Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

België houdt de adem in: Komt arts André G. weg met de Kasteelmoord?

Home

Marijke de Vries

Het kasteel waar bloedsporen en een kogelhuls werden gevonden. © AFP

Als je schoonzoon aan je kleinkinderen zit en met zijn gezin naar Australië wil verhuizen, is moord dan te rechtvaardigen? Om die vraag draait de rechtszaak over wat in Vlaanderen de Kasteelmoord heet. Morgen is de uitspraak.

Dokterspraktijk De Molen is gevestigd in een deftige wit-met-grijze stadsvilla in het centrum van het West-Vlaamse dorp Ruiselede. De poort van het zwarte gietijzeren hek met goudkleurige punten staat open, de buxushaagjes in de voortuin zijn keurig gesnoeid. Bovenaan het bord met openingstijden prijkt de naam van André G.. In het landelijke Ruiselede, ten zuiden van Brugge, is hij een gerespecteerde huisarts. 

Lees verder na de advertentie

Maar het is zijn dochter Elisabeth die de praktijk aan de Kasteelstraat de laatste jaren runt.

André G. (67) zelf ontvangt al bijna drie jaar geen patiënten meer. Hij zit sinds juni 2015 in de gevangenis, als hoofdverdachte in de zaak rond de moord op zijn schoonzoon Stijn Saelens; de man van Elisabeth.

Wat zou u doen, moesten ze aan uw kleinkinderen prutsen? Ik weet het niet van mezelf

Ronald De Maeght, schooldirecteur

Niemand twijfelt er meer aan dat G. opdracht gaf voor die moord: de dokter bekende volledige schuld. Toch is er in het dorp begrip voor zijn daad. "Wat zou u doen, moesten ze aan uw kleinkinderen prutsen?" verwoordt gepensioneerd schooldirecteur Ronald De Maeght, de gevoelens. "Ik weet het niet van mezelf."

G.'s advocaten vragen vrijspraak en worden daarin gesteund door dochter Elisabeth. Aan de andere kant staan de familie van Stijn Saelens en het parket, het Belgische openbaar ministerie. Dat eiste eind februari dertig jaar gevangenisstraf tegen de huisarts en 24, 26 en 28 jaar cel voor drie handlangers. Morgen vellen de rechters in Brugge hun oordeel. Cruciale vraag: was de moord te rechtvaardigen?

Detective

Het verhaal van de Kasteelmoord begint op 31 januari 2012 met alle elementen van een detective. Die ochtend verdwijnt Stijn Saelens (34) uit het kasteel dat hij met zijn vrouw Elisabeth en vier jonge kinderen bewoont in het buitengebied van de West-Vlaamse gemeente Wingene, een paar kilometer van de huisartsenpraktijk. Saelens is alleen thuis. Het kindermeisje is ziek, zijn vrouw brengt de kinderen naar school. 

Als zij rond de middag thuiskomt, treft ze een bloedspoor aan dat van de hal over de kasteeltrappen naar buiten loopt en daar abrupt stopt. In de hal ligt een kogelhuls. De rest van het kasteel is onaangeroerd. Haar man is spoorloos.

In de Vlaamse media wordt meteen druk gespeculeerd: is Saelens vermoord? Of heeft hij zijn eigen verdwijning in scène gezet? De zweverige en excentrieke kasteelheer wilde met zijn gezin naar Australië verhuizen om zich aan te sluiten bij een ecologische sekte. Saelens, afkomstig uit een familie die schatrijk werd met de handel in meststoffen, had bovendien schulden gemaakt als projectontwikkelaar.

Na tweeënhalve week wordt zijn lichaam gevonden bij een zomerhuisje in een bosgebied in een nabijgelegen gemeente. Hij heeft een kogel in zijn rechterlong.

Geen acuut gevaar

Vanaf de dag van de verdwijning is schoonvader André G. verdachte. Hij wordt onmiddellijk opgepakt. De pater familias lag al langer overhoop met Saelens en had enkele maanden voor de verdwijning een klacht tegen zijn schoonzoon ingediend: hij verdacht hem van incest met een van zijn kleindochters. Het meisje had daarover verteld aan haar grootmoeder, haar moeder en het kindermeisje.

De onderzoeksrechter neemt de klacht op, maar de politie komt niet direct in actie. Saelens is op dat moment in Australië, dus vormt hij geen acuut gevaar, concludeert de dienstdoende agent. Ze zullen hem bij terugkomst eens uitnodigen. Elisabeth zal de politie een seintje geven. Ze wil van Saelens scheiden.

Dat verandert een aantal weken voor de moord. Elisabeth en Stijn leggen hun ruzies bij. Een seintje aan de politie komt er niet en daarmee ook geen verhoor. Het echtpaar plant voor begin februari zelfs een reis naar Australië, zonder de kinderen, om te kijken of daar een toekomst ligt voor het gezin. Tot woede van schoonvader G., die mordicus tegen het hele emigratieplan is.

Een lesje leren

Als G. na enkele dagen wordt vrijgelaten, belegt hij een persconferentie om zijn onschuld te benadrukken. Zijn advocaat probeert de pers er dan alvast van te overtuigen dat het slachtoffer een incestpleger was.

Verdachte André G. ronselde een cocaïnehandelaar om zijn schoonzoon een lesje te leren

Een maand later bekent de huisarts alsnog dat hij een vriend, cocaïnehandelaar Pierre S., had gevraagd om een paar mannen te ronselen om zijn schoonzoon een lesje te leren. Níet om hem te vermoorden, zegt hij dan nog.

Dat blijft hij volhouden, ook als begin 2013 uit DNA-onderzoek blijkt dat Saelens is vermoord door de Nederlandse huurmoordenaar Antonius (Ronnie) van B. De moordenaar is ten tijde van de moord terminaal ziek en is op het moment van de DNA-match al overleden. G. wijst naar zijn vriend die verkeerde afspraken gemaakt zou hebben.

Het parket hecht weinig geloof aan die verklaring. Een zware jongen als Van B. laat zich niet inhuren om iemand alleen maar in elkaar te meppen.

Op handen gedragen

Al die tijd kan G. rekenen op de steun van een vaste schare dorpsbewoners uit Ruiselede en omgeving. Hij wordt op handen gedragen door voormalig patiënten die het voor hem opnemen, rechtszittingen bijwonen en protesteren tegen de in hun ogen oneerlijke rechtsgang. 

Op de achtergrond speelt een in België vaker gehoorde klacht over justitie: die zou partijdig zijn en zich laat beïnvloeden door wie geld of macht heeft.

De argwaan van Belgen tegen justitie wordt gevoed omdat André G. niet zoals gewoonlijk wordt berecht door een juryrechtbank

Op dat sentiment speelt G. in. Tijdens het proces doet hij omstandig uit de doeken dat hij wel in móest grijpen, nadat er niets werd gedaan met zijn klacht over incest. De schatrijke familie van Stijn Saelens kent invloedrijke politici en magistraten en zou haar contacten hebben aangesproken om eerst het incestonderzoek te laten stranden en het proces tegen G. te beïnvloeden, suggereert hij. De argwaan wordt bovendien gevoed doordat de zaak niet door een juryrechtbank, een hof van assisen, wordt behandeld, zoals de gewoonte is in België bij grote moordzaken.

Dat de dokter en zijn medestanders daarachter complotten en machtsspelletjes zoeken, begrijpt de West-Vlaamse rechtbankverslaggever Adriaan Clynckemaillie van persbureau Belga. Dat G. zich niet moet verantwoorden voor een volksjury noemt hij een bizarre situatie die elke verbeelding tart.

Kleinkinderen in gevaar

Toch ziet hij vooral een debat binnen justitie over de toekomst van de juryrechtspraak. De keuze voor een gewone rechtbank past bovendien in het beleid van de Belgische regering die af wil van de tijdrovende juryrechtspraak, legt hij uit. "De Gentse kamer van inbeschuldigingstelling wilde laten zien dat gewone rechters prima over zulke ingewikkelde zaken kunnen oordelen."

Intussen werd een wet over het indammen van het aantal assisenzaken vernietigd door het Grondwettelijk Hof. Dat oordeelde dat zware misdaden altijd voor een Assisenhof moeten komen. Maar voor lopende zaken verandert er niets, dus ook niet voor het Kasteelmoordproces.

Dat proces begon vorig jaar mei. Op de eerste procesdag, ruim vijf jaar na de moord, zorgt André G. onverwacht voor een verrassing. Na jaren ontkennen, legt hij een volledige bekentenis af: hij heeft Saelens inderdaad laten vermoorden. "Mijn kleinkinderen waren in gevaar", zegt hij tegen de rechters.

Voor zijn supporters is de bekentenis geen reden om hem te laten vallen, vertelt Ronald De Maeght (72). De gepensioneerde schooldirecteur was decennia patiënt bij G., net als zijn vrouw en inmiddels volwassen kinderen. Hij noemt de huisarts een vriend en een vertrouwensvol persoon.

Beter over het voetlicht

Hij zal hem maandelijks met zijn vrouw bezoeken in de gevangenis, vertelt hij telefonisch. "Tuurlijk was ik geschokt. Het blijft opdracht tot moord en dat is niet juist. Maar er is veel gebeurd voorafgaand aan die moord. Je verwacht het niet, maar we begrijpen het volkomen."

Voor een volksjury had G. dat beter over het voetlicht kunnen brengen, denkt De Maeght. "Dan hadden ze talrijke mensen kunnen oproepen, zodat de rechters hadden kunnen horen wat Saelens allemaal uitstak." De Maeght doelt onder meer op het kindermeisje dat niet voor de rechtbank mocht komen getuigen, net als een Nederlandse vrouw die beweert door Saelens te zijn verkracht in het najaar van 2011, tijdens zijn reis naar Australië.

Je mag niet slecht spreken over de doden, maar Saelens was geen kasteelheer, het was een fantast

Ronald de Maeght, ex-patiënt van André G.

"Je mag niet slecht spreken over de doden, maar Saelens was geen kasteelheer, het was een fantast", gaat De Maeght verder. Hij krijgt bijval van zijn vrouw: "Het was een jochie zonder werk dat geld kreeg van zijn familie die in het geld zwom", roept zij op de achtergrond.

Het echtpaar is ervan overtuigd dat justitie de familie Saelens de hand boven het hoofd houdt. "Ze hebben dat incestverhaal nooit goed willen uitzoeken. Intussen schilderen ze André af als een controlefreak en manipulator, maar hij is het tegenovergestelde. Anders zouden wij niet achter hem staan. André heeft één grote fout begaan, hij had zijn vriend er niet bij moeten roepen, hij had het zelf moeten doen."

'Ik begrijp mijn vader'

Niet alleen de oud-patiënten hebben compassie met G., blijkt in februari van dit jaar, als het proces wordt voortgezet. Daar verklaart de weduwe van Stijn Saelens, Elisabeth, dat zij haar vader vergeeft: "Omdat ik weet dat wat hij gedaan heeft, niet uit eigenbelang was. Maar om zijn kleinkinderen te beschermen." 

Ze hield van haar man, zegt ze. Maar 'had ik toen geweten wat ik nu allemaal weet, dan had ik andere beslissingen genomen. Ik begrijp nu waarom mijn vader zo ongerust was. Ik begrijp nu dat hij zich zorgen maakte. Om mij. En vooral om de kinderen'.

Tekst loopt verder onder de foto

© AFP

Ze vraagt de rechtbank om een menselijke straf. Elisabeth runt nu de groepspraktijk in Ruiselede. Met haar nieuwe partner kreeg ze vorig jaar een dochter. Ze wonen, met de vier kinderen uit het huwelijk met Saelens, op het kasteel.

Zijn vel redden

Elisabeth mag dan mild zijn voor haar vader, het parket blijft benadrukken dat het om huurmoord gaat. Justitie twijfelt bovendien of de moord wel met incest te maken had. Volgens de aanklagers lag het moordplan er al langer: G. zou de opdracht al in de zomer van 2011 hebben gegeven, maanden voordat hij naar de politie stapte met zijn incestklacht. Met die klacht wilde hij zijn eigen vel redden mocht de zaak uitkomen, stelt het parket.

André G. een dominante pater familias, zegt het parket, die niet kon verkroppen dat zijn dochter haar eigen weg ging

En wat was er eind januari zo acuut dat hij groen licht gaf voor de moord, maar niet naar de politie stapte?, vroegen de aanklagers zich tijdens het proces af. Volgens hen is André G. een dominante pater familias die niet kon verkroppen dat zijn dochter haar eigen weg ging en plannen maakte om naar de andere kant van de wereld te verhuizen.

Dat Stijn Saelens er vreemde ideeën op nahield, ontkent zelfs de advocaat van zijn ouders niet. Het slachtoffer was natuurlijk geen heilige, zei hij tijdens zijn slotpleidooi. "Er zijn grensoverschrijdende feiten gebeurd met meisje X. Ik ga dat niet uit de weg." Maar dat zou te wijten zijn aan de zeer vrije opvoeding die Saelens kreeg. "Dan krijg je af en toe een vreemde zijsprong."

De vraag is of de rechters in die vreemde zijsprong voldoende grond zien voor verzachtende omstandigheden voor G.. "Vaak krijgt de opdrachtgever bij huurmoord de zwaarste straf", zegt rechtbankverslaggever Clynckemaillie. Of een volksjury milder zou oordelen dan een gewone rechtbank, betwijfelt hij. "Als de verdachte het zelf had gedaan en meteen had bekend, dan zou men wellicht mild zijn. Nu is het afwachten."

De handlangers van G.

Tegen de drie handlangers van André G. zijn hoge straffen geëist. Vriend Pierre S. - een veroordeeld cocaïnehandelaar - hangt 26 jaar boven het hoofd. Tegen Evert de C., de Nederlandse tussenpersoon die S. en huurmoordenaar Ronnie van B. aan elkaar koppelde en als geldkoerier fungeerde, eist het parket 28 jaar. Als vierde staat het neefje van huurmoordenaar Ronnie van B. terecht. Deze Roy L. zou chauffeur zijn geweest en hebben geholpen om het lichaam te begraven. Voor hem vragen de aanklagers 24 jaar.

Met medewerking van Gabriëlla Adèr. Zij maakte voor de VPRO een vierdelige podcastserie over de Kasteelmoord. Te downloaden op www.vpro.nl/dekasteelmoord.

Deel dit artikel

Wat zou u doen, moesten ze aan uw kleinkinderen prutsen? Ik weet het niet van mezelf

Ronald De Maeght, schooldirecteur

Verdachte André G. ronselde een cocaïnehandelaar om zijn schoonzoon een lesje te leren

De argwaan van Belgen tegen justitie wordt gevoed omdat André G. niet zoals gewoonlijk wordt berecht door een juryrechtbank

Je mag niet slecht spreken over de doden, maar Saelens was geen kasteelheer, het was een fantast

Ronald de Maeght, ex-patiënt van André G.

André G. een dominante pater familias, zegt het parket, die niet kon verkroppen dat zijn dochter haar eigen weg ging