Benedictus: ik ben te zwak geworden

home

Robin de Wever

© AFP
Update

Paus Benedictus XVI (85) treedt op 28 februari terug. Hij is lichamelijk en geestelijk te zwak geworden. Het Vaticaan benadrukt dat de keuze niet is ingegeven door interne spanningen. De nieuwe paus wordt waarschijnlijk vóór eind maart gekozen.

De gezondheid van Benedictus is te broos geworden. Zowel zijn lichamelijke als geestelijke is de afgelopen maanden sterk verslechterd, meldt hij in zijn verklaring. Als kardinaal kreeg hij ook te maken met een slechte gezondheid. Daar is hij toen van hersteld.

De abdicatie is uiterst opmerkelijk: doorgaans leggen pausen hun ambt pas neer als ze overlijden. Benedictus' aankondiging komt twee dagen voor het begin van de Veertigdagentijd, een periode die in de christelijke liturgie in het teken staat van rust en bezinning. In het Vaticaan lijkt de kans op rust nu verkeken.

Benedictus zegt 'in volledige vrijheid' af te treden en zegt zich bewust te zijn van 'het gewicht van deze keuze'. De pauselijke zetel blijft vacant totdat een opvolger is gevonden. Een lijst van mogelijke opvolgers staat inmiddels online.

Er wordt waarschijnlijk voor het einde van maart een nieuwe paus gekozen, of, zoals de woordvoerder van het Vaticaan het verwoordde: 'we hebben vóór Pasen een nieuwe paus'. Als kanshebber wordt de naam van genoemd van de Ghanees Peter Turkson en de Italiaan Angelo Scola. De Nederlandse kardinaal Eijk zit in het college dat de nieuwe paus kiest. Kardinaal Tarcisio Bertone, woordvoerder van het Vaticaan, neemt Benedictus' taken vanaf 28 februari waar.

'Donderslag bij heldere hemel'
Benedictus maakte zijn abdicatie vanochtend bekend in het Latijn, tijdens een consistorie (ontmoeting) met kardinalen. Het Vaticaan noemt het nieuws 'een donderslag bij heldere hemel'. Volgens persbureau Reuters waren zelfs zijn naaste medewerkers niet op de hoogte van zijn voornemen.

Ook bisschoppenconferenties lijken door het nieuws te zijn verrast. Toch lijkt het er niet op dat Benedictus over één nacht ijs gaat: zijn broer verklaart tegenover Der Spiegel dat hij 'al maanden' op de hoogte is van zijn plannen om terug te treden.

De abdicatie is opmerkelijk: pausen blijven doorgaans in functie totdat ze overlijden. Het kwam slechts enkele keren eerder voor dat een paus voortijdig terugtrad. Celestinus V legde zijn functie neer in 1294, Gregorius XII deed hetzelfde in 1415. Benedictus' voorganger Johannes Paulus II bleef volhouden: hij droeg zijn ambt én zijn ziekte (Johannes leed aan de ziekte van Parkinson) tot zijn dood.

Benedictus werd al beschouwd als tussenpaus
De Duitse Ratzinger studeerde na het gymnasium theologie en filosofie en werd in 1951 tot priester gewijd. Hij geldt als een van de belangrijkste denkers binnen de moderne katholieke kerk. In 1977 werd Ratzinger aartsbisschop en kardinaal, en in 2002 deken van het college van kardinalen. Na het overlijden van Johannes Paulus II werd hij op 19 april 2005 verkozen tot de 265e paus. Velen gingen er vanuit dat hij een tussenpaus zou zijn.

Benedictus staat bekend om zijn conservatisme. Vooral zijn opvattingen over homoseksualiteit zorgden voor veel opschudding. In december haalde hij de woede van velen op de hals omdat hij negatief gesproken zou hebben over homo's. Anderen meenden dat zijn toespraak helemaal niet over homoseksualiteit ging.

Pausschap in teken van interne spanningen
Ook binnen het Vaticaan lag hij naar verluidt onder vuur. Zijn butler Paolo Gabriele (46) werd vorig jaar mei gearresteerd omdat hij 'een enorme stapel' vertrouwelijke documenten gestolen zou hebben. De arrestatie volgde op een reeks onthullingen over het Vaticaan.

Kardinalen zouden een machtsstrijd voeren en de tweede man van het Vaticaan, Tarcisio Bertone, zou het gerucht hebben verspreid dat een krantenjournalist met wie hij onenigheid had homoseksueel was. Ook zou het Vaticaan smeergeld hebben aangenomen bij aanbestedingen. Regelmatig doken geruchten op over de positie van Benedictus: er zou een complot tegen hem zijn gesmeed. Italiaanse kardinalen zouden hebben beslist dat de volgende paus een Italiaan moest worden.

Meer informatie volgt. Dit artikel wordt doorlopend bijgewerkt.

Lees verder na de advertentie
Benedictus XVI vandaag, in het Vaticaan. © afp
Paus Benedictus XVI (r) met kardinaal Venice Angelo Scola (l). Scola wordt genoemd als mogelijke opvolger. © EPA
De Ghanese kardinaal Peter Turkson met de vorige paus, Johannes Paulus II. Turkson wordt genoemd als mogelijke opvolger van Benedictus © EPA

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie