebben."

Daarmee schatte hij zijn mijlpaal mogelijk beter in dan zijn fans. Critici menen dat zijn recordtotaal niet automatisch inhoudt dat Carlsen de beste speler aller tijden is. De afgelopen twaalf jaar zou sprake zijn geweest van inflatie omdat de elo-regels losser worden toegepast. Dat maakt vergelijken met prestaties uit de vorige eeuw onbetrouwbaar.

Geen aparte behandeling
Bovendien wacht de sterspeler, bezig aan zijn tiende achtereenvolgende schaaktoernooi in Wijk aan Zee, een ultieme klus om zijn superioriteit te bewijzen: wereldkampioen worden. Eind 2010 zag hij af van die mogelijkheid, toen hij zich tot verbijstering van de schaakwereld terugtrok uit het kandidatentoernooi. Niet omdat hij zich te jong vond om de troon te bestijgen - als meest constante toernooispeler had hij immers vrijwel alle grote evenementen gewonnen. Nee, Carlsen keerde zich tegen oude tradities. Als exponent van de jonge generatie vindt hij dat op moderne wijze moet worden gestreden om de wereldtitel.

Zijn grootste bezwaar: de privileges van de regerend wereldkampioen zijn te groot. Waar alle topschakers zich uitputten in kwalificatietoernooien, kan de titelhouder in het pluche wegzakken. In een open brief aan de Fide-regenten schreef Carlsen: "Waarom zou een speler zomaar een van de twee toegangsbewijzen tot de finale krijgen? Het is alsof Spanje als winnaar van het WK voetbal in 2014 rechtstreeks wordt toegelaten tot de finale."

Ook tijd voor ontspanning
Carlsen geeft de voorkeur aan een WK-toernooi voor acht of tien spelers. Toch is hij gezwicht. In maart schuift hij in Londen aan voor het kandidatentoernooi (acht spelers) dat de uitdager voor wereldkampioen Viswanathan Anand moet opleveren. De gedroomde match tussen 's werelds beste schaker en de wereldkampioen die de sterkste niet is, staat voor november op een nog onbekende locatie geprogrammeerd.

Meermalen heeft Carlsen gezegd dat hij niet wakker ligt van een wereldtitel. Zijn doel was het record van Kasparov verbeteren, en dat is eerder gelukt dan hij had gedacht. "Afgezien van dat record denk ik niet veel aan doelen", zei hij vorige maand in de New York Times. "Mijn motivatie is me blijven verbeteren en plezier hebben in het spel."

Carlsen waakte ervoor zich dusdanig in schaken te verliezen, dat hij een monomaan wordt. De Real Madrid-fan skiet, tennist, squasht en voetbalt. Om zich tijdens toernooien te ontspannen kijkt hij films, luistert naar muziek of speelt online poker om geld.

Hoogbegaafdheid
Bovendien zegt hij het karakter te missen voor wat hij noemt 'stereotiepe Russische wonderkinderen'. "Discipline heb ik niet. Ik ben chaotisch, en soms gewoon lui", zei hij een paar jaar terug in Der Spiegel. "Mijn trainer wist dat. Hij liet mij alleen oefenen als ik er zin in had. Als ik me goed voel, train ik veel. Voel ik me slecht, dan krijg ik geen pion verzet. Werken met vaste schema's vind ik gruwelijk. Gestructureerd moeten leren zou me gek maken."

Carlsen bestrijdt het idee dat een topschaker hoogbegaafd moet zijn. "Ik zou het verschrikkelijk vinden als ik superintelligent was. Het is belangrijk dat je je goed kunt concentreren, maar té slim zijn, kan je carrière om zeep helpen." Hij noemt de Brit John Nunn, die volgens hem te slim was om wereldkampioen te worden. "Zijn enorme bevattingsvermogen en zijn honger naar meer kennis hebben hem van het schaken doen afdwalen. Ik ben een volstrekt normale kerel." Hij zegt zijn succes te danken aan zijn vermogen in korte tijd veel informatie op te slaan. Op zijn vijfde kende hij alle landen van de wereld met hoofdstad en inwonertal uit zijn hoofd.

Als Carlsen zijn partij met wit begint, is elke opening mogelijk. Soms zijn ze vreemd of opmerkelijk. Hij doet dat om de voorbereiding van zijn tegenstander nutteloos te maken. "Ik bespeel liever mijn tegenstander dan een computer en open de strijd liefst zo snel mogelijk."

Met zijn onvoorspelbaarheid en strijdlust dwingt hij tegenstanders fouten te maken, ook als hij niet geweldig op dreef is. Daarbij beheerst Carlsen alle facetten van het spel, kent hij geen zwakheden en is zijn eindspel van een vernietigende kracht. Zijn stijl wordt daarom onvergelijkbaar genoemd met die van zijn concurrenten. Dat is Carlsens voorsprong, de anderen betreden tegen hem onbekend terrein.

Deel dit artikel