Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Beloften over ontwikkelingshulp niet waargemaakt

Home

Lidwien Dobber

Vluchtelingen staan in de rij voor voedsel in Kenia. © anp

De 'modernisering' van ontwikkelingssamenwerking heeft niet geleid tot effectievere besteding van hulpgeld. Het eerste kabinet Rutte sneed flink in de kosten en koppelde daaraan de belofte dat het beschikbare geld efficiënter zou worden ingezet. Die belofte werd niet waargemaakt.

Dat schrijft de interne evaluatiedienst van het ministerie van buitenlandse zaken (IOB) aan de Tweede Kamer. Omdat er over de bezuinigingen niet is overlegd met andere donorlanden, het departement discutabele beslissingen nam en grote haast had, liep Nederland 'de kans mis om hulp écht effectiever te maken'.

Had Rutte I helemaal niet bezuinigd, berekende het IOB, dan hadden er nu in Afrika en Zuid-Amerika 30.000 klaslokalen extra kunnen staan en hadden er 12.000 levens gered kunnen worden.

Min 2 miljard
De Kamer vroeg al in 2012 om een evaluatie van de effecten van de bezuinigingen. Reden was dat het toen net aangetreden Rutte II besloot het ontwikkelingsbudget nog verder terug te brengen. De teller staat nu op een min van bijna 2 miljard euro.

Lees verder na de advertentie

De evaluatie richt zich op de ruim 800 miljoen euro die het eerste kabinet-Rutte - VVD, CDA, gedoogsteun van de PVV - van de ontwikkelingsbegroting schrapte in 2010. Hulp werd weinig efficiënt besteed, was het argument toen. Nederland had te veel partners, in te veel landen en richtte zich op alle mogelijke problemen.

Hulprelatie
Verantwoordelijk staatssecretaris Ben Knapen besloot dat Nederland met nog vijftien landen een 'hulprelatie' wilde; achttien landen zegde hij de wacht aan. Het idee: die vijftien kunnen we goed leren kennen, zodat we precies weten waar ons geld het best terechtkomt.

Vanwaar dat getal vijftien?, vraagt het IOB zich af. Het West-Afrikaanse Burkina Faso voldeed ruimschoots aan de criteria die Nederland aan zijn nieuwe hulprelaties stelde, maar het viel toch af. Terwijl Nederland er een van de hoofddonoren was. Als Nederland 'vijftien' had veranderd in 'zestien' had het zich de 'moeilijke beslissing' om Burkina Faso te schrappen kunnen besparen, aldus het IOB. En dat was wel zo efficiënt geweest: Nederland kende Burkina Faso al heel goed.

Nederland besloot ook om zich voortaan op vier onderwerpen te concentreren: water, voedselzekerheid, seksuele en reproductieve rechten - denk aan anticonceptie en moeder- en kindzorg - en veiligheid en recht. Ook hier was de aanname dat specialisatie efficiënt was. Ontwikkelingsklassiekers als onderwijs en gezondheidszorg vielen van de lijst.

Terwijl, schrijft de IOB, er overweldigend bewijs is dat moeder- en kindzorg vooral gebaat is bij een fatsoenlijk functionerend gezondheidssysteem. Dus wat is er efficiënt aan die keuze voor seksuele en reproductieve rechten ten koste van basisgezondheidszorg?

Eigen plan
Ook andere donoren besloten in die tijd gerichter te werk te gaan. Hadden Nederland, Denemarken, Zweden en Duitsland de taken en landen verdeeld, dan was die grotere efficiëntie reëel geweest, aldus het IOB. Maar Nederland stemde niet af. Het trok zijn eigen plan. Het nam nauwelijks lopende projecten van anderen over. Anderen waren niet bereid in het gat te springen dat Nederland achterliet.

Verantwoordelijk staatssecretaris tijdens Rutte I, Ben Knapen. © anp

"Het IOB laat zien dat het ministerie te weinig tijd nam om uit te faseren en niet heeft geprobeerd om af te stemmen. Projecten zijn niet overgenomen, maar halverwege gestopt. Dat is onzorgvuldig omgaan met belastinggeld", vindt Joël Voordewind, Kamerlid voor de ChristenUnie, die in 2012 om de evaluatie verzocht.

Meer doen met minder geld is wat staatssecretaris Knapen en huidig minister Ploumen beloven, aldus Voordewind, maar het IOB laat zien dat dat niet werkt. Zijn partij wil terug naar een hulpbudget van 0,7 procent van het bnp. Dat betekent dat er zo'n miljard bij moet.

Volgens de koepel van ontwikkelingsorganisaties Partos moet het hulpbudget omhoog met 500 miljoen euro.

Projecten zijn niet overgenomen, maar halverwege gestopt. Dat is onzorgvuldig omgaan met belastinggeld

Joël Voordewind, ChristenUnie

Deel dit artikel

Projecten zijn niet overgenomen, maar halverwege gestopt. Dat is onzorgvuldig omgaan met belastinggeld

Joël Voordewind, ChristenUnie